Γυναίκες και ΑΙ: Η επόμενη κίνηση πρέπει να είναι δική μας

Είναι 7:30 το πρωί. Το ένα χέρι κρατά τον καφέ, το άλλο το κινητό. Στο τραπέζι της κουζίνας σχολικές τσάντες, λίστες υποχρεώσεων, ένα laptop ανοιχτό από το προηγούμενο βράδυ. Το 2025 δεν μας βρήκε απλώς με περισσότερη τεχνολογία. Μας βρήκε να ζούμε μέσα σε αυτήν.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπήκε στα γραφεία, στα σπίτια, στα κινητά μας – και, για χιλιάδες Ελληνίδες, μπήκε σιωπηλά ανάμεσα στη δουλειά, την οικογένεια και τον χρόνο που ποτέ δεν φτάνει. Για τις γυναίκες και ιδιαίτερα για τις μητέρες στην Ελλάδα, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ένα αφηρημένο τεχνολογικό άλμα. Είναι ένα εργαλείο που υπόσχεται βοήθεια, αλλά ταυτόχρονα γεννά νέα ερωτήματα: θα μας ελευθερώσει ή θα μας πιέσει περισσότερο;

Η ελληνική πραγματικότητα παραμένει απαιτητική. Μόλις λίγο πάνω από τις μισές γυναίκες εργάζονται ή αναζητούν εργασία, ποσοστό αισθητά χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η μητρότητα εξακολουθεί να λειτουργεί, συχνά άτυπα, ως «φρένο» στην επαγγελματική εξέλιξη, ενώ οι γυναίκες εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά ανεργίας και υποαπασχόλησης τονίζει η Χρυσαυγή Ατσιδάκου Συμβολαιογράφος, Νομικός, διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια καθώς και Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΡΤ Α.Ε.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η τεχνητή νοημοσύνη άρχισε να διεισδύει σταδιακά στην ελληνική αγορά εργασίας. Όχι με θεαματικές ανατροπές, αλλά με μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα: αυτοματοποιημένα emails, έξυπνα εργαλεία οργάνωσης, πλατφόρμες που «βοηθούν» στη συγγραφή, στην ανάλυση, στη διαχείριση χρόνου.

Περίπου μία στις τρεις ελληνικές επιχειρήσεις χρησιμοποιεί πλέον κάποια μορφή ΤΝ. Και εκεί ακριβώς βρίσκονται πολλές γυναίκες: σε μικρές επιχειρήσεις, οικογενειακά γραφεία, υπηρεσίες, σχολεία, ιατρεία, νομικά και λογιστικά επαγγέλματα. Εκεί όπου η τεχνολογία δεν συνοδεύεται πάντα από εκπαίδευση, αλλά από την προσδοκία «μάθε το μόνη σου».

Η αόρατη ψηφιακή προσαρμογή των γυναικών

Το 2025 ανέδειξε μια νέα μορφή αόρατης εργασίας: την ψηφιακή προσαρμοστικότητα. Πολλές γυναίκες κλήθηκαν να ενσωματώσουν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης χωρίς χρόνο, χωρίς καθοδήγηση, χωρίς αναγνώριση. Να κάνουν τη δουλειά πιο γρήγορα, πιο αποδοτικά, πιο “έξυπνα” – συχνά χωρίς αυτό να μεταφράζεται σε λιγότερες ώρες εργασίας ή καλύτερες αμοιβές. Ιδιαίτερα οι μητέρες βιώνουν αυτή τη μετάβαση διπλά. Η ΤΝ υπόσχεται ευελιξία, αλλά η ευελιξία στην Ελλάδα συχνά σημαίνει ότι η εργασία απλώνεται σε όλο το 24ωρο. Το laptop στο τραπέζι της κουζίνας, το κινητό δίπλα στα σχολικά τετράδια.
Παρά τις αντιφάσεις, το 2025 έφερε και κάτι νέο: μια αλλαγή νοοτροπίας. Πολλές Ελληνίδες άρχισαν να χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη στρατηγικά. Όχι για να αποδείξουν ότι «αντέχουν περισσότερα», αλλά για να κερδίσουν χρόνο, έλεγχο και αυτονομία.

Εκπαιδευτικοί που οργανώνουν καλύτερα το υλικό τους. Ελεύθερες επαγγελματίες που μειώνουν τη γραφειοκρατία. Μητέρες που βρίσκουν τρόπους να δουλεύουν πιο συγκεντρωμένα, λιγότερες ώρες, με καλύτερο αποτέλεσμα. Η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να λειτουργεί ως εργαλείο εξισορρόπησης – όχι φιλοδοξίας, αλλά ποιότητας ζωής.

Οι προκλήσεις που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε

Το 2025 μας έδειξε ξεκάθαρα ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ουδέτερη. Εκπαιδεύεται πάνω σε δεδομένα που συχνά αναπαράγουν στερεότυπα. Οι γυναίκες παραμένουν λιγότερες στους τομείς σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων για την ΤΝ, ενώ το ψηφιακό χάσμα μεγαλώνει για όσες ζουν εκτός μεγάλων πόλεων ή επιστρέφουν στην εργασία μετά από χρόνια φροντίδας παιδιών. Ο χώρος της τεχνολογίας και των επιστημών χαρακτηρίζεται από υποεκπροσώπηση των γυναικών, παρά κάποιες πρόσφατες βελτιώσεις στη συμμετοχή τους.

Σε κλάδους υψηλής τεχνολογίας, οι γυναίκες αποτελούν περίπου 32,8% των εργαζομένων — ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά στην ΕΕ, παρόλο που στην Ελλάδα υπάρχει σχετικά υψηλός αριθμός γυναικών ειδικών σε τεχνολογίες πληροφορικής (πλησιέστερα στον ευρωπαϊκό μέσο όρο), οι δεξιότητες τεχνολογίας δεν μεταφράζονται πάντα σε υψηλής ποιότητας απασχόληση. Αυτό σημαίνει ότι πηγαίνουμε καλά στο επίπεδο γνώσης, αλλά όχι αρκετά στο επίπεδο ευκαιριών και θέσεων με προοπτικές εξέλιξης. Χωρίς στοχευμένη εκπαίδευση και πολιτικές στήριξης, η τεχνολογία κινδυνεύει να γίνει ακόμη ένας μηχανισμός πίεσης αντί για λύση.

Δεν πρέπει τέλος να ξεχνάμε ότι το ψηφιακό και τεχνολογικό χάσμα παραμένει έντονο, ιδιαίτερα για γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, ειδικά εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων ή για εκείνες που επιστρέφουν στην εργασία μετά από αρκετά χρόνια φροντίδας παιδιών και ολοκληρωτικής αφιέρωσης σε αυτά.

Με το βλέμμα στη νέα χρονιά: Mια τεχνολογία που να χωρά στη ζωή μας

Η επόμενη μέρα δεν αφορά μόνο την καινοτομία. Αφορά τις επιλογές. Αν η Ελλάδα επενδύσει σε ουσιαστική κατάρτιση γυναικών, σε εργαλεία ΤΝ που σέβονται τον χρόνο και τη ζωή, σε πολιτικές που στηρίζουν τη μητρότητα χωρίς επαγγελματικό κόστος, τότε η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει σύμμαχος.
Το ερώτημα δεν είναι αν οι γυναίκες θα προσαρμοστούν στην τεχνητή νοημοσύνη. Το έχουν αποδείξει πολλές φορές. Το ερώτημα είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα προσαρμοστεί στις πραγματικές ζωές των γυναικών, των μητέρων, των οικογενειών.

Το 2025 μας έδειξε τον δρόμο. Το στοίχημα, από εδώ και πέρα, δεν είναι να τρέξουμε πιο γρήγορα. Είναι να ζήσουμε καλύτερα. Να χρησιμοποιήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη όχι για να χωρέσουμε σε ένα εξαντλητικό μοντέλο παραγωγικότητας, αλλά για να φτιάξουμε ένα νέο – πιο ανθρώπινο, πιο δίκαιο, πιο συμβατό με τη ζωή των γυναικών και των οικογενειών τους.

Σημαντική είναι η συμμετοχή των γυναικών σε προγράμματα που δίνουν δεξιότητες ΤΝ σε γυναίκες όλων των ηλικιών με αξιοποίηση
εθνικών και ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών για εκπαίδευση σε ψηφιακές δεξιότητες, που απευθύνονται ειδικά σε άνεργες ή υποαπασχολούμενες.
Ακόμη η υποστήριξη των μητέρων στην εργασία, αποτελεί ακόμη ένα στοίχημα που πρέπει να κερδίζεται καθημερινά καθώς η αξιοποίηση της τεχνολογίας μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά στην ευελιξία του εργασιακού πλαισίου προς όφελος των γυναικών. Η τηλεργασία, η αυτοματοποιημένη οργάνωση, η παροχή εργαλείων διαχείρισης χρόνου μπορούν να διευκολύνουν και να βελτιώσουν αποφασιστικά τη συνύπαρξη επαγγέλματος και οικογένειας.

Όσον αφορά τις γυναίκες επιχειρηματίες, με δεδομένο ότι στη χώρα μας η γυναικεία επιχειρηματικότητα στηρίζεται κυρίως σε μικρές, πολύ μικρές και συχνά οικογενειακές επιχειρήσεις, η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Περισσότερες από τις μισές γυναίκες επιχειρηματίες δραστηριοποιούνται σε ατομικά σχήματα ή επιχειρήσεις λίγων ατόμων, με περιορισμένη πρόσβαση σε κεφάλαια, χρόνο και εξειδικευμένο προσωπικό. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΤΝ λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής δυνατοτήτων: αυτοματοποιεί διαδικασίες, υποκαθιστά ακριβές υπηρεσίες, ενισχύει την εξωστρέφεια και επιτρέπει στις γυναίκες να ανταγωνίζονται σε ποιότητα και ταχύτητα χωρίς να χρειάζεται να «μεγαλώσουν» αφύσικα τις επιχειρήσεις τους. Ιδιαίτερα για γυναίκες που συνδυάζουν την επιχειρηματικότητα με τη μητρότητα, η ΤΝ δεν είναι απλώς τεχνολογική καινοτομία, αλλά εργαλείο στρατηγικού ελέγχου — τους δίνει τη δυνατότητα να χτίζουν βιώσιμα, σύγχρονα εγχειρήματα, προσαρμοσμένα στη ζωή τους και όχι εις βάρος της. Σε καταλύτη σε σε σχέση με τα ανωτέρω αναδεικνύεται και η αναγκαιότητα αύξησης της συμμετοχής των γυναικών στη λήψη αποφάσεων που αφορούν τα νέα τεχνολογικά δεδομένα, αλλά και στον σχεδιασμό τεχνολογικών λύσεων. Έτσι πολλά εργαλεία ΤΝ θα λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές ανάγκες των γυναικών στην εργασία, σε όποια κατηγορία και αν αυτές ανήκουν.

Το 2025 έδειξε καθαρά ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι ουδέτερη. Αποτυπώνει τα δεδομένα που τη διδάσκουν.

Αν δεν επενδύσουμε σε εκπαίδευση, ισότητα στην πρόσβαση και πολιτικές ισότητας, οι ανισότητες μπορούν να ενισχυθούν αντί να μειωθούν.
Επειδή η αληθινή πρόοδος δεν μετριέται σε αλγορίθμους, αλλά σε χρόνο, σε ψυχική ηρεμία, σε ισορροπία και σε εξέλιξη, η Ελλάδα ναι μεν έχει τα εργαλεία και τους ανθρώπινους πόρους, το δε ζητούμενο είναι να τα αξιοποιήσει με στρατηγική και κοινωνική ευαισθησία. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει ένας σύμμαχος της εργασίας των γυναικών και των οικογενειών τους, αλλά αυτό απαιτεί εστιασμένη πολιτική δράση, εκπαίδευση και υποστήριξη σε όλα τα στάδια της επαγγελματικής ζωής.

Σχολείο Για γονείς: Το δώρο στον εαυτό σου για να γίνεις καλύτερος γονιός για τα παιδιά σου

Τα online μαθήματα σε καθοδηγούν βήμα-βήμα στο τι να κάνεις και τι να πεις κατά τη διάρκεια ξεσπασμάτων και συγκρούσεων, τόσο στο σπίτι όσο και δημόσια και που θα σε κάνουν να νιώθεις προετοιμασμένος/η, ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές.

Θα το βρείτε εδώ