Ανησυχία προκαλεί στους παιδιάτρους η ολοένα συχνότερη κατανάλωση ενεργειακών ποτών από παιδιά και εφήβους, καθώς τα συγκεκριμένα προϊόντα δεν αποτελούν απλά αναψυκτικά, αλλά περιέχουν διεγερτικές ουσίες, κυρίως καφεΐνη, ενώ συχνά περιλαμβάνουν σημαντικές ποσότητες ζάχαρης, ταυρίνη και γκουαρανά, που αποτελεί επιπλέον πηγή καφεΐνης.
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής επισημαίνει την ανάγκη για μεγαλύτερη ενημέρωση και πρόληψη, καθώς τα ελληνικά στοιχεία δείχνουν ότι η κατανάλωση ενεργειακών ποτών έχει αποκτήσει σημαντική θέση στην καθημερινότητα αρκετών ανηλίκων.
Σε μεγάλη, εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 και περιέλαβε 40.768 μαθητές από την Ε΄ Δημοτικού έως και τη Γ΄ Γυμνασίου, το 26,3% δήλωσε κατανάλωση ενεργειακών ποτών. Οι μαθητές είχαν τη δυνατότητα να απαντήσουν «ποτέ», «1-2 φορές την εβδομάδα», «3-4 φορές την εβδομάδα» ή «πάνω από 5 φορές την εβδομάδα», γεγονός που δείχνει ότι το συγκεκριμένο ποσοστό αφορά παιδιά που ανέφεραν τουλάχιστον εβδομαδιαία κατανάλωση.
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλούν τα στοιχεία για τους μεγαλύτερους εφήβους. Σύμφωνα με την πανελλαδική έρευνα ESPAD-Ελλάδα 2024 του ΕΠΙΨΥ, η οποία πραγματοποιήθηκε σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 6.810 μαθητών Α΄ Λυκείου από 488 σχολεία, το 45% των 16χρονων έχει καταναλώσει τουλάχιστον μία φορά αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό. Το 27,6% δήλωσε ότι έχει κάνει τον συγκεκριμένο συνδυασμό τουλάχιστον τρεις φορές.
Στην Αττική, τα αντίστοιχα ποσοστά ανέρχονται σε 43% και 25%, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει και η αντίληψη των εφήβων για τον κίνδυνο. Το 32% των 16χρονων θεωρεί «ακίνδυνο» τον συνδυασμό αλκοόλ και ενεργειακού ποτού μία ή δύο φορές.
Το φαινόμενο, πάντως, δεν είναι καινούργιο. Παλαιότερη έρευνα του ΕΦΕΤ σε 4.562 εφήβους ηλικίας 16-18 ετών είχε καταγράψει κατανάλωση ενεργειακών ποτών από το 43,9% των συμμετεχόντων. Μάλιστα, το 17% των χρηστών είχε αναφέρει ότι δοκίμασε για πρώτη φορά ενεργειακό ποτό ήδη από το δημοτικό. Η συγκεκριμένη μελέτη δεν ήταν εθνικά αντιπροσωπευτική, ωστόσο καταγράφει τη διαχρονική παρουσία του φαινομένου στην εφηβική καθημερινότητα.
Σύμφωνα με την Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, η καφεΐνη αποτελεί διεγερτική ουσία του κεντρικού νευρικού συστήματος και μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, την εγρήγορση και τη συμπεριφορά παιδιών και εφήβων.
Συστηματική ανασκόπηση 57 μελετών, στις οποίες συμμετείχαν συνολικά περισσότερα από 1,2 εκατομμύρια νέοι, εντόπισε συσχετίσεις μεταξύ της κατανάλωσης ενεργειακών ποτών και μικρότερης διάρκειας ή χαμηλότερης ποιότητας ύπνου, άγχους και ψυχολογικής δυσφορίας. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί συσχετίσεις με χαμηλότερη σχολική επίδοση, κάπνισμα, επεισοδιακή υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και χρήση άλλων ουσιών.
Οι παιδίατροι διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι μεγάλο μέρος των διαθέσιμων δεδομένων είναι παρατηρητικό. Ως εκ τούτου, τα ευρήματα δείχνουν συσχετίσεις και δεν αποδεικνύουν από μόνα τους σχέση αιτιότητας.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και σε ό,τι αφορά το καρδιαγγειακό σύστημα. Έχουν καταγραφεί οξείες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης, καθώς και μεταβολές στον καρδιακό ρυθμό και την ηλεκτροφυσιολογία. Ανασκοπήσεις που δημοσιεύθηκαν το 2026 επισημαίνουν ότι υψηλές δόσεις καφεΐνης από ενεργειακά ποτά μπορεί να συνδέονται με αρρυθμίες ή ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές, με μεγαλύτερη ανάγκη προσοχής σε παιδιά που έχουν γνωστή ή μη διαγνωσμένη καρδιακή ευπάθεια.
Ο κίνδυνος μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερος όταν η κατανάλωση συνδυάζεται με έντονη άσκηση, υψηλές θερμοκρασίες, αφυδάτωση ή στέρηση ύπνου.
Ιδιαίτερη προειδοποίηση απευθύνουν οι παιδίατροι για τον συνδυασμό ενεργειακών ποτών με αλκοόλ, ο οποίος εμφανίζεται στα στοιχεία των εφήβων.
Όπως επισημαίνει η Ένωση, η καφεΐνη δεν «ξεμεθά» και δεν μειώνει τη συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα. Μπορεί να κάνει τον έφηβο να αισθάνεται περισσότερο ξύπνιος, χωρίς όμως να αποκαθιστά την κρίση, τον χρόνο αντίδρασης ή τον κινητικό συντονισμό που επηρεάζονται από το αλκοόλ.
Για τον λόγο αυτό, ο συνδυασμός των δύο προϊόντων θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητικός, ειδικά όταν συνοδεύεται από αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ ή άλλες συμπεριφορές που ενέχουν κίνδυνο.
Οι νεότερες συστάσεις για παιδιά και εφήβους ηλικίας 5-18 ετών, που εκδόθηκαν το 2025 με τη συμμετοχή της American Academy of Pediatrics και άλλων επιστημονικών οργανισμών, κατατάσσουν τα ροφήματα που περιέχουν καφεΐνη ή άλλες διεγερτικές ουσίες στα ποτά που πρέπει να αποφεύγονται από τις συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ειδική προειδοποίηση για ποτά με υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη, άνω των 150 mg/L, με την ένδειξη: «Υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη. Δεν συνιστάται για παιδιά…».
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής ζητά συστηματική ενημέρωση παιδιών, γονέων, σχολείων και αθλητικών φορέων, ώστε να γίνει σαφής η διαφορά ανάμεσα στα ενεργειακά και τα αθλητικά ποτά. Παράλληλα, θεωρεί αναγκαία την ενημέρωση των εφήβων για τους κινδύνους του συνδυασμού ενεργειακών ποτών με αλκοόλ, καθώς και την ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων από την προώθηση και τη διαφήμιση προϊόντων με διεγερτικές ουσίες.
Οι παιδίατροι προτείνουν, επίσης, να εξετάζεται η κατανάλωση ενεργειακών ποτών στο πλαίσιο της προληπτικής παιδιατρικής εξέτασης, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν ενδείξεις όπως αϋπνία, άγχος, αίσθημα παλμών ή άλλες συμπεριφορές κινδύνου.
Το μήνυμα της Ένωσης είναι σαφές: η «ενέργεια» που υπόσχεται ένα κουτάκι ενεργειακού ποτού δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον ύπνο, τη σωστή διατροφή και την ξεκούραση. Για τα παιδιά και τους εφήβους, τα ενεργειακά ποτά δεν αποτελούν απαραίτητο μέρος μιας υγιεινής καθημερινότητας.
NEWSLETTER
Εγγραφείτε στο NewsLetter
Μετάβαση στο περιεχόμενο
