Kλάμα, ξέσπασμα και γκρίνια: Οδηγός επιβίωσης των γονιών από τα tantrums των παιδιών

Γράφει η παιδίατρος Μαριαλένα Κυριακάκου

Για τους περισσότερους γονείς που έχουν παιδιά νηπιακής ηλικίας, συμπεριφορές που συνοδεύονται με κλάμα, ξέσπασμα και γκρίνια είναι αρκετά συχνές, δίνοντας αφορμή για ένταση και νεύρα. Είναι γεγονός πως η προσχολική ηλικία αποτελεί μια περίοδο γεμάτη εξερεύνηση και μάθηση για τα παιδιά και ταυτόχρονα μια περίοδο προκλήσεων και δοκιμασίας των αντοχών για τους γονείς.

Αρκετά συχνά, συμπεριφορές με κλάμα, ξέσπασμα και γκρίνια, τα γνωστά tantrums και οι έντονες φωνές απαιτούν υπομονή και στρατηγική για τη διαχείρισή τους. Μέσα από αυτό το άρθρο μου προσπαθώ να δώσω παραδείγματα που όλοι μας έχουμε αντιμετωπίσει με ένα νήπιο και ταυτόχρονα απλούς τρόπους για να αντιμετωπίσουμε τέτοιες προκλήσεις.

Πολύ συχνά μπορεί να διαβάσουμε άρθρα με τίτλους όπως «τα τρομερά δύο έτη» ή «τα τρίχρονα που μοιάζουν με εφήβους», δίνοντας έμφαση στη δυσκολία αντιμετώπισης των παιδιών σε αυτές τις ηλικίες. Αρχικά, θα πρέπει να γίνει αντιληπτό πως πολλές από τις συμπεριφορές των νηπίων αποτελούν μέρος της φυσιολογικής εξερεύνησης και του πειραματισμού με το περιβάλλον τους. Τα παιδιά αυτής της ηλικίας συχνά αναρωτιούνται: “Τι θα συμβεί αν πετάξω το φαγητό από την καρέκλα μου;” ή “Πώς θα αντιδράσει η μαμά αν φωνάξω δυνατά;”. Τέτοια παραδείγματα συμπεριφορών είναι και οι στιγμές που τα παιδιά αντιδρούν με κλάμα, ξέσπασμα και γκρίνια.

Στις περιπτώσεις αυτές είναι καλό οι γονείς να εφαρμόσουν την μέθοδο της ουδετερότητας, να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους, καθότι αυτό αποτρέπει το παιδί από το να συνεχίσει την ανήσυχη συμπεριφορά του. Ταυτόχρονα, ένας «έξυπνος» τρόπος διαχείρισης των tantrums, είναι να στρέψουν την προσοχή του σε κάτι άλλο, ώστε να ξεχαστεί, βοηθώντας το να ηρεμήσει. Αυτή η μέθοδος ενδείκνυται όταν δεν υπάρχει σημαντική συναισθηματική αναστάτωση ή ανησυχία για την ασφάλεια του παιδιού. Έτσι, για παράδειγμα, όταν έχει βγει έξω για φαγητό η οικογένεια και το παιδί αρχίζει να αντιδρά με κλάμα, ξέσπασμα και γκρίνια, αντί να φωνάξουν οι γονείς «σταμάτα», συμπεριφορά που είναι αναμενόμενη και λογική, είναι προτιμότερο να του δώσουν ένα μολύβι και να του προτείνουν να ζωγραφίσει κάτι. Μία τέτοια αντιμετώπιση βοηθά σημαντικά καθότι μειώνει την πιθανότητα το παιδί να συσχετίσει το ξέσπασμα ως συμπεριφορά προσέλκυσης της προσοχής των άλλων.

H μέθοδος που θα σας «σώσει» από τις εκρήξεις γκρίνιας των μικρών σας

Μία εναλλακτική μέθοδος, που εφαρμόζεται ευρέως είναι τα “4Cs” της ανατροφής παιδιών (Calm, Connect, Correct & Can-Do, Curious): μια αποτελεσματική προσέγγιση για τη διαχείριση έντονων συναισθημάτων και συμπεριφορών που συνοδεύονται με κλάμα, ξέσπασμα και γκρίνια.

Αρχικά, η αυτορρύθμιση (Calm) αφορά τη διαχείριση των συναισθημάτων των γονέων, λαμβάνοντας υπόψιν πως η ηρεμία τους επηρεάζει σημαντικά τη συμπεριφορά του παιδιού. Στη συνέχεια, ενδείκνυται το στάδιο της συναισθηματικής σύνδεσης του παιδιού με τους γονείς (Connect), μέσω επιβεβαίωσης των συναισθημάτων του με λόγια ή πράξεις, όπως για παράδειγμα η φράση «Καταλαβαίνω ότι νιώθεις απογοήτευση”. Παράλληλα, οι γονείς θα πρέπει να ακολουθήσουν το στάδιο «διόρθωσης» (Correct) της συμπεριφοράς, που θα περιορίσει τις αντιδράσεις με κλάμα, ξέσπασμα και γκρίνια, υπενθυμίζοντάς του μία σωστή συμπεριφορά και προσφέροντάς του εναλλακτικές (Can-Do). Σε μεταγενέστερο χρόνο, οι γονείς μπορούν να αναρωτηθούν παρέα με το παιδί για την αιτία που του προκάλεσε μία αντίδραση με κλάμα, ξέσπασμα και γκρίνια. Με μία τέτοια προσέγγιση προάγεται η συναισθηματική ανάπτυξη και η θετική σχέση γονέα-παιδιού. Έτσι για παράδειγμα, όταν το παιδί παίζει και σταδιακά αρχίζει μία έντονη διαμαρτυρία με κλάμα, ξέσπασμα και γκρίνια, πετώντας το παιχνίδι που δεν καταφέρνει να συναρμολογήσει, οι γονείς περνούν μέσα από τις 4 διακριτές φάσεις:

– Calm: Να θυμάστε: «Είναι μια μεγάλη συναισθηματική αντίδραση, συνοδευόμενη από απογοήτευση, που θα περάσει.»
– Connect: Μπορούν να απευθυνθούν στο παιδί με ήρεμη και σταθερή φωνή: «Νιώθεις απογοήτευση. Είναι δύσκολο αυτό το παιχνίδι, ε;»
– Correct and Can-Do: Μπορούν να προσφέρουν τη βοήθειά τους: «Είμαι εδώ αν θέλεις μια αγκαλιά. Μπορώ να σε βοηθήσω όταν είσαι έτοιμος.»
– Curious: Καλό είναι να αναρωτηθούν αν το παιδί χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη στη διαχείριση της απογοήτευσης.

Ωστόσο, όσο σημαντική είναι η διαχείριση μιας συμπεριφοράς με κλάμα, ξέσπασμα και γκρίνια, εξίσου σημαντική είναι και η πρόληψη. Σε αυτά τα πλαίσια μπορεί να φανεί εξαιρετικά βοηθητική η δημιουργία και η τήρηση ρουτινών, με σαφές πρόγραμμα που θα προσφέρουν αίσθημα ασφάλειας στο παιδί. Είναι αρκετά σημαντικό οι γονείς να φροντίζουν ώστε να παρέχουν πολλές διαφορετικές ευκαιρίες για ανακάλυψη και καλλιέργεια δεξιοτήτων του παιδιού, μέσω σωστά επιλεγμένων βιβλίων, παιχνιδιών και δραστηριοτήτων, που θα κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον του, ώστε να περιορίζονται οι στιγμές με δύσκολες συμπεριφορές.

Η αντιμετώπιση των προκλήσεων της νηπιακής ηλικίας απαιτεί χρόνο και συνέπεια. Τα συναισθήματα και οι συμπεριφορές που μεταβάλλονται, συνοδευόμενα συχνά με κλάμα, ξέσπασμα και γκρίνια, αποτελούν φυσιολογικό αναπόσπαστο κομμάτι της ανάπτυξης του. Για τους γονείς, ακόμη και εάν επιλέξουν να εφαρμόσουν μία από τις προαναφερόμενες μεθόδους διαχείρισης, μπορεί η ένταση να μην αποφευχθεί. Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει αποτυχία! Απλώς απαιτείται χρόνος με υπομονή, σταθερότητα και κατανόηση!

Aπίστευτη προσφορά για το best seller Σχολείο για Γονείς – Μην την χάσετε!