«Μοντεσσόρι στο σπίτι»: Η συγγραφέας μιλά στο MomStories και συστήνει στους γονείς τη δημοφιλή μέθοδο διαπαιδαγώγησης

Η συγγραφέας της επιτυχημένης σειράς βιβλίων «Μοντεσσόρι στο σπίτι», Simone Davies, που έγραψε τρεις πληρέστατους βιβλιο-οδηγούς για τη σωστή φροντίδα και διαπαιδαγώγηση των παιδιών μέχρι και την εφηβεία αξιοποιώντας τις αρχές της μεθόδου Μοντεσσόρι.

Η Μοντεσσοριανή Παιδαγωγός του Διεθνούς Μοντεσσοριανού Οργανισμού (ΑΜΙ) και συγγραφέας Simone Davies  στον απόηχο της παρουσίασης των βιβλίων της που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Μεταίχμιο μιλά στο MomStories για  τις βασικές αρχές της Μοντεσσοριανής Εκπαίδευσης προτρέποντας τις οικογένειες να εντάξουν τη φιλοσοφία της μεθόδου και στα δικά τους σπίτια. Μήνυμά της και βασική της επιδίωξη να « μεγαλώσουμε ανεξάρτητα, ελεύθερα και υπεύθυνα παιδιά».

Στο βιβλίο σας “Μοντεσσόρι στο σπίτι με το μωρό”, υπογραμμίζετε την ανάγκη για παρατήρηση του παιδιού. Ποιες είναι οι βασικές ενδείξεις που πρέπει να αναγνωρίσουν οι γονείς για να κατανοήσουν τις ανάγκες του μωρού τους;

Η παρατήρηση, σύμφωνα με τη μέθοδο Montessori, είναι ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο για να κατανοήσουμε τις ανάγκες του μωρού μας. Στη Montessori προσέγγιση, παρατηρούμε το παιδί μας αντικειμενικά, σαν επιστήμονες, αντί να το αναλύουμε. Αυτό σημαίνει ότι δεν ερμηνεύουμε, δεν κάνουμε υποθέσεις, δεν βασιζόμαστε σε προηγούμενες εμπειρίες, αλλά πραγματικά κοιτάμε το μωρό μας τη δεδομένη στιγμή, όπως είναι τώρα.
Ορισμένοι βασικοί τομείς στους οποίους μπορούμε να εστιάσουμε την προσοχή μας είναι ο ύπνος, η σίτιση και η κίνηση. Παρατηρούμε πώς αποκοιμιέται, πόση ώρα κοιμάται, αν μπορεί να ξανακοιμηθεί όταν μπαίνει σε ελαφρύ ύπνο, πώς ξυπνά και αν χρειάζεται βοήθεια για να κοιμηθεί – και σε ποιο βαθμό. Σχετικά με τη σίτιση, εστιάζουμε στα σημάδια που δείχνει όταν πεινάει, στη διάρκεια του γεύματός του, αν θηλάζει ή πίνει από το μπιμπερό, στον τρόπο που σταματά το φαγητό (αν απομακρύνεται μόνο του), καθώς και στις προτιμήσεις του όταν αρχίσει να τρώει στερεές τροφές. Παρατηρούμε επίσης αν μπορεί να ταΐσει τον εαυτό του όταν το φαγητό είναι τοποθετημένο σε πιρούνι και αν χρησιμοποιεί ένα μικρό ποτήρι για να πίνει νερό κατά τη διάρκεια των γευμάτων. Στον τομέα της κίνησης, παρακολουθούμε τόσο τις λεπτές όσο και τις αδρές κινητικές του δεξιότητες, ώστε να καταλάβουμε ποιες δραστηριότητες μπορούμε να του προσφέρουμε για να το βοηθήσουμε να εξελιχθεί. Η παρατήρηση σε αυτούς τους τομείς μάς βοηθά να γνωρίσουμε καλύτερα το μωρό μας και να ανταποκριθούμε αποτελεσματικά στις ανάγκες του.

Τα μικρά παιδιά μπορεί να είναι δύσκολα και να δημιουργούν προκλήσεις για τους γονείς. Στο βιβλίο “Μοντεσσόρι, στο σπίτι με το μικρό παιδί”, προτείνετε τρόπους να μεγαλώσουμε ανεξάρτητα παιδιά. Ποιες είναι οι πιο σημαντικές αξίες που προσφέρει η Montessori για τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών 1-3 ετών;

Από την ηλικία του ενός έως τα τρία έτη, μερικές βασικές αξίες της μεθόδου Montessori περιλαμβάνουν την εμπιστοσύνη στο παιδί, τη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος που το βοηθά να αποκτήσει δεξιότητες και τη στήριξή του στις στιγμές έντονων συναισθημάτων ή προκλήσεων.
Τα παιδιά αντιλαμβάνονται αν τα εμπιστευόμαστε ή όχι. Για παράδειγμα, μπορούμε να δείξουμε εμπιστοσύνη δίνοντάς τους ένα ποτήρι νερό να το μεταφέρουν στο τραπέζι. Όταν το καταφέρνουν, νιώθουν ικανά και περήφανα: «Τα κατάφερα!». Αν χυθεί νερό, μπορούμε να τους δείξουμε πώς να το σκουπίσουν με ένα πανί ή μια σφουγγαρίστρα. Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από το να στεκόμαστε από πάνω τους ανήσυχοι, να τους δίνουμε ένα πλαστικό μπουκάλι ή να το κάνουμε εμείς για λογαριασμό τους, κάτι που δείχνει έλλειψη εμπιστοσύνης.
Μπορούμε επίσης να διαμορφώσουμε το σπίτι μας ώστε να υποστηρίζει αυτές τις δεξιότητες. Για παράδειγμα, λίγες επιλεγμένες δραστηριότητες τοποθετημένες σε χαμηλά ράφια, μέσα σε δίσκους ή καλάθια, επιτρέπουν στο παιδί να τις διαχειρίζεται μόνο του. Χαμηλές κρεμάστρες στην είσοδο του σπιτιού τού δίνουν τη δυνατότητα να κρεμά την τσάντα ή το μπουφάν του. Ένα χαμηλό σκαμπό ή παγκάκι βοηθά στην αφαίρεση των παπουτσιών, ενώ ένα καλάθι επιτρέπει να τα βρίσκει εύκολα όταν είναι ώρα να φύγει από το σπίτι. Στη φιλοσοφία Montessori, βλέπουμε τα μικρά παιδιά με διαφορετική ματιά – δεν είναι δύσκολα, αλλά βιώνουν έντονα συναισθήματα και χρειάζονται τη στήριξή μας. Παίρνουμε χρόνο να τα παρατηρήσουμε, ακούμε και αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά τους, τα βοηθάμε να ηρεμήσουν μέσω της δικής μας ηρεμίας και, όταν πια είναι ήρεμα, τα καθοδηγούμε ώστε να διορθώσουν τυχόν λάθη – είτε πρόκειται για ένα σπασμένο αντικείμενο είτε για ένα φίλο που στεναχωρήθηκε. Όλα αυτά συμβάλλουν στο να μεγαλώσουν τα παιδιά ως ανεξάρτητους, περίεργους και υπεύθυνους ανθρώπους.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι γονείς όταν εφαρμόζουν την Montessori στην καθημερινότητά τους, και πώς μπορεί το περιβάλλον στο σπίτι να υποστηρίξει αυτή την προσπάθεια;

Μερικοί άνθρωποι πιστεύουν ότι η εφαρμογή της μεθόδου Montessori στο σπίτι απαιτεί υπερβολικά πολύ χρόνο. Είναι αλήθεια πως στην αρχή μπορεί να χρειαστεί λίγος περισσότερος χρόνος για να οργανώσουμε το σπίτι με τρόπο που να υποστηρίζει την αυτονομία του παιδιού ή για να επιβραδύνουμε τον ρυθμό μας ώστε να του διδάξουμε δεξιότητες, όπως να φορά το παλτό του μόνο του ή να συμμετέχει στην προετοιμασία του πρωινού. Ωστόσο, αυτή η αρχική επένδυση χρόνου μας εξοικονομεί χρόνο μακροπρόθεσμα. Τα παιδιά αποκτούν την ικανότητα να ντύνονται μόνα τους, να καθαρίζουν κάτι που έχουν χύσει, να βοηθούν στη μαγειρική και να βάζουν τα ρούχα τους στο καλάθι για πλύσιμο.

Μπορούμε να αξιοποιήσουμε το περιβάλλον του σπιτιού ως εργαλείο μάθησης, διαμορφώνοντας χώρους που επιτρέπουν στα παιδιά να κάνουν πράγματα μαζί μας και σταδιακά να τα καταφέρνουν μόνα τους. Για παράδειγμα, μπορούμε να τοποθετήσουμε έναν μικρό αριθμό ρούχων σε χαμηλά ράφια, ώστε το παιδί να διαλέγει μόνο του τι θα φορέσει. Στην κουζίνα, μπορούμε να έχουμε ένα σημείο στο χαμηλότερο ράφι όπου το παιδί μπορεί να βρίσκει ένα σνακ, ένα ποτήρι νερό ή να φτάνει τα πιάτα, τα ποτήρια και τα μαχαιροπίρουνά του. Στην είσοδο του σπιτιού, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, μπορούμε να οργανώσουμε τον χώρο ώστε το παιδί να αναλαμβάνει την ευθύνη των προσωπικών του αντικειμένων. Κάθε πράγμα έχει τη θέση του, και όλα βρίσκονται στη θέση τους.

Αυτή η προσέγγιση είναι χρήσιμη για παιδιά κάθε ηλικίας. Τα μικρότερα παιδιά νιώθουν ασφάλεια όταν γνωρίζουν πού ανήκει κάθε αντικείμενο, ενώ τα μεγαλύτερα χρειάζονται έναν οργανωμένο χώρο για να βρίσκουν τα πράγματά τους, ακόμα και αν η τάξη δεν είναι προτεραιότητά τους. Για παράδειγμα, ένας συγκεκριμένος χώρος για τα μουσικά όργανα ή τον αθλητικό εξοπλισμό τους μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμος.

Η μέθοδος Μοντεσσόρι είναι γνωστή για την ενίσχυση της αυτονομίας και της ανεξαρτησίας των παιδιών. Ποιες είναι οι πιο συχνές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γονείς όταν προσπαθούν να εφαρμόσουν τη μέθοδο στο σπίτι, και πώς μπορούν να τις ξεπεράσουν;

Η υπομονή είναι μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γονείς. Αν κοιτάξουμε το εβδομαδιαίο μας πρόγραμμα, υπάρχουν δεσμεύσεις που μπορούμε να αφαιρέσουμε ώστε να δημιουργήσουμε περισσότερο χρόνο; Φροντίζουμε τον εαυτό μας ώστε να μην είμαστε διαρκώς εξαντλημένοι;

Χρειαζόμαστε υποστήριξη από έναν ψυχολόγο, φυσικοθεραπευτή ή κάποιον ειδικό που μπορεί να μας βοηθήσει; Στη μέθοδο Montessori, μαθαίνουμε επίσης τι συμβαίνει στον κόσμο του παιδιού και πώς λειτουργεί ο νους του σε κάθε ηλικία, ώστε να το κατανοούμε καλύτερα.

Μια άλλη συχνή ανησυχία είναι ότι η Montessori θεωρείται ακριβή. Ωστόσο, η ουσία της δεν βρίσκεται στην αγορά περισσότερων αντικειμένων ή στην ανάγκη φοίτησης σε ένα Montessori σχολείο. Πρόκειται για το να γνωρίσουμε πραγματικά το παιδί μας, να υποστηρίξουμε την ανάπτυξή του, να διατηρήσουμε την περιέργειά του για τον κόσμο και να συνδεθούμε μαζί του. Μπορούμε να το πετύχουμε με όσα ήδη διαθέτουμε στο σπίτι, μέσα από την επαφή με τη φύση ή με την αναζήτηση μεταχειρισμένων αντικειμένων. Η προσέγγιση Montessori μπορεί να εφαρμοστεί και με περιορισμένο προϋπολογισμό.

Στην εμπειρία σας με πάνω από 100 οικογένειες, ποιο είναι το πιο σημαντικό μάθημα που έχετε μάθει ως Μοντεσσοριανή παιδαγωγός, και ποιο θα ήταν το πιο χρήσιμο συμβουλή για γονείς που θέλουν να ενσωματώσουν τις αρχές της Μοντεσσόρι στο καθημερινό τους πρόγραμμα;

Κάθε χρόνο συνεργάζομαι με εκατοντάδες οικογένειες και το σημαντικότερο μάθημα που έχω αποκομίσει είναι το εξής: ξεκινήστε από εκεί που βρίσκεστε και προχωρήστε με τον δικό σας ρυθμό. Ποτέ δεν είναι πολύ νωρίς για να εφαρμόσετε τη μέθοδο Montessori, αλλά και ποτέ δεν είναι αργά. Μπορούμε να ξεκινήσουμε μιλώντας με μεγαλύτερο σεβασμό στο παιδί μας, σταματώντας για μια στιγμή πριν σπεύσουμε να κάνουμε κάτι αντί για εκείνο. Να του δείξουμε εμπιστοσύνη. Να το βοηθήσουμε όσο το χρειάζεται, αλλά όσο το δυνατόν λιγότερο.

Πάνω απ’ όλα, ας απολαύσουμε τη διαδικασία και ας παρατηρήσουμε τη χαρά στο παιδί μας – τη χαρά του όταν παίζει σε μια λακκούβα με νερό, όταν μυρίζει ένα λουλούδι, όταν κρατά το χέρι ενός φίλου, όταν ανακαλύπτει τα αστέρια. Η φιλοσοφία Montessori μάς βοηθά να επαναφέρουμε τη χαρά στην ανατροφή των παιδιών. Εύχομαι να φέρει πολλή χαρά και στο δικό σας σπίτι.

Η Simone Davies, βρέθηκε στην Ελλάδα στις 17 Φεβρουαρίου για την παρουσίαση της σειράς βιβλίων της «Μοντεσσόρι στο σπίτι», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Η παρουσίαση πραγματοποιήθηκε στα Public Συντάγματος, όπου η συγγραφέας μίλησε για τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να εφαρμόσουμε τη φιλοσοφία Montessori στο σπίτι, καλλιεργώντας την ανεξαρτησία και τη χαρά στη μάθηση των παιδιών. Στην εκδήλωση συμμετείχαν επίσης η κ. Ειρήνη Φαφαλιού – Διευθύντρια Σπουδών του Μοντεσσοριανού Ινστιτούτου (Ελλάδα) και η κ. Γεωργία Ζήγκου – Μοντεσσοριανή Παιδαγωγός (ΑΜΙ) & Founder @montessoraki_

Aπίστευτη προσφορά για το best seller Σχολείο για Γονείς – Μην την χάσετε!