Μετάβαση στο περιεχόμενο
Σε μια από τις πιο κρίσιμες δικαστικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών για τη βιομηχανία της τεχνολογίας, ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ βρέθηκε αντιμέτωπος με καταιγισμό ερωτήσεων σε δικαστήριο του Λος Άντζελες. Η υπόθεση θεωρείται δίκη–ορόσημο, καθώς εξετάζει τον ρόλο που διαδραματίζουν οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική υγεία και τη συμπεριφορά παιδιών και εφήβων.
Ο επικεφαλής της Meta Platforms – μητρικής εταιρείας των Facebook και Instagram – κλήθηκε να απαντήσει για εσωτερικά emails που ήρθαν στο φως και φέρεται να έδειχναν στρατηγικούς στόχους αύξησης του χρόνου παραμονής των χρηστών κατά 12%. Οι ερωτήσεις των δικηγόρων επικεντρώθηκαν στο κατά πόσο η εταιρεία έθετε ως προτεραιότητα τη «δέσμευση» (engagement) των χρηστών, ακόμη κι όταν γνώριζε τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις.
«Δεν βάζουμε πλέον τέτοιους στόχους», υποστήριξε ο Ζούκερμπεργκ, τονίζοντας ότι η Meta έχει αναθεωρήσει τη στρατηγική της και πλέον επικεντρώνεται στη βελτίωση της εμπειρίας των χρηστών και στην παροχή εργαλείων ασφάλειας, ειδικά για ανηλίκους. Παράλληλα, επεσήμανε ότι η εταιρεία έχει επενδύσει σημαντικά ποσά σε μηχανισμούς γονικού ελέγχου και σε ρυθμίσεις περιορισμού χρόνου χρήσης.
Οι 3.000 αγωγές και ο ρόλος των αλγορίθμων
Στο επίκεντρο της δίκης βρίσκονται περίπου 3.000 αγωγές από γονείς και νέους, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι ο σχεδιασμός των πλατφορμών ενθαρρύνει την παρατεταμένη χρήση. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε σε λειτουργίες όπως το infinite scroll και το autoplay, που – σύμφωνα με τους ενάγοντες – καθιστούν δύσκολη την αποσύνδεση, δημιουργώντας έναν μηχανισμό συνεχούς κατανάλωσης περιεχομένου.
Οι δικηγόροι των εναγόντων υποστηρίζουν ότι οι αλγόριθμοι δεν λειτουργούν ουδέτερα, αλλά έχουν σχεδιαστεί ώστε να προτείνουν διαρκώς περιεχόμενο που κρατά τους χρήστες ενεργούς για περισσότερη ώρα. Στην περίπτωση των εφήβων, αυτό – όπως υποστηρίζεται – μπορεί να επιδεινώσει προβλήματα άγχους, χαμηλής αυτοεκτίμησης και εξάρτησης από την ψηφιακή επιβεβαίωση.
Από την πλευρά της, η Meta αρνείται ότι οι πλατφόρμες της είναι «εθιστικές» εκ προθέσεως, επισημαίνοντας ότι εκατομμύρια χρήστες τις χρησιμοποιούν για επικοινωνία, ενημέρωση και δημιουργική έκφραση. Επιπλέον, τονίζει πως η ευθύνη είναι πολυπαραγοντική και περιλαμβάνει και τον ρόλο της οικογένειας, της εκπαίδευσης και της κοινωνίας συνολικά.
Ο Ζούκερμπεργκ, ο οποίος ίδρυσε το Facebook όταν ήταν φοιτητής το 2004, κατέθεσε για την υπόθεση εθισμού στην τεχνολογία, μετά από αγωγές εναντίον της Meta και του YouTube. Η εμφάνιση Ζούκερμπεργκ στο δικαστήριο- η πρώτη φορά που καταθέτει για την ασφάλεια των παιδιών ενώπιον ενόρκων- αναμενόταν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η Meta, η οποία κατέχει το Instagram και το Facebook, με πάνω από 3,5 δισ. χρήστες, έχει δεχθεί πυρά ως ένας από τους μεγαλύτερους παρόχους πλατφορμών για εφήβους.
Γονείς, καθώς και ομάδες για την πολιτική τεχνολογίας και την ασφάλεια των παιδιών έχουν κατηγορήσει την εταιρεία ότι εθίζει τους νέους στις εφαρμογές της και προκαλεί προβλήματα ψυχικής υγείας που έχουν οδηγήσει σε άγχος, κατάθλιψη, διατροφικές διαταραχές και αυτοτραυματισμό.
Το 2024, ο γενικός χειρουργός των ΗΠΑ ζήτησε την προσθήκη προειδοποιητικών ετικετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που εξηγούν ότι οι πλατφόρμες σχετίζονται με βλάβες στην ψυχική υγεία των εφήβων. Τον Δεκέμβριο, η Αυστραλία απαγόρευσε σε παιδιά κάτω των 16 ετών να χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η Μαλαισία, η Ισπανία και η Δανία εξετάζουν παρόμοιους κανόνες.
Ο Ζούκερμπεργκ έχει έρθει αντιμέτωπος με την οργή του κόσμου. Έχει κληθεί ενώπιον του Κογκρέσου για ανάκριση σχετικά με την ασφάλεια των παιδιών σε πολλές περιπτώσεις. Σε μια ακρόαση του 2024, αναγκάστηκε να σταθεί όρθιος και να ζητήσει συγγνώμη από γονείς που είπαν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συνέβαλαν στους θανάτους των παιδιών τους.
Δεκάδες γενικοί εισαγγελείς πολιτειών των ΗΠΑ έχουν επίσης, μηνύσει τη Meta για ισχυρισμούς για σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών και άλλα ζητήματα. Στο Νέο Μεξικό, ξεκίνησε αυτόν τον μήνα μια δίκη για μια υπόθεση που έφερε ο γενικός εισαγγελέας της πολιτείας, Ραούλ Τόρες, κατηγορώντας τη Meta ότι «επέτρεπε σε θηρευτές να φτάσουν σε παιδιά» και ότι είχε chatbots που έβλαψαν νέους.
Σε εσωτερικά έγγραφα που εμφανίστηκαν σε ορισμένες από τις αγωγές, ο Ζούκερμπεργκ και άλλα στελέχη του Meta, επανειλημμένα, υποβάθμισαν τους κινδύνους των πλατφορμών τους για τους νέους, ενώ απέρριψαν τις εκκλήσεις των εργαζομένων για ενίσχυση της προστασίας για νέους και πρόσληψη επιπλέον προσωπικού.
Μαρκ Ζούκερμπεργκ: Τι κατέθεσε στη δίκη-σταθμό
Ορισμένα από αυτά τα έγγραφα εκτέθηκαν κατά τη διάρκεια των εναρκτήριων δηλώσεων της υπόθεσης στην οποία κατέθεσε ο Ζούκερμπεργκ την Τετάρτη.
Μια 20χρονη από την Καλιφόρνια, με τα αρχικά K.G.M., μήνυσε το YouTube, το TikTok, το Snap και το Meta το 2023, κατηγορώντας τις εταιρείες ότι έφτιαξαν τις εφαρμογές τους για να οδηγήσουν σε ψυχαναγκαστική χρήση. Αυτό οδήγησε στη σωματική της δυσμορφία, άγχος και κατάθλιψη, είπε. Η K.G.M. ήρθε σε συμβιβασμό με το Snap και το TikTok αλλά οι μεταξύ τους όροι είναι άγνωστοι.
Ο δικηγόρος της K.G.M., Mark Lanier, δήλωσε κατά την εναρκτήρια δήλωσή του αυτόν τον μήνα ότι οι εφαρμογές του Instagram και του YouTube δημιουργήθηκαν σαν «ψηφιακά καζίνο» που επωφελούνταν από την εθιστική συμπεριφορά. Έκανε αναφορά σε εσωτερικά έγγραφα της Meta και της Google, η οποία κατέχει το YouTube, συγκρίνοντας την τεχνολογία τους με τον τζόγο, τον καπνό και τη χρήση ναρκωτικών.
Σε ένα υπόμνημα του 2015, ο Ζούκερμπεργκ ενθάρρυνε τα στελέχη να δώσουν προτεραιότητα στην αύξηση του χρόνου που αφιερώνουν οι έφηβοι στις εφαρμογές της Meta.
Η Meta ανέφερε στην εναρκτήρια δήλωσή της ότι τα προβλήματα ψυχικής υγείας της K.G.M. προκλήθηκαν από οικογενειακή κακοποίηση και αναταραχή. Η εταιρεία παρουσίασε ιατρικά αρχεία για να δείξει ότι ο εθισμός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν ήταν στο επίκεντρο των συνεδριών θεραπείας της.
Ο Άνταμ Μοσερί, διευθύνων σύμβουλος του Instagram, κατέθεσε την περασμένη εβδομάδα ότι η εφαρμογή δεν ήταν «κλινικά εθιστική». Ωστόσο, πρόσθεσε πως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θα μπορούσαν να προκαλέσουν βλάβη εάν χρησιμοποιηθούν υπερβολικά.
Το YouTube δήλωσε στην εναρκτήρια δήλωσή του ότι δεν ήταν εταιρεία μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ότι οι λειτουργίες του δεν είχαν σχεδιαστεί για να προκαλούν εθισμό. Ο Νιλ Μόχαν, διευθύνων σύμβουλος του YouTube, επρόκειτο να καταθέσει αυτήν την εβδομάδα, αλλά οι δικηγόροι του ενάγοντος τον αφαίρεσαν από τη λίστα μαρτύρων. Και δεν ήταν σαφές γιατί.
Την Τετάρτη, ο Lanier ρώτησε τον Ζούκερμπεργκ για το ιστορικό της εταιρείας με την ασφάλεια των παιδιών και τις προηγούμενες ακροάσεις του ενώπιον του Κογκρέσου.
Το προσωπικό επικοινωνίας της Meta εργάστηκε για να επιμεληθεί τη δημόσια εικόνα του Ζούκερμπεργκ, κάνοντας τις αναρτήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να φαίνονται περισσότερο «ανθρώπινες» παρά «ρομποτικές», σύμφωνα με εσωτερικά έγγραφα που παρουσίασε ο Lanier. Το 2017, ένα έγγραφο έδειξε ότι μέλη του προσωπικού συμβούλευσαν τον Ζούκερμπεργκ να επιδεικνύει μεγαλύτερη ενσυναίσθηση όταν μιλάει για ζητήματα ασφάλειας των παιδιών.
«Είμαι στην πραγματικότητα γνωστός ότι είμαι κάπως κακός σε αυτό», είπε ο Ζούκερμπεργκ, αναφερόμενος σε προηγούμενες μαρτυρίες και εμφανίσεις στα μέσα ενημέρωσης.
Ένα άλλο εσωτερικό έγγραφο έδειξε ότι το 2015, περίπου το ένα τρίτο όλων των παιδιών ηλικίας 10 έως 12 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες, ή τέσσερα εκατομμύρια παιδιά, χρησιμοποιούσαν το Instagram. Τα παιδιά κάτω των 13 ετών δεν επιτρεπόταν να δημιουργούν λογαριασμούς, είπε ο κ. Lanier.
Το Instagram δεν είναι ένα επιβλαβές προϊόν, είναι μια πολύτιμη υπηρεσία, είπε ο Ζούκερμπεργκ. Ως αποτέλεσμα, «οι άνθρωποι θα θέλουν να το χρησιμοποιούν περισσότερο», πρόσθεσε.
Ο Ζούκερμπεργκ κράτησε τις απαντήσεις του σύντομες. Κατά καιρούς αμφισβήτησε τον Lanier, λέγοντας ότι παλαιότερες δηλώσεις είχαν αφαιρεθεί από το πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσονταν. Ο Ζούκερμπεργκ αμφισβήτησε επίσης, τη συνάφεια εγγράφων δεκαετιών.
Απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με θέματα που περιελάμβαναν την ασφάλεια των παιδιών, τη φιλανθρωπία, παλιά email, ακόμη και σχόλια που έκανε σε μια συνέντευξη στο podcast «The Joe Rogan Experience», ο Ζούκερμπεργκ χρησιμοποίησε την ίδια απάντηση πάνω από δώδεκα φορές.
«Το χαρακτηρίζετε λανθασμένα», επανέλαβε ο Ζούκερμπεργκ.
Το μεσημέρι, η δικαστής Carolyn Kuhl διέταξε όλους όσους ήταν στην αίθουσα του δικαστηρίου να βγάλουν τα έξυπνα γυαλιά τους, φοβούμενη ότι κάποιος κατέγραφε την κατάθεση με χρήση τεχνητής νοημοσύνης όπως αυτά που έφτιαξε η Meta. Ήταν θέμα ασφάλειας για τους ενόρκους, είπε.
Στο τέλος της ανάκρισης του κ. Lanier, αυτός και έξι άλλοι άνθρωποι ξετύλιξαν ένα κολάζ 15 μέτρων από selfies που είχε δημοσιεύσει η K.G.M. στο Instagram, πολλές από τις οποίες με φίλτρα ομορφιάς. Ρώτησε τον Ζούκερμπεργκ αν η Meta είχε διερευνήσει ποτέ τον λογαριασμό της για ανθυγιεινή συμπεριφορά. Ο Ζούκερμπεργκ δεν απάντησε σε αυτήν την ερώτηση.
Οι δικηγόροι της Meta ανέλαβαν την ανάκριση μετά το μεσημεριανό γεύμα και ο Ζούκερμπεργκ αναφέρθηκε στην ιστορία δημιουργίας του Facebook όταν ήταν φοιτητής. Ο στόχος της εταιρείας, είπε, είναι ο ίδιος σήμερα: «να βοηθήσει τους ανθρώπους να παραμείνουν συνδεδεμένοι».
Η δίκη έχει προσελκύσει μεγάλο ενδιαφέρον. Πολλοί σχημάτισαν πλήθος έξω από το δικαστήριο όταν ο Ζούκερμπεργκ έφτασε νωρίς το πρωί της Τετάρτης.
Ο 15χρονος γιος της Τζόαν Μπόγκαρντ πέθανε το 2019, αφού επιχείρησε να συμμετάσχει σε ένα challenge πνιγμού μέσω των social. Η Τζόαν Μπόγκαρντ έφτασε στις 7 π.μ. για να εξασφαλίσει μια θέση στην αίθουσα του δικαστηρίου, η οποία ορίστηκε μέσω κλήρωσης.
Κατά τη διάρκεια του πρώτου διαλείμματος, είπε ότι ο Ζούκερμπεργκ απέφευγε τις ερωτήσεις και ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που παρουσιάστηκαν εναντίον του ήταν ισχυρά. «Είναι έντονα εκεί μέσα», είπε. «Υπάρχουν πολλά συναισθήματα».
Η συγκεκριμένη δίκη δεν αφορά μόνο τη Meta. Νομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι το αποτέλεσμά της μπορεί να διαμορφώσει νέο ρυθμιστικό πλαίσιο για το σύνολο των social media, ειδικά σε ό,τι αφορά την προστασία ανηλίκων. Εάν το δικαστήριο κρίνει ότι ο σχεδιασμός συγκεκριμένων λειτουργιών συμβάλλει σε βλαπτικές συμπεριφορές, ενδέχεται να ανοίξει ο δρόμος για αυστηρότερες ρυθμίσεις και αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των πλατφορμών.
Η υπόθεση αναδεικνύει ένα ευρύτερο ερώτημα της ψηφιακής εποχής: Ποια είναι τα όρια ανάμεσα στην καινοτομία, την επιχειρηματική ανάπτυξη και την κοινωνική ευθύνη;
Σε κάθε περίπτωση, η δίκη στο Λος Άντζελες φέρνει στο προσκήνιο τη συζήτηση για το πώς οι τεχνολογικοί κολοσσοί διαχειρίζονται την επιρροή τους στις νεότερες γενιές – και αν ήρθε η ώρα για ένα νέο πλαίσιο προστασίας των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον.
The Parents School: Ξεκινούν οι Ομάδες Γονέων. Δήλωσε συμμετοχή!
Η γονεϊκότητα είναι ένα από τα πιο όμορφα, αλλά και απαιτητικά ταξίδια της ζωής. Κάθε μέρα φέρνει προκλήσεις, χαρές, αμφιβολίες και μικρές ή μεγάλες νίκες. Θέλουμε να είμαστε οι καλύτεροι γονείς για τα παιδιά μας, αλλά συχνά νιώθουμε αβέβαιοι, κουρασμένοι ή ότι «δεν φτάνουν» οι δυνάμεις μας.
Οι Ομάδες Γονέων του The Parents School δημιουργήθηκαν για να προσφέρουν έναν ασφαλή, ζωντανό και ουσιαστικό χώρο, όπου οι γονείς μπορούν να μοιραστούν εμπειρίες, να αναρωτηθούν, να ακούσουν και να μάθουν. Είναι ένας χώρος χωρίς κριτική, γεμάτος κατανόηση, εμπιστοσύνη και γνώση, όπου η εμπειρία και η επιστήμη ενώνονται για να σε βοηθήσουν να γίνεις ο γονέας που πραγματικά θέλεις να είσαι.
Σε αυτές τις 5 συναντήσεις, υπό την καθοδήγηση της Ψυχολόγου Νίκης Τόλια και της Πιστοποιημένης Parent Coach Εύης Σταθάτου, θα έχεις την ευκαιρία:
- Να κατανοήσεις καλύτερα τη συμπεριφορά των παιδιών σου και τις ανάγκες τους.
- Να βελτιώσεις την επικοινωνία και τη σύνδεση μαζί τους.
- Να μάθεις πρακτικούς τρόπους για να θέτεις όρια με αγάπη και συνέπεια.
- Να διαχειριστείς δύσκολα συναισθήματα — τόσο τα δικά σου όσο και τα δικά τους.
- Να νιώσεις μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και ηρεμία στον καθημερινό σου ρόλο.
Οι ομάδες δεν είναι διαλέξεις. Είναι βιωματικές συναντήσεις, με ανοιχτό διάλογο, κοινή εμπειρία και εργαλεία που μπορείς να εφαρμόσεις άμεσα στην καθημερινότητά σου. Κάθε συζήτηση, κάθε άσκηση και κάθε κοινή στιγμή θα σε βοηθήσει να δεις τη γονεϊκότητα με νέα μάτια — όχι σαν άγχος ή υποχρέωση, αλλά σαν μια καθημερινή ευκαιρία για σύνδεση, αγάπη και ανάπτυξη.
Η συμμετοχή σου σε μια ομάδα γονέων σημαίνει ότι δίνεις χρόνο στον εαυτό σου για ανάπτυξη και φροντίδα, γιατί για να φροντίσεις καλά τα παιδιά σου, πρέπει πρώτα να φροντίσεις τον εαυτό σου. Ταυτόχρονα, ανοίγεις την καρδιά σου για να καταλάβεις τα παιδιά σου καλύτερα, να τα στηρίξεις και να τους δώσεις όσα χρειάζονται για να μεγαλώσουν με ασφάλεια, εμπιστοσύνη και αυτοεκτίμηση.
Οι ομάδες απευθύνονται σε γονείς με παιδιά όλων των ηλικιών:
Μικρά παιδιά (μέχρι 10 ετών): Εστιάζουμε σε θέματα επικοινωνίας, καθημερινών ρουτινών, διαχείρισης συναισθημάτων και ορίων.
Έφηβοι (11-18 ετών): Συζητάμε για την αυτονομία, την εμπιστοσύνη, την κρίση αποφάσεων και την οικοδόμηση μιας υγιούς σχέσης με το παιδί σου σε αυτήν την μεταβατική ηλικία.
Κάθε ομάδα περιλαμβάνει 5 εβδομαδιαίες συναντήσεις, διάρκειας 2 ωρών η καθεμία, σε πρωινά και απογευματινά τμήματα, με αριθμό συμμετεχόντων μέχρι 8 άτομα, για να διασφαλιστεί η προσωπική φροντίδα και η ουσιαστική εμπειρία.
Κάνε το πρώτο βήμα σήμερα: Δώσε χρόνο στον εαυτό σου και στα παιδιά σου, και επένδυσε στη σχέση που είναι η πιο σημαντική της ζωής σου. Μαζί θα ανακαλύψετε τρόπους για να ζείτε την καθημερινότητα με ηρεμία, σύνδεση και αγάπη. Δήλωσε συμμετοχή και επένδυσε στη σχέση με το παιδί σου — τη σημαντικότερη σχέση της ζωής σου.
Συμπλήρωσε τα στοιχεία σου εδώ για να επικοινωνήσουμε μαζί σου για περισσότερες πληροφορίες!
