Είναι απόλυτα φυσιολογικό για έναν γονέα να θέλει να βοηθήσει το παιδί του όταν το βλέπει να δυσκολεύεται με μια δραστηριότητα. Ωστόσο, νέες έρευνες δείχνουν ότι αυτή η παρέμβαση μπορεί να είναι… περισσότερο επιζήμια παρά βοηθητική.
Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Family Psychology τον Μάρτιο του 2021 διαπίστωσε πως η υπερβολική παρέμβαση των γονέων, ακόμη και όταν το παιδί τα καταφέρνει καλά σε μια δραστηριότητα, μπορεί να είναι αντιπαραγωγική. Συγκεκριμένα, παιδιά νηπιακής ηλικίας που έπαιζαν, τακτοποιούσαν παιχνίδια ή μάθαιναν κάτι καινούριο, επηρεάστηκαν αρνητικά όταν οι γονείς επενέβαιναν συχνά.
Αυτά τα παιδιά παρουσίασαν μεγαλύτερες δυσκολίες στον έλεγχο των συναισθημάτων και της συμπεριφοράς τους, και απέδωσαν χειρότερα σε ασκήσεις που απαιτούσαν εκτελεστικές λειτουργίες (όπως συγκέντρωση, αυτορρύθμιση και επίλυση προβλημάτων).
Όπως εξηγεί η δρ. Jelena Obradović, επικεφαλής της μελέτης και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ:
«Οι γονείς έχουν μάθει να εμπλέκονται συνεχώς, ακόμη και όταν τα παιδιά τους είναι συγκεντρωμένα και λειτουργούν σωστά. Όμως η υπερβολική εμπλοκή κοστίζει: μειώνει την ικανότητα των παιδιών να ελέγχουν την προσοχή, τη συμπεριφορά και τα συναισθήματά τους. Όταν αφήνουμε τα παιδιά να ηγηθούν στις δραστηριότητές τους, τότε εξασκούν δεξιότητες αυτορρύθμισης και μαθαίνουν να είναι ανεξάρτητα.»
Ανάλογα αποτελέσματα είχε και μελέτη του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια, η οποία έδειξε ότι τα παιδιά είναι λιγότερο επίμονα όταν οι ενήλικες παίρνουν τον έλεγχο. Σε ένα από τα πειράματα, παιδιά 4 και 5 ετών προσπάθησαν να λύσουν ένα παζλ. Σε μία ομάδα οι ενήλικες το έλυσαν για λογαριασμό των παιδιών, ενώ σε μια άλλη τα βοήθησαν μόνο λεκτικά.
Αργότερα, όλα τα παιδιά πήραν ένα «παγιδευμένο» κουτί που δεν μπορούσε να ανοιχτεί. Όσα είχαν βιώσει παρέμβαση από τους ενήλικες εγκατέλειψαν την προσπάθεια πιο γρήγορα.
Στο δεύτερο πείραμα, η συνήθεια του γονέα να «παίρνει τον έλεγχο» αποδείχθηκε κολλητική: τα παιδιά που είχαν συνηθίσει να τα βοηθούν, τα παρατούσαν πιο εύκολα και στις επόμενες δοκιμασίες.
Η δρ. Robyn Koslowitz, ψυχολόγος και ιδρύτρια του Targeted Parenting Institute, εξηγεί:
«Τα παιδιά έχουν έμφυτη ανάγκη να ανακαλύψουν και να πετύχουν, αλλά έχουν και την ανάγκη να ευχαριστήσουν τους γονείς τους. Όταν ο γονιός “μπαίνει στη μέση”, το παιδί καταλαβαίνει ότι έχει σημασία μόνο το αποτέλεσμα – όχι η διαδικασία. Κι έτσι χάνει την εσωτερική του παρόρμηση να προσπαθήσει ξανά.»
Είναι απόλυτα λογικό ένας γονιός να θέλει να βοηθήσει – ειδικά σε δύσκολες ή βιαστικές στιγμές (π.χ. όταν το παιδί αργεί να δέσει τα κορδόνια του και το σχολικό κορνάρει απ’ έξω). Όμως, δεν είναι όλες οι στιγμές ίδιες.
Η δρ. Koslowitz προτείνει να ξεχωρίζουμε αν η παρούσα στιγμή είναι «χρόνος διαδικασίας» ή «χρόνος αποτελέσματος». Όταν, για παράδειγμα, το παιδί ζωγραφίζει ή κάνει μια χειροτεχνία, είναι μια ιδανική ευκαιρία να το αφήσουμε να προσπαθήσει μόνο του.
Οι γονείς μπορούν να ενθαρρύνουν χωρίς να αναλαμβάνουν, χρησιμοποιώντας θετικά σχόλια για την προσπάθεια:
«Βλέπω πόσο προσπαθείς. Ξέρω ότι μπορείς να το καταφέρεις μόνος/η σου!»
«Ήσουν απογοητευμένος/η αλλά το ξανάπιασες και τα κατάφερες!»
Η δρ. Leonard προτείνει ακόμα κάτι πρακτικό: να μετρήσουμε μέχρι το 10 πριν παρέμβουμε. Αν υπάρχει πιθανότητα το παιδί να τα καταφέρει μόνο του με λίγη περισσότερη προσπάθεια, δώστε του τον χρόνο. Αν όμως η κατάσταση το ξεπερνά, τότε φυσικά να επέμβετε – όχι για να κάνετε τα πράγματα «σωστά», αλλά για να νιώσει υποστήριξη.
Το να αφήνουμε τα παιδιά να προσπαθήσουν, ακόμα και να αποτύχουν, δεν σημαίνει πως τα εγκαταλείπουμε. Αντίθετα, τους δίνουμε την ευκαιρία να επιμείνουν, να μάθουν και να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση. Και αυτό, ίσως, είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορούμε να τους κάνουμε.
Το καλοκαίρι, με τον χαλαρότερο ρυθμό και τον περισσότερο ελεύθερο χρόνο, αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για τους γονείς να κάνουν έναν ειλικρινή απολογισμό της σχέσης τους με τα παιδιά τους και της πορείας της γονεικότητας τους. Είναι η στιγμή να σταματήσουμε για λίγο, να κοιτάξουμε πίσω στη χρονιά που πέρασε και να αναρωτηθούμε: Πώς τα πήγαμε; Πώς εξελίχθηκε η σχέση μας με τα παιδιά μας; Πώς να εκτιμήσουμε τη σχέση μας με τα παιδιά;
Επικοινωνία: Αναλογιστείτε πόσο ανοιχτή και ειλικρινής είναι η επικοινωνία στο σπίτι. Τα παιδιά νιώθουν ότι μπορούν να μιλήσουν μαζί σας χωρίς φόβο κριτικής ή τιμωρίας; Ακούτε πραγματικά τις ανάγκες και τα συναισθήματά τους;
Ποιότητα χρόνου: Πόσο ποιοτικός ήταν ο χρόνος που περάσατε μαζί; Είναι προτιμότερο λίγος αλλά ουσιαστικός χρόνος παρά πολύς χρόνος χωρίς αληθινή επαφή.
Υποστήριξη και κατανόηση: Νιώθουν τα παιδιά σας ότι τα στηρίζετε, ότι κατανοείτε τις δυσκολίες και τις προκλήσεις τους, και τα ενθαρρύνετε να αναπτύξουν τα ταλέντα και τα ενδιαφέροντά τους;
Συνέπεια και όρια: Τα όρια και οι κανόνες είναι απαραίτητα για την ασφάλεια και την ισορροπία. Αναλογιστείτε αν είστε συνεπείς και δίκαιοι, αλλά και αν αφήνετε χώρο για ελευθερία και πρωτοβουλία.
Αν παρατηρείτε απόσταση ή κλειστότητα στην επικοινωνία, ίσως ήρθε η ώρα να αφιερώσετε χρόνο για να χτίσετε ξανά τη σχέση εμπιστοσύνης. Αν το άγχος, η πίεση ή η αυστηρότητα κυριαρχούν, ίσως χρειάζεται να προσαρμόσετε την προσέγγισή σας, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην κατανόηση και τη συμπαράσταση.
Αν τα παιδιά δείχνουν σημάδια απογοήτευσης ή απουσίας ενδιαφέροντος για τη σχέση σας, είναι σημαντικό να αναζητήσετε τρόπους να ενισχύσετε το δεσμό και να εκφράσετε την αγάπη σας με πράξεις και λόγια. Αν οι κανόνες και τα όρια γίνονται εμπόδιο στην ανάπτυξη της αυτονομίας τους, σκεφτείτε να δώσετε περισσότερη ευελιξία και να ενθαρρύνετε την υπευθυνότητα.
Πηγή: parents.com
Το Mom Stories, πάντα αρωγός στο ταξίδι της γονεϊκότητας και της καθημερινής πρόκλησης της ανατροφής, προσφέρει δύο κορυφαία εκπαιδευτικά εργαλεία σε καλοκαιρινές τιμές προσφοράς!
Ένα ολοκληρωμένο online πρόγραμμα γονεϊκής ενδυνάμωσης, που σε βοηθά:
Να κατανοήσεις καλύτερα το παιδί σου
Να διαχειριστείς συναισθηματικές και επικοινωνιακές προκλήσεις
Να επανεξετάσεις τον ρόλο σου με ενσυναίσθηση και επίγνωση
Διαθέσιμο καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού – για να το παρακολουθήσεις με τον δικό σου ρυθμό!
Το δημοφιλές webinar για γονείς εφήβων με την επιμέλεια και καθοδήγηση της parent coach & Educator Εύης Σταθάτου αποτελεί πολύτιμο οδηγό για:
Να επικοινωνείς ουσιαστικά με τον/την έφηβο/η σου
Να κατανοήσεις τις ψυχοσυναισθηματικές αλλαγές που βιώνει
Να σταθείς υποστηρικτικά σε μία από τις πιο κρίσιμες φάσεις της ανάπτυξης
Να καταλάβεις τι συμβαίνει στο μυαλό και την ψυχή του εφήβου
Να μάθεις πώς να επικοινωνείς αποτελεσματικά και χωρίς εντάσεις
Να προσφέρεις ουσιαστική στήριξη και σταθερότητα, σε μια φάση γεμάτη αλλαγές
Το σεμινάριο προσφέρεται μαγνητοσκοπημένο, για να το παρακολουθήσεις όποτε και όσες φορές το χρειαστείς.
Γιατί η σχέση με το παιδί σου είναι η πιο σημαντική «επένδυση» που θα κάνεις ποτέ.
Γιατί η κατανόηση, η σύνδεση και η υποστήριξη δεν διδάσκονται στα σχολεία – αλλά μπορούν να μάθουν οι γονείς.
Γιατί κανένα παιδί δεν χρειάζεται τέλειους γονείς – μόνο παρόντες, αληθινούς, πρόθυμους να εξελιχθούν.
Κλείσε το online μάθημα που σου ταιριάζει και μπες στο καλοκαίρι με τη γνώση, την ηρεμία και την αυτοπεποίθηση που χρειάζεται κάθε γονιός!
NEWSLETTER
Εγγραφείτε στο NewsLetter
Μετάβαση στο περιεχόμενο
