«Πώς πήγε η μέρα σου;»
«Τι πιστεύεις ότι θα γινόταν αν…;»
«Και μετά τι έγινε;»
Ίσως αυτές οι μικρές καθημερινές ερωτήσεις να φαίνονται ασήμαντες. Κι όμως, η επιστήμη δείχνει ότι κάθε τέτοια συζήτηση μπορεί να συμβάλλει κυριολεκτικά στη διαμόρφωση του εγκεφάλου ενός παιδιού.
Για πολλά χρόνια επικρατούσε η άποψη ότι όσο περισσότερες λέξεις ακούει ένα παιδί, τόσο καλύτερα αναπτύσσεται γλωσσικά. Σήμερα όμως γνωρίζουμε ότι υπάρχει κάτι ακόμη πιο σημαντικό από τον αριθμό των λέξεων: ο πραγματικός διάλογος.
Η δύναμη της αμφίδρομης επικοινωνίας
Ερευνητές του MIT και του Harvard μελέτησαν παιδιά ηλικίας 4 έως 6 ετών και διαπίστωσαν ότι ο σημαντικότερος παράγοντας για τη γλωσσική και εγκεφαλική τους ανάπτυξη δεν ήταν πόσο μιλούσαν οι γονείς, αλλά πόσες φορές γινόταν ένας αληθινός διάλογος ανάμεσα σε γονέα και παιδί.
Με άλλα λόγια, δεν αρκεί να μιλάμε στο παιδί μας. Χρειάζεται να μιλάμε μαζί του. Όταν ένα παιδί απαντά, κάνει ερωτήσεις, εκφράζει σκέψεις και ο ενήλικας συνεχίζει τη συζήτηση, ο εγκέφαλός του ενεργοποιείται πολύ περισσότερο απ’ ό,τι όταν απλώς ακούει κάποιον να μιλά.
Οι συζητήσεις αλλάζουν τον εγκέφαλο
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI) και παρατήρησαν κάτι εντυπωσιακό. Τα παιδιά που συμμετείχαν συχνότερα σε αμφίδρομες συζητήσεις εμφάνιζαν μεγαλύτερη ενεργοποίηση σε μία περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με την παραγωγή λόγου, την κατανόηση της γλώσσας και τη λεκτική σκέψη.
Αυτό δεν μεταφραζόταν μόνο σε καλύτερο λεξιλόγιο. Τα παιδιά παρουσίαζαν καλύτερες επιδόσεις στη γραμματική, στην κατανόηση, στον προφορικό συλλογισμό και συνολικά στις γλωσσικές τους δεξιότητες. Με απλά λόγια, κάθε πραγματική συζήτηση λειτουργεί σαν «άσκηση» για τον εγκέφαλο.
Δεν έχει σημασία το μορφωτικό ή οικονομικό επίπεδο της οικογένειας
Ένα από τα πιο αισιόδοξα ευρήματα της έρευνας είναι ότι τα οφέλη αυτά εμφανίστηκαν ανεξάρτητα από το εισόδημα ή το μορφωτικό επίπεδο των γονιών. Ακόμη και παιδιά που μεγάλωναν σε οικογένειες με λιγότερους οικονομικούς πόρους, παρουσίαζαν αντίστοιχα οφέλη όταν υπήρχε συχνή, ζεστή και αμφίδρομη επικοινωνία μέσα στο σπίτι. Αυτό σημαίνει ότι η ουσιαστική σύνδεση δεν κοστίζει τίποτα, αλλά μπορεί να προσφέρει πάρα πολλά.
Δεν χρειάζονται ειδικές δραστηριότητες ούτε ατελείωτες ώρες. Οι πιο σημαντικές συζητήσεις γεννιούνται μέσα στην καθημερινότητα: ωστο αυτοκίνητο προς το σχολείο, την ώρα του φαγητού, πριν τον ύπνο, στη βόλτα ή ακόμη και όταν κάνετε δουλειές στο σπίτι. Ένα απλό «Εσύ τι πιστεύεις;» μπορεί να ανοίξει έναν ολόκληρο κόσμο σκέψης.
Και στα μικρότερα παιδιά;
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η αμφίδρομη επικοινωνία ξεκινά πολύ πριν εμφανιστούν οι πρώτες λέξεις. Όταν ένα βρέφος βγάζει ήχους και ο γονιός του απαντά, όταν ανταλλάσσουν βλέμματα, χαμόγελα ή εκφράσεις, στην πραγματικότητα πραγματοποιείται ήδη ένας πρώτος διάλογος. Το παιδί μαθαίνει ότι η επικοινωνία είναι σχέση. Ότι οι σκέψεις και τα συναισθήματά του έχουν αξία.
Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι πρέπει πάντα να έχουν τη σωστή απάντηση. Στην πραγματικότητα, τα παιδιά δεν χρειάζονται έναν γονιό που γνωρίζει τα πάντα. Χρειάζονται έναν ενήλικα που είναι πραγματικά παρών, ακούει χωρίς να διακόπτει και δείχνει ενδιαφέρον. Πώς; Κάνει ερωτήσεις και αφήνει χώρο στο παιδί να σκεφτεί και να εκφραστεί.
Η δική μου σκέψη
Ως μαμά και Parent Coach, πιστεύω ότι πολλές φορές αγχωνόμαστε να πούμε τα «σωστά» λόγια στα παιδιά μας. Όμως αυτό που τελικά έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι να γεμίσουμε το μυαλό τους με περισσότερες λέξεις. Είναι να τους δώσουμε χώρο να χρησιμοποιήσουν τις δικές τους. Γιατί κάθε φορά που ένα παιδί νιώθει ότι το ακούμε πραγματικά, δεν ενισχύεται μόνο η αυτοπεποίθησή του. Χτίζεται η σύνδεση μεταξύ μας. Και, όπως δείχνει πλέον και η επιστήμη, χτίζεται ταυτόχρονα και ο ίδιος του ο εγκέφαλος.
Με αγάπη,
Εύη
NEWSLETTER
Εγγραφείτε στο NewsLetter
Μετάβαση στο περιεχόμενο
