Έλλειψη σιδήρου στα παιδιά: Τα νέα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούν οι γονείς

Όταν ένα παιδί είναι συνεχώς κουρασμένο, δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί ή φαίνεται πιο ευερέθιστο από το συνηθισμένο, οι περισσότεροι γονείς σκέφτονται ότι φταίει ο ύπνος, η ανάπτυξη ή η καθημερινότητα. Κι όμως, σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να κρύβεται κάτι πολύ πιο απλό – αλλά εξίσου σημαντικό: η έλλειψη σιδήρου.

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (American Academy of Pediatrics – AAP) επικαιροποίησε τις οδηγίες της για τη σιδηροπενία και τη σιδηροπενική αναιμία, υπογραμμίζοντας ότι η έγκαιρη πρόληψη και διάγνωση είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς ο σίδηρος παίζει ζωτικό ρόλο στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, στη μάθηση, στη μνήμη και στη συνολική ανάπτυξη των παιδιών.

Γιατί είναι τόσο σημαντικός ο σίδηρος;

Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για την παραγωγή της αιμοσφαιρίνης, της πρωτεΐνης που μεταφέρει το οξυγόνο σε όλο το σώμα.

Παράλληλα, συμβάλλει:

στη φυσιολογική ανάπτυξη του εγκεφάλου,
στη σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού,
στη συγκέντρωση και τη μάθηση,
στη σωματική ανάπτυξη,
στην παραγωγή ενέργειας.

Ιδιαίτερα στα πρώτα χρόνια της ζωής, όταν ο εγκέφαλος αναπτύσσεται με πολύ γρήγορους ρυθμούς, η επαρκής πρόσληψη σιδήρου είναι κρίσιμη.

Ποια παιδιά έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο;

Σύμφωνα με την AAP, μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν έλλειψη σιδήρου έχουν:

βρέφη που γεννήθηκαν πρόωρα ή με χαμηλό βάρος,
παιδιά που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αγελαδινού γάλακτος μετά τον πρώτο χρόνο ζωής,
παιδιά με περιορισμένη ή επιλεκτική διατροφή,
έφηβοι, ιδιαίτερα τα κορίτσια μετά την έναρξη της εμμήνου ρύσεως,
παιδιά με χρόνιες παθήσεις που επηρεάζουν την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών.

Ποια είναι τα σημάδια;

Η έλλειψη σιδήρου δεν προκαλεί πάντα εμφανή συμπτώματα. Όταν όμως εμφανίζονται, μπορεί να περιλαμβάνουν συνεχή κόπωση, ωχρότητα, μειωμένη αντοχή στο παιχνίδι ή στην άθληση, δυσκολία συγκέντρωσης, ευερεθιστότητα και πονοκεφάλους, ζάλη ή και μειωμένη σχολική απόδοση.

Αν παρατηρείτε τέτοια συμπτώματα, είναι σημαντικό να συζητήσετε με τον παιδίατρο. Η διάγνωση δεν μπορεί να γίνει μόνο από τα συμπτώματα και απαιτεί ιατρική αξιολόγηση και, όταν χρειάζεται, αιματολογικό έλεγχο.

Ποιες τροφές είναι καλές πηγές σιδήρου;

Ο σίδηρος βρίσκεται τόσο σε ζωικές όσο και σε φυτικές τροφές.

Καλές πηγές είναι:

άπαχο κόκκινο κρέας,
κοτόπουλο,
ψάρια,
φακές,
ρεβίθια,
φασόλια,
σπανάκι,
ταχίνι,
εμπλουτισμένα δημητριακά πρωινού.

Οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η βιταμίνη C βοηθά στην καλύτερη απορρόφηση του σιδήρου. Γι’ αυτό είναι χρήσιμο να συνδυάζουμε τροφές πλούσιες σε σίδηρο με πορτοκάλι, μανταρίνι, ακτινίδιο, φράουλες, πιπεριές, ντομάτα.

Υπάρχουν τροφές που μειώνουν την απορρόφηση;

Ναι. Η μεγάλη κατανάλωση αγελαδινού γάλακτος στα μικρά παιδιά μπορεί να μειώσει την πρόσληψη σιδήρου, καθώς συχνά αντικαθιστά άλλες πιο θρεπτικές τροφές. Επίσης, το τσάι και ο καφές δεν είναι κατάλληλα για τα παιδιά και περιέχουν ουσίες που δυσκολεύουν την απορρόφηση του σιδήρου.

Χρειάζονται όλα τα παιδιά συμπλήρωμα σιδήρου;

Όχι. Η λήψη συμπληρωμάτων πρέπει να γίνεται μόνο μετά από σύσταση παιδιάτρου. Η υπερβολική πρόσληψη σιδήρου μπορεί να είναι επιβλαβής και δεν πρέπει ποτέ να χορηγείται προληπτικά χωρίς λόγο. Ο παιδίατρος θα αξιολογήσει το ιστορικό, τη διατροφή και, αν χρειάζεται, θα ζητήσει τις κατάλληλες εξετάσεις πριν αποφασίσει αν απαιτείται θεραπεία. Μια ισορροπημένη διατροφή, οι τακτικοί παιδιατρικοί έλεγχοι και η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι τα σημαντικότερα «εργαλεία» που έχουν οι γονείς. Όταν υπάρχει υποψία, η σωστή κίνηση δεν είναι να ξεκινήσουμε μόνοι μας κάποιο συμπλήρωμα, αλλά να συμβουλευτούμε τον παιδίατρο.