Sharenting στην εποχή της AI: Μήπως εκθέτουμε τα παιδιά μας περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε;

Η πρώτη φωτογραφία από το μαιευτήριο. Το βίντεο με τα πρώτα βήματα. Η σχολική γιορτή. Οι καλοκαιρινές διακοπές.

Για τους περισσότερους γονείς, το να μοιράζονται στιγμές από τη ζωή των παιδιών τους στα social media είναι κάτι φυσικό. Είναι ένας τρόπος να εκφράσουν τη χαρά τους, να ενημερώσουν συγγενείς και φίλους ή να κρατήσουν ένα ψηφιακό «ημερολόγιο» της οικογένειας.

Όμως, στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, η ίδια αυτή συνήθεια αποκτά μια νέα διάσταση.

Σύμφωνα με την American Psychological Association (APA), οι γονείς καλούνται πλέον να σκεφτούν όχι μόνο ποιος βλέπει μια φωτογραφία σήμερα, αλλά και πώς αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον, καθώς τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης γίνονται όλο και πιο ισχυρά. Η προστασία της ιδιωτικότητας των παιδιών ξεκινά από τις καθημερινές μας ψηφιακές επιλογές.

Τι είναι το sharenting;

Ο όρος sharenting προέρχεται από τις λέξεις share και parenting και περιγράφει τη συστηματική δημοσίευση φωτογραφιών, βίντεο και προσωπικών πληροφοριών των παιδιών από τους ίδιους τους γονείς. Στις περισσότερες περιπτώσεις γίνεται με αγάπη και καλές προθέσεις. Το ερώτημα, όμως, δεν είναι οι προθέσεις. Είναι οι συνέπειες.

Τι αλλάζει με την Τεχνητή Νοημοσύνη;

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, μια φωτογραφία παρέμενε κυρίως μια φωτογραφία. Σήμερα, όμως, οι εικόνες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, να τροποποιηθούν με μεγάλη ευκολία, να συνδυαστούν με άλλα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία, να αναπαραχθούν ή να διαμοιραστούν χωρίς ο γονέας να το γνωρίζει και φυσικά να παραμείνουν στο διαδίκτυο για πολλά χρόνια.

Αυτό σημαίνει ότι το ψηφιακό αποτύπωμα ενός παιδιού μπορεί να δημιουργείται πολύ πριν αποκτήσει το ίδιο τη δυνατότητα να αποφασίσει αν το επιθυμεί.

Το δικαίωμα του παιδιού στην ιδιωτικότητα

Τα παιδιά έχουν δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και στην προστασία των προσωπικών τους δεδομένων. Καθώς μεγαλώνουν, αποκτούν τη δική τους προσωπικότητα, τις δικές τους σχέσεις και τη δική τους εικόνα για τον εαυτό τους. Αναρτήσεις που σήμερα φαίνονται αθώες ίσως αύριο τα κάνουν να νιώσουν άβολα ή εκτεθειμένα.

Αξίζει λοιπόν να αναρωτηθούμε: «Θα ήθελε το παιδί μου να υπάρχει αυτή η φωτογραφία στο διαδίκτυο όταν γίνει 15 ή 25 ετών;»

Πριν δημοσιεύσετε, κάντε πέντε απλές ερωτήσεις

Πριν πατήσετε «Δημοσίευση», δοκιμάστε να απαντήσετε στα εξής:

• Θα ήθελα να είχε δημοσιευτεί μια αντίστοιχη φωτογραφία δική μου όταν ήμουν παιδί;
• Εκθέτει το παιδί σε μια ευάλωτη ή αμήχανη στιγμή;
• Φαίνεται το σχολείο, η διεύθυνση ή άλλα στοιχεία που αποκαλύπτουν την τοποθεσία του;
• Είναι πραγματικά απαραίτητο να είναι δημόσια η ανάρτηση;
• Αν το παιδί μου ήταν αρκετά μεγάλο για να αποφασίσει, θα συμφωνούσε;

Αυτές οι μικρές ερωτήσεις μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά.

Δεν χρειάζεται να σταματήσουμε να μοιραζόμαστε στιγμές

Η λύση δεν είναι να φοβηθούμε την τεχνολογία. Είναι να τη χρησιμοποιούμε πιο συνειδητά. Μερικές καλές πρακτικές είναι:

• να αποφεύγουμε φωτογραφίες που εκθέτουν προσωπικές στιγμές,
• να ελέγχουμε τις ρυθμίσεις ιδιωτικότητας των λογαριασμών μας,
• να περιορίζουμε τη δημοσίευση στοιχείων που αποκαλύπτουν την τοποθεσία ή την καθημερινή ρουτίνα του παιδιού,
• να ζητάμε τη γνώμη των μεγαλύτερων παιδιών πριν δημοσιεύσουμε μια φωτογραφία τους,
• να θυμόμαστε ότι κάθε ανάρτηση συμβάλλει στη δημιουργία του ψηφιακού τους αποτυπώματος.

Το καλύτερο μάθημα δίνεται με το παράδειγμα

Τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο από αυτά που τους λέμε. Μαθαίνουν και από τον τρόπο που εμείς διαχειριζόμαστε τη δική μας ψηφιακή ζωή. Όταν σεβόμαστε την ιδιωτικότητά τους, τους δείχνουμε έμπρακτα τι σημαίνει σεβασμός στα προσωπικά δεδομένα και στις επιλογές του άλλου.

Η τεχνολογία εξελίσσεται με ταχύτητα. Οι γονείς δεν χρειάζεται να ζουν με φόβο, αλλά με επίγνωση. Κάθε φωτογραφία που δημοσιεύουμε γράφει ένα μικρό κομμάτι της ψηφιακής ιστορίας του παιδιού μας. Ας φροντίσουμε αυτή η ιστορία να είναι μια επιλογή που θα έκανε και το ίδιο όταν μεγαλώσει.