Παιδιά και πυρκαγιές: Τι δείχνει νέα ευρωπαϊκή μελέτη για το μέλλον

Για ένα παιδί που γεννιέται σήμερα στην Ελλάδα, το καλοκαίρι του μέλλοντος πιθανότατα δεν θα μοιάζει ακριβώς με το καλοκαίρι που θυμόμαστε εμείς από τα παιδικά μας χρόνια.Οι ειδικοί λένε ότι θα ζήσει περισσότερες ημέρες ακραίας ζέστης, μεγαλύτερες περίοδοι υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς και προειδοποιήσεις στο κινητό. Και σε κάποιες περιπτώσεις εκκενώσεις ή αλλαγές στα οικογενειακά σχέδια εξαιτίας ακραίων καιρικών φαινομένων.

Νέα ευρωπαϊκή έρευνα επιχειρεί να αποτυπώσει αυτή τη διαφορά ανάμεσα στις γενιές — και ειδικά για τις χώρες της Μεσογείου τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα σημαντικά.

84% μεγαλύτερη έκθεση

Σύμφωνα με τη νέα μελέτη, ένα παιδί που γεννήθηκε στην Ευρώπη το 2025 προβλέπεται, με βάση την πορεία των σημερινών κλιματικών πολιτικών, να βιώσει στη διάρκεια της ζωής του 84% μεγαλύτερη έκθεση σε ακραίες συνθήκες που ευνοούν τις πυρκαγιές σε σύγκριση με έναν άνθρωπο που γεννήθηκε το 1950. Αυτό αντιστοιχεί σε περισσότερα από τρία επιπλέον χρόνια ακραίων συνθηκών κινδύνου πυρκαγιάς στη διάρκεια της ζωής. Και το 86% αυτής της αύξησης αποδίδεται από τους ερευνητές στην κλιματική αλλαγή και όχι απλώς στο γεγονός ότι σήμερα ζούμε περισσότερα χρόνια.

Στη Μεσόγειο η εικόνα είναι ακόμη εντονότερη. Εκεί, οι άνθρωποι που γεννήθηκαν το 2025 προβλέπεται να αντιμετωπίσουν έως και 2,5 φορές μεγαλύτερη διά βίου έκθεση σε ακραίες συνθήκες πυρκαγιάς σε σχέση με τη γενιά του 1950.

Δεν σημαίνει ότι το παιδί θα ζήσει πέντε χρόνια «μέσα στις φωτιές»

Οι επιστήμονες μιλούν για extreme fire weather – δηλαδή για μετεωρολογικές συνθήκες που δημιουργούν εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιάς. Αυτο δεν σημαίνει βέβαια ότι κάθε παιδί θα βρεθεί προσωπικά αντιμέτωπο με μια πυρκαγιά. Ούτε ότι μπορούμε να προβλέψουμε τι ακριβώς θα συμβεί σε μια συγκεκριμένη περιοχή ή οικογένεια. Η έρευνα όμως αποτυπώνει ότι το περιβάλλον μέσα στο οποίο θα μεγαλώσουν τα παιδιά μας αλλάζει.

Και τι κάνουμε εμείς ως γονείς; Το πρώτο ένστικτο μπορεί να είναι ο φόβος.

Δεν είναι όμως αυτό το μήνυμα που χρειάζονται τα παιδιά. Αυτό που μπορούμε να τους προσφέρουμε είναι κάτι πολύ πιο χρήσιμο: προετοιμασία χωρίς πανικό. Όπως μαθαίνουμε στα παιδιά τι κάνουμε σε περίπτωση σεισμού, μπορούμε να έχουμε ένα απλό οικογενειακό σχέδιο για μια πυρκαγιά ή εκκένωση.

Πού συναντιόμαστε;

Ποιος παίρνει τα κατοικίδια;

Πού βρίσκονται τα απαραίτητα έγγραφα;

Τι βάζουμε σε μια μικρή τσάντα έκτακτης ανάγκης;

Ποιον ενήλικα μπορεί να καλέσει το παιδί αν για κάποιο λόγο δεν είμαστε μαζί;

Όταν το παιδί γνωρίζει ότι οι μεγάλοι έχουν ένα σχέδιο, το μήνυμα δεν είναι «κάτι τρομερό θα συμβεί».

Πώς μιλάμε στα παιδιά για την κλιματική αλλαγή;

Τα παιδιά ακούνε, βλέπουν εικόνες από πυρκαγιές και φυσικά ακούνε τις συζητήσεις μας. Μπορεί να ακούσουν φράσεις όπως «κάθε χρόνο θα είναι χειρότερα» ή «δεν ξέρουμε τι θα βρουν αυτά τα παιδιά». Εδώ όμως χρειάζεται προσοχή. Δεν χρειάζεται να κρύψουμε την πραγματικότητα. Χρειάζεται όμως να την προσαρμόσουμε στην ηλικία τους και να συνδυάζουμε πάντα την πληροφορία με κάτι δηλαδή που μπορούμε να κάνουμε.

Σε ένα μικρότερο παιδί μπορούμε να πούμε: «Όταν έχει πολλή ζέστη και αέρα, οι μεγάλοι προσέχουμε περισσότερο γιατί μια φωτιά μπορεί να εξαπλωθεί γρήγορα».

Σε έναν έφηβο μπορούμε να συζητήσουμε πολύ πιο ανοιχτά για την κλιματική αλλαγή, τις πολιτικές αποφάσεις, την πρόληψη και τις προσωπικές και συλλογικές δράσεις. Αυτό που δεν χρειάζεται κανένα παιδί είναι να αισθανθεί ότι το μέλλον του είναι ήδη χαμένο.

Μπορούμε να μεγαλώσουμε τα παιδιά μας γνωρίζοντας πώς να προετοιμάζονται, πώς να αντιδρούν σε μια κρίση και πώς να μετατρέπουν την ανησυχία σε δράση. Γιατί η ανθεκτικότητα δεν σημαίνει να πούμε σε ένα παιδί: «Μη φοβάσαι». Σημαίνει να μπορεί να σκεφτεί ότι μπορεί να συμβούν δύσκολα πράγματα. Υπάρχουν όμως άνθρωποι, σχέδια και πράξεις που μπορούν να με προστατεύσουν.