Κυριακή πρωί. Παιδικός αγώνας ποδοσφαίρου. Τα παιδιά τρέχουν στο γήπεδο, προσπαθούν, κάνουν λάθη, πανηγυρίζουν, απογοητεύονται. Και στην εξέδρα, ένας πατέρας δεν σταματάει να φωνάζει: «Πάσα! Τι κάνεις εκεί; Τρέξε λίγο! Πώς το έχασες αυτό;» Λίγο πιο πέρα, ένας άλλος γονιός διαμαρτύρεται στον διαιτητή. Κάποιος σχολιάζει τις επιλογές του προπονητή. Κάποιος άλλος επικρίνει ένα παιδί της αντίπαλης ομάδας. Και μέσα σε όλο αυτό, τα παιδιά προσπαθούν απλώς να παίξουν ποδόσφαιρο. Μήπως κάποιες φορές ξεχνάμε ότι ο αγώνας είναι δικός τους και όχι δικός μας;
Γράφει η Εύη Σταθάτου, Πιστοποιημένη Parent Coach
Όταν η υποστήριξη μετατρέπεται σε πίεση
Έχω παρακολουθήσει αμέτρητους παιδικούς αγώνες εδώ και σχεδόν 15 χρόνια που παίζουν ποδόσφαιρο τα παιδιά μου και δεν νομίζω ότι υπάρχει γήπεδο της Αττικής που δεν έχω επισκεφτεί. Πρόσφατα διάβασα κάπου για μια επιστολή μιας μαμάς που έφερε στο προσκήνιο τη συμπεριφορά των γονιών στις εξέδρες. Η γυναίκα περιέγραψε πώς ο σύντροφός της, πατέρας δύο εφήβων ποδοσφαιριστών, φωνάζει, επικρίνει και προσβάλλει παιδιά κατά τη διάρκεια των αγώνων και πώς η συμπεριφορά του δεν επηρεάζει μόνο τους γιους του, αλλά δημιουργεί ένταση και με τους συμπαίκτες τους. Παρά τις συζητήσεις με την οικογένεια και τους προπονητές, εκείνος εξακολουθεί να θεωρεί τη συμπεριφορά του φυσιολογική έκφραση ανταγωνιστικότητας.
Γνώριμη κατάσταση… πόσους γονείς – κυρίως μπαμπάδες για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους – βλέπω τόσα χρόνια στις κερκίδες να φωνάζουν την ώρα του αγώνα, να δίνουν οδηγίες, να παραπονιούνται. Και μετά το τέλος του αγώνα, όταν το παιδί βγαίνει από το γήπεδο, στο δρόμο για το αυτοκίνητο, ξεκινάει το γνωστό κήρυγμα…
Πολλές φορές έχω θυμώσει, ιδίως σε περιπτώσεις που βλέπω μικρά παιδιά με βουρκωμένα μάτια και μπαμπάδες να συνεχίζουν να λένε για τα λάθη, για αυτά που δεν έκανε και θα μπορούσε να κάνει, για τα λάθη του διαιτητή, για τα λάθη των συμπαικτών, για τα λάθη γενικώς! Και έπειτα αναρωτιέμαι τι μπορεί να βρίσκεται πίσω από μια τόσο έντονη αντίδραση του γονιού σε κάτι που αφορά μια ευχάριστη δραστηριότητα του παιδιού του. Προσωπικές απογοητεύσεις, ανεκπλήρωτες φιλοδοξίες ή εμπειρίες από τη δική του αθλητική πορεία μεταφέρονται, χωρίς να το συνειδητοποιεί, στο παιδί;
Μπορεί ο γονιός να πιστεύει ότι φωνάζει για να βοηθήσει. Για να ξυπνήσει το παιδί, να το παρακινήσει και να το κάνει να προσπαθήσει περισσότερο. Αλλά δυστυχώς “δεν μπαίνει στα παπούτσια του παιδιού”, αδυνατεί να καταλάβει πώς το παιδί βιώνει αυτή τη συμπεριφορά. Το παιδί μπορεί να νιώθει ότι κάθε λάθος του εκτίθεται δημόσια, ότι η απόδοσή του αξιολογείται συνεχώς. Και ότι τελικά πρέπει να παίξει καλά όχι μόνο για την ομάδα του, αλλά και για να μην απογοητεύσει τον γονιό του. Και έτσι, μια δραστηριότητα που ξεκίνησε ως πηγή χαράς μπορεί να γίνει ακόμη μία πηγή πίεσης.
Και έπειτα, ο γονιός που δίνει οδηγίες και φωνάζει, ξεχνάει ή καλύτερα αγνοεί κάτι. Στο γήπεδο υπάρχει κάποιος που έχει την ευθύνη να δίνει οδηγίες. Να οργανώνει την ομάδα, να διορθώνει λάθη, να παίρνει αποφάσεις. Ο προπονητής. Όταν ο γονιός δίνει παράλληλα οδηγίες από την εξέδρα, το παιδί μπορεί να λαμβάνει αντικρουόμενα μηνύματα. Να ακούει τον προπονητή να του λέει να κρατήσει τη θέση του και τον πατέρα του να φωνάζει να κινηθεί αλλού. Ακόμη κι αν οι οδηγίες συμπίπτουν, το παιδί μπορεί να αισθάνεται ότι βρίσκεται υπό συνεχή παρακολούθηση.
Ο ρόλος του γονιού δεν είναι να γίνει ένας δεύτερος προπονητής. Είναι να παραμείνει μια σταθερή πηγή υποστήριξης, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα.
Πράγματι ο αθλητισμός μπορεί να ξυπνά πολύ έντονα συναισθήματα στους γονείς. Περηφάνια, ενθουσιασμό, απογοήτευση, θυμό. Κάποιες φορές όμως το αποτέλεσμα του αγώνα αρχίζει να αποκτά μεγαλύτερη σημασία από την εμπειρία του παιδιού. Ο γονιός αισθάνεται ότι μια νίκη επιβεβαιώνει τις θυσίες του. Ή ότι μια ήττα ακυρώνει την προσπάθεια. Ή ότι το παιδί πρέπει να αξιοποιήσει κάθε ευκαιρία για να φτάσει ψηλότερα. Αυτές οι προσδοκίες μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονες όταν το παιδί έχει ταλέντο και αγωνίζεται σε ανταγωνιστικό επίπεδο. Όμως η αθλητική διαδρομή ανήκει στο παιδί. Και ακόμη κι όταν έχει μεγάλους στόχους, χρειάζεται να μπορεί να κάνει λάθη χωρίς να αισθάνεται ότι απογοητεύει τους ανθρώπους που αγαπά.
Πέντε πράγματα που μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά
1. Χειροκροτούμε την προσπάθεια, όχι μόνο το αποτέλεσμα. Ένα καλό μαρκάρισμα, μια συνεργασία, μια προσπάθεια που δεν κατέληξε σε γκολ αξίζουν επίσης αναγνώριση.
2. Αφήνουμε τις οδηγίες στον προπονητή. Αν έχουμε απορίες για την αγωνιστική προσέγγιση, μπορούμε να τις συζητήσουμε σε κατάλληλο χρόνο και με σεβασμό, όχι φωνάζοντας κατά τη διάρκεια του αγώνα.
3. Σεβόμαστε όλα τα παιδιά. Κανένα παιδί δεν αξίζει να δέχεται προσβολές από έναν ενήλικα, είτε αγωνίζεται στη δική μας ομάδα είτε στην αντίπαλη.
4. Δεν κάνουμε τον αγώνα αντικείμενο ανάκρισης. Στο αυτοκίνητο της επιστροφής, αντί για «γιατί δεν έδωσες πάσα;» ή «τι σου είπε ο προπονητής;», μπορούμε να ρωτήσουμε: «Πώς πέρασες σήμερα;». Και αν το παιδί δεν θέλει να μιλήσει αμέσως, μπορούμε να σεβαστούμε την ανάγκη του.
5. Ρωτάμε τι είδους υποστήριξη θέλει από εμάς. Μερικά παιδιά θέλουν να ακούν τη φωνή μας να τα ενθαρρύνει. Άλλα προτιμούν να είμαστε διακριτικοί. Η πιο απλή ερώτηση είναι συχνά και η πιο ουσιαστική: «Τι σε βοηθά όταν είμαι στην εξέδρα;»
Μετά την ήττα, τι χρειάζεται περισσότερο;
Όταν ένα παιδί έχει χάσει έναν σημαντικό αγώνα ή έχει κάνει ένα λάθος, πιθανότατα το γνωρίζει ήδη. Δεν χρειάζεται να του το υπενθυμίσουμε. Μπορεί να είναι απογοητευμένο, θυμωμένο ή να μη θέλει να μιλήσει. Αυτή είναι μια στιγμή στην οποία η γονεϊκή παρουσία μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά. Όχι επειδή θα βρούμε τις τέλειες λέξεις. Αλλά επειδή θα δείξουμε ότι η σχέση μας δεν αλλάζει ανάλογα με το σκορ. Ένα απλό «χάρηκα που σε είδα να παίζεις» μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία από μια ολόκληρη ανάλυση του αγώνα.
Έχει τόσα πολλά οφέλη ο παιδικός αθλητισμός! Ας αφήσουμε τα παιδιά να τα απολαύσουν…
Μέσα από τον αθλητισμό τα παιδιά μπορούν να μάθουν να συνεργάζονται, να επιμένουν, να διαχειρίζονται τη ματαίωση, να αναλαμβάνουν ευθύνη και να σέβονται τους άλλους. Αλλά αυτές οι αξίες δεν καλλιεργούνται μόνο μέσα στο γήπεδο. Καλλιεργούνται και από όσα βλέπουν στις εξέδρες.
Όταν ο γονιός σέβεται τον διαιτητή, το παιδί μαθαίνει κάτι για τον σεβασμό. Όταν αποδέχεται μια ήττα, μαθαίνει κάτι για την απογοήτευση. Όταν παραμένει υποστηρικτικός μετά από ένα λάθος, μαθαίνει ότι η αξία του δεν εξαρτάται από την επίδοσή του. Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μάθημα από όλα.
Για αυτό, αγαπημένε γονιέ, να θυμάσαι…
Το παιδί σου δεν χρειάζεται άλλον έναν προπονητή στην εξέδρα. Χρειάζεται έναν γονιό που θα χαίρεται να το βλέπει να παίζει — ακόμη κι όταν δεν κερδίζει.
NEWSLETTER
Εγγραφείτε στο NewsLetter
Μετάβαση στο περιεχόμενο
