Μήπως κοιτάμε το screen time του παιδιού και ξεχνάμε το δικό μας;

Όταν μιλάμε για παιδιά και οθόνες, σχεδόν πάντα κοιτάμε τη δική τους χρήση.

Πόση ώρα ήταν σήμερα στο tablet; Πόση τηλεόραση είδε; Πότε πρέπει να πάρει δικό του κινητό;

Μια νέα μελέτη όμως, που δημοσιεύθηκε στις 17 Αυγούστου 2026 στο JAMA Pediatrics, μας καλεί να κοιτάξουμε και μια άλλη οθόνη: τη δική μας.

Οι ερευνητές παρακολούθησαν παιδιά στη Νορβηγία από περίπου τα 5 έως τα 7 τους χρόνια και διαπίστωσαν ότι ο περισσότερος χρόνος που περνούσε ο γονέας στο smartphone του συνδεόταν με βραδύτερη ανάπτυξη του δεκτικού λεξιλογίου του παιδιού. Και αυτό είναι ένα εύρημα που αξίζει να δούμε χωρίς πανικό — και κυρίως χωρίς γονεϊκή ενοχή.

Οι ερευνητές δεν αρκέστηκαν στο να ρωτήσουν πόση ώρα περνούσαν τα παιδιά μπροστά σε μια οθόνη. Εξέτασαν επίσης:

• τον χρόνο οθόνης των παιδιών,
• αν είχαν δική τους ψηφιακή συσκευή,
• τη χρήση social media από μητέρα και πατέρα,
• τον πραγματικό χρόνο χρήσης smartphone του βασικού γονέα, όπως καταγραφόταν από το ίδιο το κινητό.

Παράλληλα αξιολόγησαν δύο πλευρές της γλωσσικής ανάπτυξης: το δεκτικό λεξιλόγιο, δηλαδή πόσες λέξεις κατανοεί ένα παιδί, και τη δεκτική γραμματική.

Και το ενδιαφέρον εύρημα αφορούσε τον γονιό

Ο μέσος χρόνος χρήσης smartphone του βασικού γονέα ήταν περίπου 3,2 ώρες την ημέρα. Κάθε επιπλέον ώρα καθημερινής χρήσης του smartphone από τον γονέα συνδέθηκε με μικρότερη ετήσια αύξηση στην ακατέργαστη βαθμολογία του τεστ δεκτικού λεξιλογίου. Και υπάρχει κάτι ακόμη ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Οι περισσότερες από τις υπόλοιπες μετρήσεις screen use δεν συνδέθηκαν σταθερά με την εξέλιξη της γλώσσας. Άρα το μήνυμα της μελέτης δεν είναι το απλοϊκό «οι οθόνες καταστρέφουν τη γλώσσα».

Γιατί μπορεί να έχει σημασία το κινητό του γονιού;

Οι ερευνητές προτείνουν ορισμένες πιθανές εξηγήσεις. Η γλώσσα δεν αναπτύσσεται μόνο επειδή ένα παιδί ακούει λέξεις. Αναπτύσσεται μέσα στην αλληλεπίδραση. Αυτές οι μικρές, καθημερινές ανταλλαγές δημιουργούν ευκαιρίες για γλωσσική μάθηση.

Η συχνή χρήση smartphone μπορεί να διακόπτει τέτοιες αλληλεπιδράσεις ή να μειώνει τις ευκαιρίες για κοινό διάβασμα, αφήγηση και συζήτηση. Αυτό αποτελεί πιθανό μηχανισμό που συζητούν οι συγγραφείς — όχι κάτι που απέδειξε άμεσα η συγκεκριμένη μελέτη.

Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αφήσουμε το κινητό στην άκρη όλη μέρα;

Όχι. Το κινητό είναι μέρος της ζωής μας. Από εκεί δουλεύουμε, επικοινωνούμε, οργανώνουμε την οικογένεια, πληρώνουμε λογαριασμούς, κλείνουμε ραντεβού και —ναι— μερικές φορές χαζεύουμε επειδή χρειαζόμαστε λίγα λεπτά να αποσυνδεθούμε. Το ζητούμενο δεν είναι να δημιουργήσουμε μια νέα μορφή γονεϊκής ενοχής γύρω από το screen time. Είναι να αναρωτηθούμε πότε το κινητό αρχίζει να παίρνει τη θέση της αλληλεπίδρασης.

Μικρές «phone-free» στιγμές ίσως είναι πιο ρεαλιστικές

Αντί λοιπόν για τον ανέφικτο στόχο «θα χρησιμοποιώ λιγότερο το κινητό», μπορούμε να δημιουργήσουμε μερικές μικρές ζώνες μέσα στην ημέρα στις οποίες η προσοχή μας είναι περισσότερο διαθέσιμη. Για παράδειγμα στο φαγητό, όταν διαβάζουμε ένα βιβλίο, στη διαδρομή από το σχολείο στο σπίτι, τα τελευταία λεπτά πριν από τον ύπνο.

Ή ακόμη και όταν το παιδί έρχεται να μας πει εκείνη την ιστορία που για εμάς μοιάζει ασήμαντη αλλά για εκείνο είναι το σημαντικότερο πράγμα που συνέβη σήμερα. Δεν χρειάζεται να είμαστε διαθέσιμοι 24 ώρες το 24ωρο. Χρειάζεται να υπάρχουν μέσα στην ημέρα πραγματικές στιγμές διαθεσιμότητας.

Και τι έδειξε η μελέτη για τις συσκευές των ίδιων των παιδιών;

Υπήρχε ακόμη ένα εύρημα. Περίπου 45,5% των παιδιών είχε ήδη τουλάχιστον μία δική του ψηφιακή συσκευή. Τα παιδιά που είχαν προσωπική συσκευή στα 4–5 χρόνια παρουσίαζαν χαμηλότερες αρχικές βαθμολογίες τόσο στο δεκτικό λεξιλόγιο όσο και στη γραμματική σε σχέση με παιδιά χωρίς δική τους συσκευή.

Η νέα έρευνα προτείνει ότι ίσως χρειάζεται να δούμε ολόκληρο το ψηφιακό περιβάλλον της οικογένειας. Πότε χρησιμοποιούμε τις συσκευές; Τι αντικαθιστούν; Υπάρχουν στιγμές πραγματικής συζήτησης; Διαβάζουμε μαζί; Απαντάμε όταν το παιδί προσπαθεί να μας δείξει κάτι; Γιατί τελικά η γλώσσα ενός παιδιού δεν χτίζεται μόνο μέσα από εκπαιδευτικά παιχνίδια και βιβλία. Χτίζεται μέσα από εκατοντάδες μικρές καθημερινές στιγμές. Και μερικές φορές η πιο σημαντική απάντηση μπορεί να είναι απλώς να σηκώσουμε τα μάτια από την οθόνη και να πούμε:

«Σε ακούω. Πες μου.»