Το παιδί που αγχώνεται χρειάζεται κάτι περισσότερο από το «όλα θα πάνε καλά»

Όταν ρωτώ τους γονείς ποιο θεωρούν ότι είναι το αντίθετο του άγχους, η πιο συνηθισμένη απάντηση που ακούω είναι η «ηρεμία» και αμέσως μετά η «χαρά».

Γράφει η Εύη Σταθάτου, Certified Parent Coach

Και είναι λογικό. Όταν νιώθουμε άγχος, θέλουμε να ηρεμήσουμε. Και όταν τα παιδιά μας ανησυχούν, φοβούνται ή κατακλύζονται από όσα αισθάνονται, είναι φυσικό να θέλουμε να τα βοηθήσουμε να νιώσουν καλύτερα. Έτσι, πιάνουμε τον εαυτό μας να λέει: «Ηρέμησε… πάρε μια βαθιά ανάσα… μέτρα μέχρι το δέκα… σκέψου κάτι όμορφο… μην ανησυχείς». Δεν υπάρχει, βέβαια, τίποτα κακό στο να επιθυμούμε την ηρεμία. Θέλω, όμως, να σου προτείνω έναν διαφορετικό τρόπο να σκεφτείς το άγχος.

Μέσα από τη δουλειά μου, έχω διαπιστώσει ότι το πιο ισχυρό αντίβαρο στο άγχος δεν είναι η ηρεμία. Είναι η ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ.

Η εμπιστοσύνη στους άλλους και στον κόσμο γύρω μας, ναι. Κυρίως, όμως, η εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και στην ικανότητά μας να αντιμετωπίζουμε όσα έρχονται, ακόμη κι όταν δεν ξέρουμε ακριβώς τι μορφή θα έχουν.

Το άγχος βρίσκει πρόσφορο έδαφος στην αβεβαιότητα. Το άγνωστο μας τρομάζει, επειδή δεν ξέρουμε τι θα συμβεί ούτε αν θα μπορέσουμε να το αντιμετωπίσουμε. Η εμπιστοσύνη, από την άλλη, μας προσφέρει κάτι στο οποίο μπορούμε να στηριχτούμε. Βασίζεται στις γνώσεις μας, στις εμπειρίες μας, στις σχέσεις μας και στις δεξιότητες που αναπτύσσουμε στην πορεία.

Σκέψου μια φορά που βρέθηκες μπροστά σε κάτι καινούργιο, δύσκολο ή τρομακτικό. Φαντάσου να μπορούσες να πεις στον εαυτό σου: «Δεν ξέρω ακριβώς πώς θα εξελιχθεί αυτό. Μπορεί να νιώσω άβολα ή να δυσκολευτώ. Εμπιστεύομαι, όμως, τον εαυτό μου ότι θα βρω τον τρόπο. Εμπιστεύομαι ότι μπορώ να αντιμετωπίσω ό,τι έρθει στη συνέχεια».

Αυτό είναι που βρίσκεται στον αντίποδα του άγχους.

Η εμπιστοσύνη δεν εξαφανίζει την ανησυχία. Σου προσφέρει ένα σταθερό έδαφος όσο ανησυχείς και σε βοηθά να περάσεις μέσα από αυτή τη δυσκολία.

Δεν εννοώ ότι χρειάζεται να γνωρίζουμε τα πάντα, να νιώθουμε διαρκώς σιγουριά ή να μην αγχωνόμαστε ποτέ. Αυτή δεν είναι η πραγματική ζωή — ούτε χρειάζεται να είναι ο στόχος μας. Όσο περισσότερο, όμως, μπορούμε να επιστρέφουμε σε εκείνη την εσωτερική αίσθηση του «μπορώ να το αντιμετωπίσω», τόσο πιο σταθεροί και ικανοί αισθανόμαστε. Και αυτό ακριβώς θέλουμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να αναπτύξουν.

Πώς βοηθάμε τα παιδιά να χτίσουν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους;

Όχι προσφέροντάς τους διαρκώς διαβεβαιώσεις. Όταν το παιδί σου έρχεται κοντά σου αγχωμένο, πιθανότατα η πρώτη σου αντίδραση είναι να το καθησυχάσεις. Απαντάς στις ερωτήσεις του, του εξηγείς γιατί δεν χρειάζεται να ανησυχεί, προσπαθείς να λύσεις το πρόβλημα και το διαβεβαιώνεις ότι όλα θα πάνε καλά.

Φυσικά! Το αγαπάς και θέλεις να νιώσει καλύτερα. Επιπλέον, έχεις περισσότερες εμπειρίες και μπορείς να δεις πράγματα που εκείνο δεν μπορεί ακόμη να διακρίνει. Θέλω, όμως, να σκεφτείς το εξής: Οι συνεχείς διαβεβαιώσεις βοηθούν το παιδί να νιώσει προσωρινά καλύτερα, χωρίς απαραίτητα να το βοηθούν να αναπτύξει τις δεξιότητες που θα χρειαστεί στην επόμενη στιγμή αβεβαιότητας.

Και θα προχωρήσω ένα βήμα ακόμη: η επαναλαμβανόμενη καθησύχαση μπορεί να εμποδίσει την ανάπτυξη αυτών των δεξιοτήτων, καθώς δημιουργείται ένας κύκλος μέσα στον οποίο το παιδί αναζητά όλο και περισσότερο έξω από τον εαυτό του την ανακούφιση και τη βεβαιότητα.

Αν έχεις ένα παιδί που αγχώνεται έντονα, πιθανότατα αναγνωρίζεις αυτό το μοτίβο. Η ανακούφιση που του προσφέρουν οι διαβεβαιώσεις σου κρατά λίγο. Μέσα σε λίγα λεπτά, μερικές φορές ακόμη και σε δευτερόλεπτα, επιστρέφει με μια καινούργια ερώτηση, μια ακόμη ανησυχία, αναζητώντας ξανά τη διαβεβαίωσή σου.

Φυσικά, το παιδί σου χρειάζεται να γνωρίζει ότι μπορεί να βασίζεται πάνω σου. Η παρουσία και η υποστήριξή σου έχουν τεράστια σημασία. Το να το στηρίζεις, όμως, δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να έχεις απάντηση σε κάθε άγνωστο ή να διαλύεις κάθε του ανησυχία.

Θέλουμε τα παιδιά να μαθαίνουν να αναζητούν στήριξη τόσο στους άλλους όσο και μέσα τους. Το ένα δεν αποκλείει το άλλο. Μαθαίνουν να βασίζονται και στους ανθρώπους τους και στον εαυτό τους.

Γιατί, τελικά, ο στόχος δεν είναι να πάψει το παιδί σου να χρειάζεται τον καθησυχασμό μας. Είναι να αναπτύξει μια εσωτερική εμπιστοσύνη που δεν εξαρτάται από το να του λέει συνεχώς κάποιος άλλος ότι όλα θα πάνε καλά.