Μετάβαση στο περιεχόμενο
Τα όρια είναι απαραίτητα στην ανατροφή ενός παιδιού, γιατί του προσφέρουν ασφάλεια, σταθερότητα και βοηθούν στη συναισθηματική του οργάνωση. Δεν είναι όμως μόνο σημαντικό να υπάρχουν όρια, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο τα θέτουμε καθορίζει πώς θα τα βιώσει το παιδί, ως μια πράξη φροντίδας και καθοδήγησης ή ως μια εμπειρία φόβου και πίεσης.
Γράφει η Νίκη Τόλια, Ψυχολόγος
Ένα όριο που μπαίνει με ηρεμία και σεβασμό μπορεί να βοηθήσει το παιδί να νιώσει ασφαλές και αποδεκτό. Αντίθετα, ένα όριο που συνοδεύεται από φωνές και απειλές μπορεί να το κάνει να αισθανθεί φόβο και σύγχυση.
Όταν οι γονείς θέτουν όρια χωρίς φωνές, το παιδί νιώθει πως το βλέπουν και το ακούν πραγματικά. Καταλαβαίνει ότι οι γονείς είναι εκεί για να το καθοδηγήσουν, όχι για να το φοβίσουν. Σύμφωνα με την J. Arnall, όπως παρουσιάζεται στο βιβλίο της Πειθαρχία χωρίς τιμωρία, η πειθαρχία δεν χρειάζεται να βασίζεται στην τιμωρία, αλλά μπορεί να στηρίζεται στην κατανόηση, την επικοινωνία και τη σύνδεση. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, το παιδί μαθαίνει πιο ουσιαστικά να αναγνωρίζει τα όρια και να τα σέβεται. Όταν δεν υπάρχουν φωνές, το παιδί δεν αισθάνεται ότι απειλείται. Αντίθετα, νιώθει πως ο γονιός του παραμένει σταθερός και διαθέσιμος να καταλάβει τι αισθάνεται. Αυτό έχει μεγάλη σημασία, γιατί το παιδί δεν χρειάζεται μόνο καθοδήγηση, αλλά και αποδοχή. Χρειάζεται να νιώθει ότι ακόμα και όταν κάνει λάθος, η αξία του δεν αμφισβητείται. Αντίθετα, όταν τα όρια μπαίνουν με ένταση, θυμό ή τιμωρία, το παιδί συχνά εστιάζει περισσότερο στον φόβο παρά στο ίδιο το μήνυμα. Μπορεί εκείνη τη στιγμή να σταματήσει μια συμπεριφορά, όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κατανόησε γιατί το όριο ήταν σημαντικό. Πολύ συχνά, το μόνο που μένει είναι ένα αίσθημα απόρριψης ή συναισθηματικής απόστασης.
Η Προσωποκεντρική προσέγγιση, όπως διατυπώθηκε από τον Carl Rogers, τονίζει ακριβώς αυτή την ανάγκη του παιδιού να νιώθει αποδεκτό, ακόμη και όταν χρειάζεται διόρθωση στη συμπεριφορά του. Όταν το παιδί μεγαλώνει μέσα σε ένα ήρεμο αλλά σταθερό πλαίσιο, μαθαίνει σταδιακά να αυτορυθμίζεται. Αναπτύσσει υπευθυνότητα και σεβασμό όχι από φόβο, αλλά από εσωτερική κατανόηση.
Τελικά, τα όρια δεν είναι μέσο ελέγχου, αλλά μέσο σχέσης. Όταν τίθενται χωρίς φωνές και τιμωρίες, δίνουν στο παιδί την ευκαιρία να μάθει, να εξελιχθεί και να νιώσει ασφαλές μέσα στη σχέση με τον γονιό. Και αυτή η αίσθηση ασφάλειας είναι ίσως το πιο σημαντικό δώρο που μπορεί να του προσφέρει ένας ενήλικας.
Βιβλιογραφικές Αναφορές:
Arnall, J. (2021). Πειθαρχία χωρίς τιμωρία. Εκδόσεις Μάρτης.
