Μετάβαση στο περιεχόμενο
Οι φιλίες των παιδιών συχνά μοιάζουν απλές. Στην πραγματικότητα όμως, μπορεί να είναι αρκετά περίπλοκες. Πολλοί γονείς ανησυχούν για το αν το παιδί τους έχει φίλους, αν είναι κοινωνικό ή αν ταιριάζει με τα άλλα παιδιά. Όμως το πιο σημαντικό δεν είναι μόνο να κάνει φίλους. Είναι να μάθει τι σημαίνει πραγματικά μια υγιής φιλία.
Γιατί η φιλία δεν σημαίνει ότι όλα είναι πάντα εύκολα. Δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν διαφωνίες, συγκρούσεις ή δύσκολα συναισθήματα. Αντίθετα, μέσα από τις φιλίες τα παιδιά μαθαίνουν να διαχειρίζονται διαφορές, όρια, συναισθήματα και επανόρθωση.
Και αυτές είναι δεξιότητες που θα τα ακολουθούν σε όλη τους τη ζωή.
1. Η φιλία δεν σημαίνει ότι είμαστε ίδιοι
Πολλά παιδιά πιστεύουν ότι για να είναι φίλοι με κάποιον πρέπει να τους αρέσουν ακριβώς τα ίδια πράγματα ή να μοιάζουν πολύ μεταξύ τους. Όμως οι υγιείς φιλίες αφήνουν χώρο για τη διαφορετικότητα.
Ένα παιδί μπορεί να αγαπά το ποδόσφαιρο και ο φίλος του τη ζωγραφική. Ένα παιδί μπορεί να είναι πιο εξωστρεφές και το άλλο πιο ήσυχο. Και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό. Το σημαντικό μήνυμα που χρειάζεται να πάρουν τα παιδιά είναι: «Δεν χρειάζεται να είμαστε ίδιοι για να συνδεόμαστε».
Όταν τα παιδιά μαθαίνουν να αποδέχονται τη διαφορετικότητα, χτίζουν σχέσεις με περισσότερο σεβασμό και λιγότερη ανάγκη ελέγχου.
2. Οι φίλοι δεν συμφωνούν πάντα
Πολλές φορές τα παιδιά βιώνουν μια διαφωνία σαν καταστροφή: «Αφού διαφωνήσαμε, δεν είμαστε πια φίλοι».
Όμως η αλήθεια είναι ότι όλες οι ανθρώπινες σχέσεις περιλαμβάνουν διαφωνίες.
Τα παιδιά χρειάζεται να μάθουν ότι μπορούν να έχουν διαφορετική άποψη, να θυμώνουν, να στεναχωριούνται και παρ’ όλα αυτά να συνεχίζουν να νοιάζονται το ένα για το άλλο.
Το μήνυμα είναι λοιπόν ότι «μπορούμε να διαφωνούμε και να παραμένουμε φίλοι». Αυτό βοηθά τα παιδιά να ξεφύγουν από τον απόλυτο τρόπο σκέψης του «όλα ή τίποτα» και να αναπτύξουν μεγαλύτερη συναισθηματική ανθεκτικότητα.
3. Η φιλία χρειάζεται επικοινωνία
Οι υγιείς σχέσεις δεν είναι αυτές που δεν έχουν ποτέ δυσκολίες. Είναι αυτές όπου υπάρχει χώρος για επικοινωνία και κατανόηση. Τα παιδιά χρειάζεται να μάθουν ότι μπορούν να λένε:
- «Με στεναχώρησε αυτό που έγινε»,
- «Θύμωσα»,
- «Δεν μου άρεσε αυτό».
Και παράλληλα, να μάθουν να ακούν και τα συναισθήματα των άλλων. Αυτό δεν είναι εύκολο — ειδικά για τα μικρότερα παιδιά που ακόμη μαθαίνουν να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους. Όμως είναι μια πολύ σημαντική δεξιότητα ζωής. Γιατί αργότερα, στις σχέσεις τους ως έφηβοι και ενήλικες, θα χρειαστούν ακριβώς αυτό: την ικανότητα να επικοινωνούν χωρίς να φοβούνται τη σύγκρουση.
4. Οι συγκρούσεις είναι μέρος της φιλίας
Καβγάδες, παρεξηγήσεις, απογοητεύσεις… όλα αυτά συμβαίνουν φυσιολογικά μέσα στις φιλίες. Πολλοί γονείς νιώθουν την ανάγκη να διορθώσουν αμέσως κάθε κοινωνική δυσκολία του παιδιού τους. Όμως κάποιες φορές, το πιο βοηθητικό πράγμα είναι να σταθούμε δίπλα του χωρίς να παίρνουμε τον έλεγχο.
Γιατί μέσα από αυτές τις εμπειρίες τα παιδιά μαθαίνουν κάτι πολύ σημαντικό:
την επανόρθωση. Μαθαίνουν ότι μπορούν να ζητήσουν συγγνώμη και να εκφράσουν τι ένιωσαν. Και τελικά να ξαναχτίσουν μια σχέση μετά από μια δύσκολη στιγμή. Και αυτό είναι ίσως ένα από τα πιο σημαντικά κοινωνικά εργαλεία που μπορούν να αποκτήσουν.
5. Οι φίλοι έχουν δικαίωμα να λένε «όχι»
Ένα από τα πιο σημαντικά μαθήματα στις σχέσεις είναι ο σεβασμός στα όρια. Η φιλία δεν σημαίνει ότι πρέπει πάντα να λέμε «ναι». Δεν σημαίνει ότι πρέπει να κάνουμε κάτι μόνο και μόνο για να μη χάσουμε έναν φίλο.
Τα παιδιά χρειάζεται να μάθουν ότι μπορούν να πουν «όχι» και να αλλάξουν γνώμη, οτι μπορούν να έχουν προσωπικά όρια και φυσικά ότι και οι άλλοι έχουν το ίδιο δικαίωμα. Αυτό βοηθά τα παιδιά να χτίσουν σχέσεις με περισσότερο αυτοσεβασμό και λιγότερο φόβο απόρριψης.
Οι δυσκολίες στις φιλίες δεν σημαίνουν αποτυχία
Θα υπάρξουν παρεξηγήσεις. Θα υπάρξουν πληγωμένα συναισθήματα. Θα υπάρξουν στιγμές που τα παιδιά θα ήθελαν να είχαν αντιδράσει διαφορετικά. Και αυτό είναι φυσιολογικό. Οι φιλίες είναι ένας από τους πρώτους χώρους εξάσκησης των παιδιών στις ανθρώπινες σχέσεις.
Ο στόχος μας ως γονείς δεν είναι να προστατεύσουμε τα παιδιά από κάθε δυσκολία ή απογοήτευση. Είναι να τα βοηθήσουμε να αναπτύξουν τα συναισθηματικά εργαλεία που χρειάζονται για να κινούνται μέσα στις σχέσεις με ανθεκτικότητα, επικοινωνία και αυτοσεβασμό. Γιατί τελικά, οι υγιείς φιλίες χτίζονται πάνω στη σύνδεση, την κατανόηση και την ικανότητα να μένουμε κοντά ακόμη και όταν τα πράγματα δυσκολεύουν.
