Μετάβαση στο περιεχόμενο
Οι περισσότεροι γονείς θέλουμε το καλύτερο για τα παιδιά μας. Θέλουμε να τα προστατεύσουμε, να μάθουν όρια, να εξελιχθούν, να πετύχουν. Κάπου όμως ανάμεσα στις προσδοκίες, την καθημερινή πίεση και την ανάγκη να τα κάνουμε όλα σωστά, μπορεί άθελά μας να γινόμαστε πιο αυστηροί απ’ όσο χρειάζεται.
Και ενώ η αυστηρότητα πολλές φορές φαίνεται να λειτουργεί βραχυπρόθεσμα, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι μακροπρόθεσμα μπορεί να επηρεάσει τη σχέση μας με το παιδί, την αυτοεκτίμησή του αλλά και την ικανότητά του να διαχειρίζεται μόνο του τα συναισθήματα και τις αποφάσεις του.
Τι σημαίνει «υπερβολικά αυστηρή» γονεϊκότητα;
Η αυστηρή ή αυταρχική γονεϊκότητα βασίζεται κυρίως στους κανόνες, τον έλεγχο και τις τιμωρίες. Το παιδί καλείται να υπακούει χωρίς πολλές εξηγήσεις ή περιθώρια διαλόγου.
Αυτό διαφέρει από τη σταθερή αλλά συνδεδεμένη γονεϊκότητα, όπου υπάρχουν όρια, αλλά και ενσυναίσθηση, επικοινωνία και κατανόηση. Οι ειδικοί εξηγούν ότι τα παιδιά χρειάζονται καθοδήγηση, όχι μόνο έλεγχο.
Υπάρχουν σημάδια για να το καταλάβουμε; Ναι…
1. Δίνουμε περισσότερη έμφαση στα λάθη παρά στην προσπάθεια
Αν το παιδί ακούει συνεχώς τι δεν έκανε σωστά, αρχίζει να νιώθει ότι ποτέ δεν είναι “αρκετό”. Αυτό μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την αυτοεκτίμησή του.
2. Χρησιμοποιούμε συχνά τιμωρίες αντί για καθοδήγηση
Οι τιμωρίες μπορεί να σταματήσουν μια συμπεριφορά εκείνη τη στιγμή, αλλά δεν βοηθούν το παιδί να καταλάβει γιατί μια συμπεριφορά δεν είναι σωστή ή πώς να τη διαχειριστεί διαφορετικά στο μέλλον.
3. Περιμένουμε υπερβολική ωριμότητα για την ηλικία του
Πολλές φορές ξεχνάμε ότι οι εκρήξεις, οι αντιδράσεις ή οι δυσκολίες αυτορρύθμισης είναι κομμάτι της ανάπτυξης και όχι ένδειξη κακού χαρακτήρα.
4. Δυσκολευόμαστε να ακούσουμε τα συναισθήματά του
Φράσεις όπως: «μην κάνεις έτσι», «δεν είναι τίποτα», «σταμάτα να κλαις» μπορεί άθελά μας να ακυρώνουν το συναίσθημα του παιδιού. Οι ψυχολόγοι τονίζουν ότι η συναισθηματική επικύρωση βοηθά τα παιδιά να μάθουν να κατανοούν και να ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους.
5. Φωνάζουμε περισσότερο απ’ όσο συνδεόμαστε
Όταν η καθημερινότητα γεμίζει μόνο με διορθώσεις, υπενθυμίσεις και παρατηρήσεις, το παιδί αρχίζει να αισθάνεται ότι η σχέση βασίζεται στην κριτική και όχι στη σύνδεση.
6. Περιμένουμε μια τέλεια συμπεριφορά
Τα παιδιά δεν μαθαίνουν μέσα από την τελειότητα. Μαθαίνουν μέσα από τα λάθη, τη δοκιμή, την επανάληψη και τη στήριξη.
7. Το παιδί φοβάται να κάνει λάθος
Παιδιά που μεγαλώνουν με υπερβολική πίεση συχνά αναπτύσσουν άγχος, τελειομανία ή φόβο αποτυχίας. Μπορεί να αποφεύγουν να δοκιμάσουν νέα πράγματα επειδή φοβούνται ότι δεν θα τα καταφέρουν.
8. Η σχέση μας βασίζεται περισσότερο στον έλεγχο παρά στη συνεργασία
Όταν το παιδί υπακούει μόνο επειδή φοβάται τις συνέπειες, δεν χτίζει εσωτερική πειθαρχία αλλά εξάρτηση από τον εξωτερικό έλεγχο.
9. Δυσκολευόμαστε να δείξουμε τρυφερότητα μετά από συγκρούσεις
Η σύνδεση μετά από μια δύσκολη στιγμή είναι πολύ σημαντική. Τα παιδιά χρειάζονται να ξέρουν ότι ακόμα κι όταν κάνουν λάθη, η σχέση παραμένει ασφαλής.
Τι μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά;
- Να βάζουμε σαφή όρια με ηρεμία
- Να εξηγούμε το “γιατί” πίσω από τους κανόνες
- Να ακούμε το συναίσθημα πίσω από τη συμπεριφορά
- Να δίνουμε χώρο για λάθη και μάθηση
- Να λειτουργούμε ως παράδειγμα αυτορρύθμισης και σεβασμού
Για παράδειγμα, αντί για: «Σταμάτα αμέσως!», μπορούμε να πούμε: «βλέπω ότι είσαι πολύ θυμωμένος τώρα. Είμαι εδώ να σε βοηθήσω, αλλά δεν μπορώ να σε αφήσω να χτυπάς.»
Η γονεϊκότητα δεν είναι θέμα τελειότητας. Είναι σχέση. Και μέσα σε κάθε σχέση υπάρχουν στιγμές έντασης, λάθη, διορθώσεις και επανασύνδεση. Το σημαντικό δεν είναι να μην υψώσουμε ποτέ τη φωνή ή να μην κάνουμε ποτέ λάθος. Το σημαντικό είναι να μπορούμε να αναρωτηθούμε: “Μήπως αυτή τη στιγμή το παιδί μου χρειάζεται περισσότερη καθοδήγηση και λιγότερη σκληρότητα;”
Γιατί πολλές φορές πίσω από μια δύσκολη συμπεριφορά, υπάρχει απλώς ένα παιδί που χρειάζεται να νιώσει ασφάλεια, κατανόηση και σύνδεση.
