Μετάβαση στο περιεχόμενο
Ας είμαστε ειλικρινείς… Όλοι οι γονείς έχουμε υπάρξει εκείνη η μαμά ή εκείνος ο μπαμπάς που κάποια στιγμή φώναξε περισσότερο απ’ όσο ήθελε, μίλησε απότομα, αντέδρασε παρορμητικά ή ένιωσε ότι «έχασε τον έλεγχο». Και συνήθως (πάντα θα έλεγα), λίγο αργότερα, έρχεται και η ενοχή. Εκείνη η σκέψη που λέει:
«Γιατί αντέδρασα πάλι έτσι;»
Η αλήθεια είναι όμως πως η καθημερινότητα με τα παιδιά μπορεί να γίνει πολύ απαιτητική. Κούραση, άγχος, πίεση, υποχρεώσεις, ατελείωτες επαναλήψεις, φωνές, διαφωνίες… Όλα αυτά ενεργοποιούν και το δικό μας νευρικό σύστημα. Δεν είμαστε μηχανές. Είμαστε άνθρωποι. Και ίσως συχνά το ξεχνάμε. Γιατί τα παιδιά δεν είναι οι μόνοι άνθρωποι στο σπίτι με συναισθήματα και έντονες αντιδράσεις. Έχουμε κι εμείς.
Το σημαντικό όμως εδώ δεν είναι να είμαστε «τέλειοι» γονείς. Το σημαντικό είναι τι κάνουμε μετά.
Τα παιδιά δεν προσπαθούν να μας «σπάσουν τα νεύρα»
Ένα λάθος που κάνουμε είναι ότι πολλές φορές ερμηνεύουμε μια συμπεριφορά σαν πρόκληση. Λέμε…
«Το κάνει επίτηδες.»
«Με αγνοεί.»
«Θέλει να με εκνευρίσει.»
Όμως πίσω από πολλές δύσκολες συμπεριφορές δεν υπάρχει πρόθεση χειρισμού. Υπάρχει ανάγκη.
Το παιδικό νευρικό σύστημα λειτουργεί πρωτίστως για την επιβίωση, τη σύνδεση και την ασφάλεια. Τα παιδιά χρειάζονται να νιώθουν ότι τα βλέπουμε, ότι τα ακούμε, ότι είμαστε συναισθηματικά διαθέσιμοι. Και πολλές φορές, όταν δεν ξέρουν πώς να ζητήσουν αυτή τη σύνδεση, το κάνουν μέσα από τη συμπεριφορά τους. Ακόμα κι αν αυτή είναι αρνητική.
Και οι γονείς έχουν «κόκκινα κουμπιά»
Όταν νιώθουμε ότι χάνουμε τον έλεγχο, ενεργοποιείται και το δικό μας σύστημα άγχους. Εκείνες τις στιγμές δεν λειτουργούμε πάντα υπό σκέψη και ψυχραιμία, αλλά από ένστικτο και υπερένταση. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι φωνές ή οι υπερβολικές αντιδράσεις δεν επηρεάζουν τα παιδιά. Τα επηρεάζουν. Αλλά σημαίνει επίσης ότι μπορούμε να επανορθώσουμε. Και αυτό είναι και ένα καταπληκτικό μάθημα που μπορούμε να τους δώσουμε.
Η δύναμη της επανόρθωσης
Μετά από μια δύσκολη στιγμή, όταν τα πράγματα ηρεμήσουν, μπορούμε να πλησιάσουμε το παιδί μας και να πούμε κάτι τόσο απλό όπως:
«Θέλω να σου ζητήσω συγγνώμη για τον τρόπο που αντέδρασα πριν. Ήμουν πολύ πιεσμένη και φώναξα περισσότερο απ’ όσο έπρεπε. Δεν ήταν σωστό. Σε αγαπώ.»
Αυτή η στιγμή έχει τεράστια αξία. Γιατί εκείνη τη στιγμή το παιδί μαθαίνει:
Σεβασμό
Μαθαίνει ότι ακόμα και οι μεγάλοι αναγνωρίζουν τα λάθη τους και ζητούν συγγνώμη.
Ανθρωπιά
Μαθαίνει ότι κανείς δεν είναι τέλειος. Όλοι κάνουμε λάθη.
Επανόρθωση
Μαθαίνει ότι οι σχέσεις δεν καταστρέφονται από τις δύσκολες στιγμές, αλλά δυναμώνουν όταν υπάρχει σύνδεση και αποκατάσταση.
Η αυτοπαρατήρηση αλλάζει τη γονεϊκότητα
Η αυτοπαρατήρηση δεν σημαίνει ενοχή. Σημαίνει επίγνωση. Σημαίνει να μπορούμε να αναρωτηθούμε:
- Τι με πυροδότησε τόσο πολύ;
- Ήταν όντως μόνο η συμπεριφορά του παιδιού;
- Μήπως κουβαλούσα ήδη ένταση, άγχος ή εξάντληση;
Όσο περισσότερο κατανοούμε τον εαυτό μας, τόσο περισσότερο μπορούμε να ανταποκρινόμαστε αντί να αντιδρούμε.
Τα παιδιά μαθαίνουν από το παράδειγμά μας
Όταν δείχνουμε στα παιδιά πώς διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας, τα βοηθάμε να χτίσουν και τη δική τους συναισθηματική νοημοσύνη. Αντί να ακυρώνουμε το συναίσθημά τους («μην κάνεις έτσι»), μπορούμε να πούμε: «βλέπω ότι είσαι πολύ θυμωμένος τώρα.» / «καταλαβαίνω ότι στενοχωρήθηκες.»
Η αποδοχή των συναισθημάτων δεν σημαίνει αποδοχή κάθε συμπεριφοράς. Σημαίνει ότι βοηθάμε το παιδί να νιώσει ασφαλές μέσα σε αυτό που βιώνει.
Το χιούμορ μπορεί να σώσει πολλές στιγμές
Δεν χρειάζεται όλα να είναι τόσο βαριά. Μερικές φορές το χιούμορ αποφορτίζει την ένταση και βοηθά μικρούς και μεγάλους να επανέλθουν στη σύνδεση. Ένα ποτήρι που χύθηκε, μια αστεία γκριμάτσα, μια μικρή στιγμή παιχνιδιού μέσα στην ένταση… πολλές φορές αλλάζουν ολόκληρη την ατμόσφαιρα του σπιτιού.
Δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι γονείς
Τα παιδιά δεν χρειάζονται αλάνθαστους γονείς. Χρειάζονται αληθινούς γονείς. Γονείς που προσπαθούν. Που αναγνωρίζουν. Που επανορθώνουν. Που παραμένουν συνδεδεμένοι ακόμα και μετά τις δύσκολες στιγμές. Και πολλές φορές, οι πιο σημαντικές στιγμές σύνδεσης έρχονται ακριβώς μετά από εκείνες τις στιγμές που νιώσαμε ότι «τα κάναμε όλα λάθος».
