Υπάρχει μεγάλη έμφαση στο να ξεκινήσουμε να διαβάζουμε βιβλία στα παιδιά από μωρά. Και πράγματι, η κοινή ανάγνωση από μικρή ηλικία έχει συνδεθεί εδώ και χρόνια με τη γλωσσική ανάπτυξη και τη σχολική ετοιμότητα. Μια ολοκαίνουργια μελέτη, όμως, που δημοσιεύθηκε στο Pediatric Research, βάζει στο τραπέζι κάτι εξίσου σημαντικό: Δεν έχει σημασία μόνο πότε ξεκινάμε. Έχει μεγάλη σημασία και για πόσο καιρό συνεχίζουμε.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από παιδιά ηλικίας 6–7 ετών.Οι γονείς ανέφεραν αν διάβαζαν βιβλία μαζί με το παιδί τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα σε κάθε ηλικιακό έτος από τη γέννηση μέχρι τα 5. Οι επιστήμονες εξέτασαν στη συνέχεια όχι μόνο πότε είχε ξεκινήσει η κοινή ανάγνωση, αλλά και πόσα συνολικά χρόνια είχε διατηρηθεί αυτή η συνήθεια. Και συνέκριναν αυτά τα στοιχεία με τέσσερις πλευρές της ανάπτυξης των παιδιών: την ψυχική ανθεκτικότητα, τις συνολικές συμπεριφορικές και συναισθηματικές δυσκολίες, την κοινωνικά θετική συμπεριφορά και τη συνήθεια να διαβάζουν μόνα τους.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα;
Σχεδόν 64% των παιδιών είχαν ξεκινήσει κοινή ανάγνωση ήδη από το πρώτο έτος ζωής, ενώ περίπου 46% είχαν συνεχίσει συστηματικά και στα έξι χρόνια που εξέτασε η μελέτη. Τα παιδιά που είχαν περισσότερα χρόνια κοινής ανάγνωσης με τον γονιό τους έτειναν να παρουσιάζουν: μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, λιγότερες συνολικές δυσκολίες, περισσότερες κοινωνικά θετικές συμπεριφορές και ισχυρότερη προσωπική συνήθεια ανάγνωσης. Μάλιστα, οι συσχετίσεις παρουσίαζαν ένα είδος «διαβάθμισης»: όσο περισσότερα ήταν τα χρόνια κοινής ανάγνωσης, τόσο ευνοϊκότερη έτεινε να είναι η εικόνα.
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα είναι η συνέπεια που μετρά περισσότερο από το πόσο νωρίς ξεκινήσαμε. Όταν οι ερευνητές συνέκριναν παιδιά που είχαν συνολικά τρία χρόνια κοινής ανάγνωσης, δεν βρήκαν σαφείς διαφορές στα αποτελέσματα ανάλογα με την ηλικία στην οποία είχε ξεκινήσει αυτή η συνήθεια. Συνολικά, η διάρκεια της κοινής ανάγνωσης παρουσίαζε πιο σταθερές συσχετίσεις με τα θετικά αποτελέσματα από ό,τι η ηλικία έναρξης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αξίζει να διαβάζουμε σε ένα μωρό. Σημαίνει όμως κάτι πολύ καθησυχαστικό: Αν δεν ξεκίνησες από μωρό, δεν έχασες το «παράθυρο». Η γονεϊκότητα είναι γεμάτη από μηνύματα του τύπου: «Αν δεν το κάνεις μέχρι τα 2…», «Τα πρώτα τρία χρόνια είναι καθοριστικά…», «Έπρεπε να είχες ξεκινήσει νωρίτερα…».
Και κάπως έτσι δημιουργείται η αίσθηση ότι, αν κάτι δεν έγινε στην «ιδανική» ηλικία, η ευκαιρία χάθηκε. Η συγκεκριμένη μελέτη δεν υποστηρίζει κάτι τέτοιο. Αντίθετα, οι ερευνητές αναφέρουν ότι ακόμη και η έναρξη της κοινής ανάγνωσης αργότερα στην προσχολική ηλικία συνδεόταν με ευνοϊκότερα αποτελέσματα σε σχέση με την απουσία της. Το μήνυμα λοιπόν δεν χρειάζεται να είναι: «Γιατί δεν του διάβαζα περισσότερο όταν ήταν μωρό;». Μπορεί να γίνει: «Μπορούμε να ξεκινήσουμε σήμερα.»
Και όταν μάθει να διαβάζει μόνο του;
Εδώ κάνουμε συχνά ένα λάθος. Μόλις το παιδί αρχίσει να διαβάζει, θεωρούμε ότι η δική μας δουλειά τελείωσε. Φυσικά θέλουμε να ενθαρρύνουμε την ανεξάρτητη ανάγνωση. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εξαφανιστεί η κοινή. Το παιδί μπορεί να διαβάζει μία σελίδα κι εμείς την επόμενη. Μπορούμε να διαβάζουμε ένα μεγαλύτερο βιβλίο σε συνέχειες. Μπορούμε να συζητάμε την ιστορία. Ή απλώς να διατηρήσουμε εκείνα τα δέκα λεπτά πριν τον ύπνο, ακόμη κι όταν το παιδί είναι πια απολύτως ικανό να διαβάσει μόνο του.
Φυσικά δεν υπάρχει λόγος να μετατρέψουμε και το διάβασμα σε μία ακόμη γονεϊκή υποχρέωση. Ίσως το πιο όμορφο μήνυμα της έρευνας είναι πολύ πιο απλό. Δεν χρειάζεται να ψάχνουμε πάντα την τέλεια ηλικία για να κάνουμε κάτι καλό μαζί με το παιδί μας. Μερικές φορές μεγαλύτερη σημασία έχει απλώς να ξεκινήσουμε. Και να συνεχίσουμε.
NEWSLETTER
Εγγραφείτε στο NewsLetter
Μετάβαση στο περιεχόμενο
