Το πρώτο κουδούνι χτυπά και μαζί επιστρέφει η καθημερινότητα των παιδιών με ώρες στο θρανίο, σχολικές τσάντες, διάβασμα και αρκετό χρόνο μπροστά σε οθόνες. Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών δίνει χρήσιμες οδηγίες σε γονείς, μαθητές και εκπαιδευτικούς, επισημαίνοντας ότι η προστασία της μυοσκελετικής υγείας δεν απαιτεί υπερβολές, αλλά σωστές και σταθερές συνήθειες.
Το βασικό μήνυμα είναι απλό: δεν χρειάζεται το παιδί να κυνηγά μια «τέλεια» στάση σώματος για ώρες. Χρειάζεται να κινείται.
Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του ΠΣΦ, Πέτρος Λυμπερίδης, η πρόληψη στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς άξονες: λιγότερο βάρος στην τσάντα, σωστή εργονομία, συχνές αλλαγές θέσης και καθημερινή σωματική δραστηριότητα.
Η σχολική τσάντα είναι ίσως το πρώτο πράγμα που μπορούν να ελέγξουν οι γονείς.
Δεν υπάρχει ένα ενιαίο όριο βάρους που να ταιριάζει σε όλα τα παιδιά, ωστόσο ο στόχος θα πρέπει να είναι το μικρότερο δυνατό φορτίο. Διεθνείς οργανισμοί φυσικοθεραπείας και παιδιατρικής χρησιμοποιούν ως ενδεικτικά όρια περίπου το 10%-15% του σωματικού βάρους.
Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει η αντίδραση του ίδιου του παιδιού. Αν δυσκολεύεται να σηκώσει την τσάντα, γέρνει μπροστά για να τη μεταφέρει ή παραπονιέται για πόνο σε πλάτη, αυχένα ή ώμους, τότε το φορτίο είναι πιθανότατα μεγαλύτερο από αυτό που μπορεί να διαχειριστεί άνετα.
Η επιλογή εξαρτάται από τις συνθήκες.
Η τσάντα με ρόδες μπορεί να περιορίσει την επιβάρυνση στους ώμους και στην πλάτη, ιδιαίτερα όταν το παιδί μεταφέρει αρκετά πράγματα και η διαδρομή προς το σχολείο είναι ομαλή.
Δεν αποτελεί, όμως, λύση για κάθε σχολείο. Οι σκάλες και οι συχνές μετακινήσεις μπορεί να αναγκάζουν το παιδί να τη σηκώνει, περιορίζοντας το πλεονέκτημά της.
Στην περίπτωση του σακιδίου, οι ειδικοί συστήνουν δύο φαρδείς και ρυθμιζόμενους ιμάντες, χρήση και στους δύο ώμους και εφαρμογή κοντά στο σώμα. Τα πιο βαριά αντικείμενα καλό είναι να τοποθετούνται κοντά στην πλάτη.
Η μεταφορά του σακιδίου μονίμως στον έναν ώμο είναι συνήθεια που καλό είναι να αποφεύγεται.
Το κόλπο των λίγων λεπτών που μπορεί να ελαφρύνει την τσάντα
Ένας απλός καθημερινός έλεγχος μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Λίγα λεπτά πριν φύγει το παιδί από το σπίτι αρκούν για να αδειάσει η τσάντα από ό,τι δεν χρειάζεται για την επόμενη ημέρα. Βιβλία, τετράδια και αντικείμενα που μεταφέρονται από συνήθεια προσθέτουν καθημερινά βάρος χωρίς λόγο.
Παράλληλα, το ίδιο το σχολείο μπορεί να συμβάλει σημαντικά, όπου αυτό είναι εφικτό, με χώρους φύλαξης βιβλίων και υλικού, καλύτερη οργάνωση του ημερήσιου προγράμματος και περιορισμό των περιττών μετακινήσεων.
Το παιδί δεν χρειάζεται να κάθεται ακίνητο και απολύτως ίσιο για ώρες.
Η πλάτη πρέπει να στηρίζεται, οι ώμοι να είναι χαλαροί, τα πόδια να πατούν σταθερά και το θρανίο με την καρέκλα να είναι όσο γίνεται προσαρμοσμένα στο ύψος του παιδιού.
Αλλά το σημαντικότερο είναι άλλο: η στάση πρέπει να αλλάζει.
Το παιδί μπορεί να μετακινείται στην καρέκλα, να αλλάζει θέση και να σηκώνεται στα διαλείμματα. Η παρατεταμένη ακινησία είναι μεγαλύτερο πρόβλημα από το να μην πετυχαίνει διαρκώς μια υποτιθέμενη «τέλεια» στάση.
Το γραφείο και η καρέκλα πρέπει να επιτρέπουν στο παιδί να μελετά χωρίς να σηκώνει συνεχώς τους ώμους ή να σκύβει υπερβολικά.
Εξίσου σημαντικά είναι τα μικρά διαλείμματα.
Αντί για πολλές συνεχόμενες ώρες καθισιού, το παιδί χρειάζεται να σηκώνεται, να περπατά και να κινείται για λίγα λεπτά. Η κίνηση δεν είναι «διακοπή» από τη μελέτη· αποτελεί μέρος μιας πιο υγιούς καθημερινής ρουτίνας.
Κινητό, tablet και laptop μπορούν να επιβαρύνουν τον αυχένα όταν χρησιμοποιούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα με το κεφάλι συνεχώς σκυμμένο.
Όπου είναι δυνατό, η οθόνη καλό είναι να βρίσκεται πιο κοντά στο ύψος των ματιών και να αποφεύγεται η πολύωρη χρήση tablet ή laptop πάνω στα γόνατα.
Και εδώ, όμως, ισχύει ο ίδιος κανόνας: αλλαγή θέσης και συχνά διαλείμματα κίνησης.
Το σχολικό διάλειμμα είναι μια πολύτιμη ευκαιρία για κίνηση.
Περπάτημα, παιχνίδι, τρέξιμο, ποδήλατο ή οποιαδήποτε δραστηριότητα κρατά το παιδί ενεργό μπορούν να συμβάλουν στη συνολική καθημερινή σωματική δραστηριότητα.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει για παιδιά και εφήβους ηλικίας 5-17 ετών κατά μέσο όρο τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας την ημέρα μέσα στην εβδομάδα.
Δεν είναι απαραίτητο τα 60 λεπτά να προέρχονται αποκλειστικά από οργανωμένο αθλητισμό. Το παιχνίδι, το περπάτημα και η καθημερινή κίνηση μετρούν.
Ένας από τους πιο διαδεδομένους φόβους των γονέων αφορά τη σκολίωση.
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών επισημαίνει ότι η σχολική τσάντα δεν έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί σκολίωση ή μόνιμη παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης.
Αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι το βάρος της τσάντας είναι αδιάφορο. Μια υπερβολικά βαριά ή λανθασμένα φορεμένη τσάντα μπορεί να συνδέεται με πόνους και ενοχλήσεις στην πλάτη, στον αυχένα και στους ώμους.
Ένα περιστασιακό αίσθημα κόπωσης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα. Όταν όμως ο πόνος στην πλάτη, τον αυχένα, τους ώμους ή τα άκρα επιμένει, επανέρχεται συχνά ή περιορίζει τις δραστηριότητες του παιδιού, χρειάζεται αξιολόγηση από τον κατάλληλο επαγγελματία υγείας.
Το μήνυμα του ΠΣΦ για τη νέα σχολική χρονιά είναι τελικά απλό: λιγότερο περιττό βάρος, περισσότερη κίνηση και λιγότερο άγχος για την «τέλεια» στάση.
Γιατί, όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο Σύλλογος, η καλύτερη στάση δεν είναι αυτή που παραμένει ίδια για ώρες, αλλά η επόμενη στάση.
NEWSLETTER
Εγγραφείτε στο NewsLetter
Μετάβαση στο περιεχόμενο
