Τι διαπίστωσε μελέτη ερευνητών από το Χάρβαρντ – Ποιος είναι ο ρόλος των θαλασσινών και ποιες διατροφικές συνήθειες συνδέθηκαν με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης των δύο παθήσεων στα βρέφη
Η μεσογειακή διατροφή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης κολικών και εκζέματος στα βρέφη, σύμφωνα με νέα μελέτη ερευνητών από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας T.H. Chan του Χάρβαρντ, το Παιδιατρικό Νοσοκομείο της Βοστόνης και το ερευνητικό ινστιτούτο Harvard Pilgrim Health Care Institute.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό ανοιχτής πρόσβασης JAMA Network Open, αναδεικνύουν τη σύνδεση ανάμεσα στις διατροφικές συνήθειες της μητέρας κατά την εγκυμοσύνη και στην εμφάνιση συγκεκριμένων προβλημάτων υγείας στα πρώτα στάδια της ζωής του παιδιού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η μεγαλύτερη προσήλωση στη μεσογειακή διατροφή συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης κολικών και εκζέματος ταυτόχρονα. Παράλληλα, η συχνότερη κατανάλωση θαλασσινών κατά την εγκυμοσύνη συνδέθηκε επίσης με μειωμένες πιθανότητες εμφάνισης των δύο προβλημάτων.
Οι ερευνητές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι τα αποτελέσματα αφορούν διατροφικές συσχετίσεις και δεν αποδεικνύουν ότι συγκεκριμένες τροφές προλαμβάνουν από μόνες τους την εμφάνιση των παθήσεων.
Στην έρευνα συμμετείχαν περισσότερες από 1.300 έγκυες γυναίκες, οι οποίες παρακολουθούνταν σε κλινικές προγεννητικού ελέγχου στην ανατολική Μασαχουσέτη των ΗΠΑ, από τον Απρίλιο του 1999 έως τον Νοέμβριο του 2002.
Οι συμμετέχουσες συμπλήρωναν επανειλημμένα ερωτηματολόγια σχετικά με τις διατροφικές τους συνήθειες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Οι ερευνητές αξιολόγησαν τις απαντήσεις χρησιμοποιώντας δείκτες που αποτυπώνουν τον βαθμό προσήλωσης στη μεσογειακή διατροφή και το πιθανό φλεγμονώδες προφίλ της διατροφής.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το 26% των βρεφών που συμμετείχαν στη μελέτη εμφάνισε κολικούς, ενώ το 5% παρουσίασε τόσο κολικούς όσο και έκζεμα.
Οι κολικοί αποτελούν συχνό πρόβλημα στη βρεφική ηλικία και συνδέονται με επεισόδια έντονου κλάματος και ανησυχίας. Το έκζεμα, γνωστό και ως ατοπική δερματίτιδα, είναι μια φλεγμονώδης δερματική πάθηση που μπορεί να προκαλέσει ξηρότητα, ερυθρότητα και κνησμό.
Η ταυτόχρονη εμφάνιση των δύο προβλημάτων αποτέλεσε σημαντικό σημείο της έρευνας, καθώς οι επιστήμονες θέλησαν να εξετάσουν εάν η διατροφή της μητέρας πριν από τη γέννηση του παιδιού συνδέεται με την πιθανότητα εμφάνισης και των δύο καταστάσεων.
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα ήταν ότι οι γυναίκες που ακολουθούσαν πιο πιστά τη μεσογειακή διατροφή είχαν μικρότερη πιθανότητα να αποκτήσουν βρέφος που θα εμφάνιζε τόσο κολικούς όσο και έκζεμα.
Συγκεκριμένα, κάθε επιπλέον μονάδα στον Δείκτη Μεσογειακής Διατροφής (Mediterranean Diet Score – MDS) συσχετίστηκε με 15% χαμηλότερο κίνδυνο για τη συνδυασμένη εμφάνιση των δύο προβλημάτων. Ο δείκτης αξιολογεί διατροφικές συνήθειες που χαρακτηρίζουν τη μεσογειακή διατροφή, όπως η αυξημένη κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, δημητριακών ολικής άλεσης, οσπρίων και υγιεινών λιπαρών.
Το συγκεκριμένο διατροφικό πρότυπο περιλαμβάνει, επίσης, μέτρια κατανάλωση γαλακτοκομικών και άπαχων πηγών πρωτεΐνης, στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο υψηλότερη ήταν η βαθμολογία των γυναικών στον συγκεκριμένο δείκτη, τόσο χαμηλότερος ήταν ο κίνδυνος που καταγράφηκε για τη συνδυασμένη εμφάνιση κολικών και εκζέματος στα παιδιά τους.
Το εύρημα ενισχύει το ενδιαφέρον για τον πιθανό ρόλο της ποιότητας της διατροφής κατά την εγκυμοσύνη στην υγεία των βρεφών. Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι η μεσογειακή διατροφή εγγυάται πως ένα παιδί δεν θα εμφανίσει κολικούς ή έκζεμα.
Στην ίδια έρευνα εξετάστηκε και ο Δείκτης Διατροφικής Φλεγμονής (Dietary Inflammatory Index – DII), ο οποίος χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση του πιθανού φλεγμονώδους χαρακτήρα της διατροφής. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, κάθε επιπλέον μονάδα στον συγκεκριμένο δείκτη συνδέθηκε με 34% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης κολικών και εκζέματος ταυτόχρονα στα βρέφη. Η υψηλότερη βαθμολογία στον δείκτη συνδέεται με διατροφικά πρότυπα που περιλαμβάνουν μεγαλύτερη κατανάλωση τροφίμων όπως το κόκκινο και το επεξεργασμένο κρέας, τα ροφήματα με προσθήκη ζάχαρης και τα επεξεργασμένα δημητριακά.
Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η συνολική ποιότητα της διατροφής μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία από την κατανάλωση ή την αποφυγή ενός μεμονωμένου τροφίμου. Αξίζει, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι η αύξηση κατά 34% αφορά τη σχετική μεταβολή του κινδύνου που εκτιμήθηκε στη μελέτη για κάθε επιπλέον μονάδα του δείκτη και όχι αύξηση κατά 34 ποσοστιαίες μονάδες στην πιθανότητα εμφάνισης των παθήσεων.
Ένα ακόμη εύρημα της μελέτης αφορά την κατανάλωση θαλασσινών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι κάθε επιπλέον εβδομαδιαία μερίδα θαλασσινών συσχετίστηκε με 25% χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης κολικών και εκζέματος ταυτόχρονα στα βρέφη.
Η συγκεκριμένη συσχέτιση παρουσιάζει ενδιαφέρον, καθώς τα ψάρια και τα θαλασσινά αποτελούν πηγές θρεπτικών συστατικών, μεταξύ των οποίων τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, τα οποία συμμετέχουν σε σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης έρευνας δεν αποδεικνύουν ότι τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα είναι ο παράγοντας που εξηγεί τη συσχέτιση ούτε ότι η αύξηση της κατανάλωσης θαλασσινών θα οδηγήσει οπωσδήποτε σε αντίστοιχη μείωση του κινδύνου για κάθε βρέφος.
Κατά την εγκυμοσύνη, η επιλογή ψαριών και θαλασσινών χρειάζεται να γίνεται με βάση τις συστάσεις ασφάλειας για τις εγκύους, καθώς ορισμένα είδη ψαριών μπορεί να περιέχουν αυξημένες συγκεντρώσεις υδραργύρου. Για εξατομικευμένες διατροφικές οδηγίες, είναι σκόπιμη η συμβουλή του θεράποντος επαγγελματία υγείας.
Στο πλαίσιο της μελέτης, οι ερευνητές εξέτασαν επίσης την κατανάλωση τροφίμων που είναι γνωστά ως αλλεργιογόνα, όπως τα αυγά, τα γαλακτοκομικά, τα φιστίκια, οι υπόλοιποι ξηροί καρποί και τα βούτυρα καρπών.
Εξετάστηκε, επίσης, η κατανάλωση ψαριών και οστρακοειδών, προκειμένου να διερευνηθεί εάν συγκεκριμένες κατηγορίες τροφίμων σχετίζονται με τη συνδυασμένη εμφάνιση κολικών και εκζέματος. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η κατανάλωση αυγών, γαλακτοκομικών και ξηρών καρπών δεν παρουσίασε αντίστοιχη συσχέτιση με την εμφάνιση των δύο προβλημάτων στα βρέφη.
Το εύρημα αυτό δεν σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα τρόφιμα είναι κατάλληλα για όλους ανεξαιρέτως ή ότι πρέπει να καταναλώνονται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τυχόν αλλεργίες και άλλες ατομικές ανάγκες. Δείχνει, όμως, ότι στη συγκεκριμένη μελέτη δεν διαπιστώθηκε σύνδεση ανάμεσα στην κατανάλωσή τους κατά την εγκυμοσύνη και στη συνδυασμένη εμφάνιση κολικών και εκζέματος.
Τα αποτελέσματα, επομένως, δεν τεκμηριώνουν την ανάγκη προληπτικού αποκλεισμού αυτών των τροφίμων από τη διατροφή όλων των εγκύων.
Ένα ακόμη στοιχείο που ξεχώρισε στην ανάλυση των δεδομένων ήταν ότι οι συσχετίσεις που εντοπίστηκαν ήταν εντονότερες στα βρέφη των οποίων οι μητέρες είχαν ιστορικό αλλεργικών παθήσεων.
Η παρατήρηση αυτή υποδηλώνει ότι το οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών ενδέχεται να αποτελεί σημαντικό παράγοντα κατά την εξέταση της σχέσης ανάμεσα στη διατροφή της μητέρας και στην εμφάνιση συγκεκριμένων προβλημάτων υγείας στα παιδιά.
Δεν αποδεικνύει, ωστόσο, ότι η διατροφή μπορεί να εξαλείψει την κληρονομική προδιάθεση ή ότι το ίδιο αποτέλεσμα θα παρατηρείται σε όλες τις οικογένειες. Χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να διευκρινιστούν οι μηχανισμοί που ενδεχομένως συνδέουν τη διατροφή κατά την εγκυμοσύνη, το οικογενειακό ιστορικό και την υγεία του βρέφους.
Η νέα έρευνα έρχεται να προστεθεί σε προηγούμενες μελέτες της ίδιας ερευνητικής ομάδας, σύμφωνα με τις οποίες τα βρέφη που εμφάνισαν κολικούς παρουσίαζαν υψηλότερα ποσοστά ορισμένων αλλεργικών παθήσεων, όπως η ατοπική δερματίτιδα, το άσθμα, η αλλεργική ρινίτιδα και οι τροφικές αλλεργίες.
Με βάση αυτά τα προηγούμενα ευρήματα, οι επιστήμονες επιχείρησαν να διερευνήσουν εάν η διατροφή της μητέρας κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να σχετίζεται με τον κίνδυνο εμφάνισης κολικών και, ειδικότερα, με τη συνύπαρξή τους με το έκζεμα.
Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι οι κολικοί προκαλούν αλλεργικές παθήσεις ούτε ότι τα βρέφη που εμφανίζουν κολικούς θα αναπτύξουν απαραίτητα έκζεμα ή κάποια άλλη αλλεργία. Καταγράφει συσχετίσεις που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο περαιτέρω επιστημονικής διερεύνησης.
Τα αποτελέσματα ενισχύουν το ενδιαφέρον για μια ισορροπημένη διατροφή κατά την εγκυμοσύνη, με έμφαση σε τρόφιμα όπως τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια, τα δημητριακά ολικής άλεσης και οι κατάλληλες πηγές υγιεινών λιπαρών. Παράλληλα, αναδεικνύουν τη σημασία της συνολικής ποιότητας των διατροφικών επιλογών, αντί της εστίασης αποκλειστικά σε μεμονωμένα τρόφιμα που θεωρούνται αλλεργιογόνα.
Είναι σημαντικό, ωστόσο, οι έγκυες να μην προχωρούν σε αυθαίρετες αλλαγές στη διατροφή τους ή σε αποκλεισμό ολόκληρων ομάδων τροφίμων με στόχο την πρόληψη κολικών ή εκζέματος στο παιδί. Οι διατροφικές ανάγκες διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα και οι σχετικές αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό ή τον κατάλληλο επαγγελματία υγείας.
Επιπλέον, επειδή τα δεδομένα της έρευνας προέρχονται από εγκύους που παρακολουθήθηκαν την περίοδο 1999-2002, τα ευρήματα χρειάζεται να αξιολογούνται στο πλαίσιο του συγκεκριμένου πληθυσμού και του σχεδιασμού της μελέτης.
Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open διαπίστωσε ότι η μεγαλύτερη προσήλωση στη μεσογειακή διατροφή κατά την εγκυμοσύνη συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο συνδυασμένης εμφάνισης κολικών και εκζέματος στα βρέφη. Αντίθετα, υψηλότερη βαθμολογία στον Δείκτη Διατροφικής Φλεγμονής συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο. Παράλληλα, κάθε επιπλέον εβδομαδιαία μερίδα θαλασσινών συσχετίστηκε με 25% χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης των δύο προβλημάτων ταυτόχρονα.
Τα ευρήματα προσθέτουν νέα δεδομένα στη μελέτη της σχέσης ανάμεσα στη διατροφή της εγκύου και στην υγεία του παιδιού. Δεν αποτελούν, ωστόσο, απόδειξη ότι ένα συγκεκριμένο διατροφικό πρότυπο μπορεί να προλάβει με βεβαιότητα τους κολικούς ή το έκζεμα. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να αποσαφηνιστεί εάν οι συσχετίσεις αυτές αντανακλούν άμεσες επιδράσεις της διατροφής ή άλλους παράγοντες που συνδέονται με τον τρόπο ζωής και το οικογενειακό ιστορικό.
NEWSLETTER
Εγγραφείτε στο NewsLetter
Μετάβαση στο περιεχόμενο
