Παιδικός τραυλισμός – Πέντε τρόποι να στηρίξουμε το παιδί

Όταν ένα μικρό παιδί αρχίζει να επαναλαμβάνει ήχους, συλλαβές ή λέξεις, πολλοί γονείς αναρωτιούνται αν πρόκειται για μια παροδική δυσκολία ή για κάτι που χρειάζεται αξιολόγηση. Μια νέα μελέτη εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στον τραυλισμό και σε μια σημαντική γνωστική δεξιότητα, τον ανασταλτικό έλεγχο. Τι σημαίνουν όμως πραγματικά τα ευρήματα για την καθημερινότητα των παιδιών;

Κάποια παιδιά προσπαθούν να ολοκληρώσουν τη φράση τους, αλλά οι λέξεις δεν βγαίνουν όπως θα ήθελαν. Ο γονιός μπορεί αυθόρμητα να θελήσει να βοηθήσει. Να πει «Πάρε μια ανάσα», «Πες το πιο αργά», «Ηρέμησε και ξαναπροσπάθησε». Παρότι αυτές οι φράσεις συνήθως λέγονται με καλή πρόθεση, δεν αποτελούν απαραίτητα την πιο βοηθητική ανταπόκριση.

Ο τραυλισμός είναι μια διαταραχή της ροής της ομιλίας που συχνά εμφανίζεται στην προσχολική ηλικία. Μπορεί να περιλαμβάνει επαναλήψεις ήχων και συλλαβών, επιμηκύνσεις ήχων ή στιγμές κατά τις οποίες το παιδί δυσκολεύεται να ξεκινήσει μια λέξη. Η εξέλιξή του διαφέρει από παιδί σε παιδί.

Γιατί ορισμένα παιδιά τραυλίζουν;

Ο αναπτυξιακός τραυλισμός εμφανίζεται συνήθως σε μια περίοδο κατά την οποία οι γλωσσικές δεξιότητες εξελίσσονται γρήγορα. Τα παιδιά μαθαίνουν νέες λέξεις, δημιουργούν μεγαλύτερες προτάσεις και προσπαθούν να εκφράσουν όλο και πιο σύνθετες σκέψεις. Ο τραυλισμός έχει πολυπαραγοντική βάση, με σημαντική συμμετοχή γενετικών και νευροαναπτυξιακών παραγόντων. Δεν σημαίνει ότι το παιδί είναι λιγότερο έξυπνο. Και δεν είναι ένδειξη ότι οι γονείς δεν του έχουν προσφέρει αρκετή προσοχή. Σε αρκετά παιδιά ο τραυλισμός μειώνεται ή υποχωρεί κατά την ανάπτυξη, ενώ σε άλλα επιμένει και χρειάζεται εξειδικευμένη υποστήριξη. Δεν είναι πάντα δυνατό να προβλέψουμε από την αρχή την πορεία του.

Πώς μπορεί να αισθάνεται το παιδί;

Ορισμένα παιδιά προσχολικής ηλικίας δεν φαίνεται να ενοχλούνται ιδιαίτερα από τις δυσκολίες στη ροή της ομιλίας τους. Άλλα μπορεί να εκδηλώνουν απογοήτευση, να σταματούν μια πρόταση ή να αποφεύγουν συγκεκριμένες λέξεις. Καθώς μεγαλώνουν, ορισμένα παιδιά γίνονται περισσότερο συνειδητά για τον τρόπο που μιλούν. Γι’ αυτό έχει σημασία να παρατηρούμε όχι μόνο τη συχνότητα του τραυλισμού, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζει την επικοινωνία και την καθημερινότητά τους. Το ζητούμενο δεν είναι να κάνουμε κάθε συζήτηση μια άσκηση ομιλίας. Είναι να διατηρήσουμε την επικοινωνία μια ασφαλή εμπειρία.

Πέντε τρόποι να στηρίξουμε το παιδί

1. Ακούμε μέχρι να ολοκληρώσει αυτό που θέλει να πει.

Αποφεύγουμε να συμπληρώνουμε αυτόματα τις λέξεις ή τις προτάσεις του.

2. Εστιάζουμε στο μήνυμα και όχι στον τρόπο της ομιλίας.

Δείχνουμε ενδιαφέρον για όσα μοιράζεται μαζί μας, χωρίς να σχολιάζουμε κάθε δυσκολία.

3. Αφήνουμε χρόνο στη συζήτηση.

Όταν είναι εφικτό, περιορίζουμε τη βιασύνη και τις συνεχείς διακοπές.

4. Αποφεύγουμε τις επαναλαμβανόμενες οδηγίες «μίλα αργά» ή «πάρε ανάσα».

Τέτοιες παρεμβάσεις μπορεί να αυξάνουν την πίεση που αισθάνεται το παιδί. Η καθοδήγηση για συγκεκριμένες τεχνικές πρέπει να προέρχεται από εξειδικευμένο λογοθεραπευτή.

5. Διατηρούμε φυσική οπτική επαφή και ήρεμη παρουσία.

Δεν χρειάζεται να δείχνουμε υπερβολική ανησυχία ή να αλλάζουμε δραματικά τη συμπεριφορά μας όταν το παιδί τραυλίζει.

Πότε χρειάζεται αξιολόγηση;

Δεν είναι απαραίτητο να περιμένουμε μήνες για να ζητήσουμε καθοδήγηση. Αν ο τραυλισμός επιμένει, αυξάνεται, συνοδεύεται από εμφανή προσπάθεια ή ένταση κατά την ομιλία, ή αν το παιδί αρχίζει να αποφεύγει την επικοινωνία, είναι σημαντικό να απευθυνθούμε σε λογοθεραπευτή με εμπειρία στον παιδικό τραυλισμό. Η αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη και όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό επίμονου τραυλισμού. Ακόμη και αν οι δυσκολίες έχουν εμφανιστεί πρόσφατα, οι γονείς μπορούν να ζητήσουν συμβουλή όταν ανησυχούν. Η έγκαιρη αξιολόγηση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το παιδί θα χρειαστεί μακροχρόνια θεραπεία. Βοηθά όμως να εκτιμηθούν οι ανάγκες του και να αποφασιστεί αν χρειάζεται παρακολούθηση ή παρέμβαση.

Για τους γονείς, το σημαντικότερο είναι να θυμόμαστε ότι το παιδί έχει ανάγκη να επικοινωνεί χωρίς να αισθάνεται πως αξιολογείται συνεχώς για τον τρόπο που μιλά. Γιατί αυτό που έχει να μας πει αξίζει να ακουστεί, ακόμη κι όταν χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να το εκφράσει.