Η γέννηση ενός παιδιού αλλάζει τα πάντα. Αυτό το γνωρίζουμε. Εκείνο που συχνά δεν λέγεται, όμως, είναι ότι μαζί με το μωρό «γεννιέται» και μια νέα γυναίκα: η μητέρα. Το σώμα της αλλάζει, η καθημερινότητά της ανατρέπεται, οι σχέσεις της επαναπροσδιορίζονται και η εικόνα που είχε για τον εαυτό της δεν είναι πια ακριβώς η ίδια. Αυτή η βαθιά μετάβαση έχει όνομα: matrescence.
Ο όρος περιγράφει τη σωματική, συναισθηματική, ψυχολογική και κοινωνική διαδικασία μέσα από την οποία μια γυναίκα γίνεται μητέρα. Και μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε γιατί η μητρότητα, ακόμη κι όταν είναι βαθιά επιθυμητή, συνοδεύεται συχνά από ανάμεικτα και αντιφατικά συναισθήματα.
Τι σημαίνει matrescence;
Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1970 από την ανθρωπολόγο Dana Raphael, προκειμένου να περιγράψει τη μετάβαση προς τη μητρότητα. Όπως η εφηβεία δεν είναι απλώς μια περίοδος σωματικών αλλαγών, έτσι και η matrescence δεν αφορά μόνο την εγκυμοσύνη, τον τοκετό ή τη φροντίδα ενός μωρού. Είναι μια συνολική αναδιαμόρφωση της ταυτότητας της γυναίκας.
Η μητέρα καλείται να γνωρίσει μια νέα εκδοχή του εαυτού της, χωρίς να χάσει όλα όσα ήταν πριν. Να συνδυάσει τις προηγούμενες ανάγκες, επιθυμίες και ρόλους της με μια πραγματικότητα που απαιτεί συνεχή παρουσία, ευθύνη και φροντίδα. Και αυτή η διαδικασία δεν ολοκληρώνεται απαραίτητα μέσα στις πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό. Μπορεί να διαρκέσει μήνες ή και περισσότερο, καθώς η γυναίκα προσπαθεί να βρει μια νέα ισορροπία.
«Αγαπώ το παιδί μου, αλλά μου λείπει η ζωή που είχα»
Μία από τις δυσκολότερες πλευρές αυτής της μετάβασης είναι η συνύπαρξη συναισθημάτων που μοιάζουν αντίθετα.
Μια μητέρα μπορεί να αισθάνεται τεράστια αγάπη αλλά και θλίψη για όσα άφησε πίσω, πληρότητα αλλά και απώλεια, δύναμη αλλά και αμφιβολία, ευγνωμοσύνη αλλά και εξάντληση, χαρά αλλά και ανάγκη να μείνει για λίγο μόνη.
Τα συναισθήματα αυτά δεν σημαίνουν ότι δεν αγαπά το παιδί της ή ότι δεν είναι καλή μητέρα. Αντίθετα, μπορούν να αποτελούν φυσικό μέρος μιας μεγάλης αλλαγής ζωής. Όταν, όμως, δεν υπάρχει η κατάλληλη γλώσσα για να περιγράψει αυτό που βιώνει, η γυναίκα μπορεί να ερμηνεύσει τη δυσκολία της ως προσωπική αποτυχία. Να σκεφτεί ότι «κάτι δεν κάνει σωστά» ή ότι όλες οι υπόλοιπες μητέρες τα καταφέρνουν καλύτερα.
Η πίεση της «τέλειας μητρότητας»
Η πίεση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η νέα μητέρα βλέπει τακτοποιημένα σπίτια, χαμογελαστά μωρά, περιποιημένες γυναίκες και φαινομενικά ήρεμες οικογενειακές στιγμές. Σπάνια βλέπει την αϋπνία, την αμφιβολία, τη μοναξιά, τον εκνευρισμό ή την αίσθηση ότι δεν αναγνωρίζει πια τον εαυτό της. Έτσι, αντί να αντιλαμβάνεται ότι βρίσκεται σε μια περίοδο προσαρμογής, συγκρίνει την αληθινή καθημερινότητά της με την επιλεγμένη εικόνα της ζωής των άλλων. Η αναγνώριση της matrescence μπορεί να αλλάξει αυτή την οπτική. Αντί μια μητέρα να λέει «δεν τα καταφέρνω», μπορεί να πει: «Περνάω μια μεγάλη αλλαγή και χρειάζομαι χρόνο για να προσαρμοστώ».
Γιατί είναι σημαντικό να δώσουμε όνομα σε αυτή την εμπειρία;
Όταν κάτι έχει όνομα, μπορεί πιο εύκολα να αναγνωριστεί, να συζητηθεί και να γίνει κατανοητό. Ο όρος matrescence βοηθά τις γυναίκες να συνειδητοποιήσουν ότι η δυσκολία προσαρμογής στη μητρότητα δεν αποτελεί ένδειξη ανεπάρκειας. Τους επιτρέπει επίσης να εκφράσουν πιο καθαρά τι χρειάζονται και να ζητήσουν υποστήριξη χωρίς ντροπή ή ενοχή.
Παράλληλα, μας καλεί ως κοινωνία να στρέψουμε την προσοχή μας όχι μόνο στο μωρό, αλλά και στη μητέρα που το έφερε στον κόσμο. Γιατί η φροντίδα μιας νέας ζωής προϋποθέτει και τη φροντίδα της γυναίκας που αναλαμβάνει αυτόν τον ρόλο.
Τι μπορεί να βοηθήσει μια νέα μητέρα;
Οι ειδικοί προτείνουν:
Το ζητούμενο δεν είναι να «διορθώσει» γρήγορα τον εαυτό της. Είναι να κατανοήσει ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια ουσιαστική εσωτερική μεταμόρφωση.
Matrescence και επιλόχεια κατάθλιψη δεν είναι το ίδιο
Η matrescence αποτελεί μια φυσική αναπτυξιακή μετάβαση και δεν είναι ψυχική διαταραχή. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε έντονη ή παρατεταμένη δυσκολία πρέπει να αποδίδεται απλώς στην προσαρμογή στη μητρότητα.
Η έντονη θλίψη, η απελπισία, το συνεχές άγχος, η αδυναμία αυτοφροντίδας ή φροντίδας του μωρού και ιδιαίτερα οι σκέψεις αυτοτραυματισμού χρειάζονται άμεση αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι σχεδόν μία στις πέντε γυναίκες μπορεί να εμφανίσει κάποια ψυχική διαταραχή κατά την εγκυμοσύνη ή μέσα στον πρώτο χρόνο μετά τη γέννηση.
Το να ζητήσει μια μητέρα βοήθεια δεν σημαίνει ότι απέτυχε. Σημαίνει ότι αναγνωρίζει τις ανάγκες της και φροντίζει τόσο τον εαυτό της όσο και το παιδί της. Η μητρότητα μπορεί να είναι γεμάτη αγάπη και ταυτόχρονα δύσκολη. Μπορεί να φέρει χαρά και μαζί ένα αίσθημα απώλειας για τον παλιό εαυτό. Αυτές οι αλήθειες μπορούν να συνυπάρχουν.
Η γυναίκα δεν χρειάζεται να ξέρει από την πρώτη στιγμή πώς να είναι μητέρα. Χρειάζεται χρόνο, χώρο, υποστήριξη και την ελευθερία να εξελιχθεί μέσα στον νέο της ρόλο.
Αν σας ενδιαφέρει να μάθετε περισσότερα για την Matrescence, μπορείτε να ακούσετε το επεισόδιο του Mom Stories Podcast με καλεσμένη την Σαρίτα Χαϊμ, συγγραφέα και δημιουργό του Matrescence Ελλάδος. Θα το βρείτε σε όλες τις γνωστές πλατφόρμες (Spotify, Apple Podcast, Soundis) ή θα δείτε το vidcast στο Youtube.
NEWSLETTER
Εγγραφείτε στο NewsLetter
Μετάβαση στο περιεχόμενο
