«Το παιδί μου δεν με χρειάζεται ιδιαίτερα.» Είναι μια φράση που ακούγεται συχνά από γονείς. Και πολλές φορές συνοδεύεται από μια κρυφή περηφάνια. Γιατί …«είναι πολύ ανεξάρτητο, δεν κλαίει εύκολα, τα καταφέρνει μόνο του.»
Όμως κάποιες φορές, πίσω από αυτή την πρόωρη ανεξαρτησία μπορεί να κρύβεται κάτι διαφορετικό. Έχετε ακούσει για τον αποφευκτικό δεσμό ή αλλιώς για το αποφευκτικό στυλ προσκόλλησης; (avoidant attachment).
Σύμφωνα με τη θεωρία του δεσμού του John Bowlby, ο τρόπος με τον οποίο συνδεόμαστε με τους βασικούς φροντιστές μας στα πρώτα χρόνια της ζωής επηρεάζει βαθιά τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τους άλλους αλλά και με τον ίδιο μας τον εαυτό.
Ο αποφευκτικός δεσμός είναι μία μορφή μη ασφαλούς δεσμού που μπορεί να αναπτυχθεί όταν ένα παιδί βιώνει επανειλημμένα ότι οι συναισθηματικές του ανάγκες δεν αναγνωρίζονται, υποτιμώνται ή δεν βρίσκουν ανταπόκριση. Το παιδί μαθαίνει σταδιακά ότι το να εκφράζει φόβο, λύπη, ανάγκη για παρηγοριά ή εγγύτητα δεν οδηγεί στο αποτέλεσμα που χρειάζεται. Έτσι, αντί να αναζητά σύνδεση, αρχίζει να καταπιέζει αυτά τα συναισθήματα και να βασίζεται αποκλειστικά στον εαυτό του. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει ανάγκη τους άλλους. Σημαίνει ότι έχει μάθει να μην το δείχνει.
1. Δείχνει υπερβολικά ανεξάρτητο για την ηλικία του
Όλα τα παιδιά χρειάζονται σταδιακά να αποκτήσουν αυτονομία. Όμως τα παιδιά με αποφευκτικό δεσμό συχνά μοιάζουν να μην χρειάζονται βοήθεια, παρηγοριά ή συναισθηματική υποστήριξη από κανέναν. Προτιμούν να αντιμετωπίζουν τα προβλήματά τους μόνα τους και αποφεύγουν να ζητήσουν βοήθεια ακόμη και όταν δυσκολεύονται.
2. Δυσκολεύεται να εκφράσει συναισθήματα
Μπορεί να δείχνει ψύχραιμο εξωτερικά, αλλά να δυσκολεύεται να μιλήσει για το τι νιώθει. Πολλά παιδιά με αποφευκτικό δεσμό έχουν μάθει να κρύβουν τη στενοχώρια, τον φόβο ή την απογοήτευσή τους γιατί κάποτε ένιωσαν ότι αυτά τα συναισθήματα δεν είχαν χώρο να υπάρξουν.
3. Δεν αναζητά παρηγοριά όταν είναι στενοχωρημένο
Όταν ένα παιδί πέσει, φοβηθεί ή απογοητευτεί, συνήθως στρέφεται προς τον γονέα του. Τα παιδιά με αποφευκτικό δεσμό μπορεί να απομακρύνονται, να κλείνονται στον εαυτό τους ή να προσπαθούν να διαχειριστούν μόνα τους την κατάσταση. Αυτό συχνά παρερμηνεύεται ως ωριμότητα ή δύναμη.
4. Δυσκολεύεται να εμπιστευτεί τους άλλους
Καθώς μεγαλώνει, μπορεί να αποφεύγει τη βαθιά συναισθηματική σύνδεση με φίλους, εκπαιδευτικούς ή αργότερα με συντρόφους. Η βασική πεποίθηση που έχει αναπτυχθεί είναι ότι οι άλλοι δεν είναι πάντα διαθέσιμοι όταν τους χρειάζεται.
5. Βάζει τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές του
Κάποιες φορές τα παιδιά με αποφευκτικό δεσμό γίνονται «εύκολα παιδιά». Γιατί δεν ζητούν πολλά, δεν παραπονιούνται, δεν ενοχλούν. Όχι επειδή δεν έχουν ανάγκες, αλλά επειδή έχουν μάθει να τις αγνοούν.
Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Ο αποφευκτικός δεσμός δεν σημαίνει ότι ένας γονιός δεν αγαπά το παιδί του. Συχνά προκύπτει όταν ο ίδιος ο γονιός μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου τα συναισθήματα δεν είχαν χώρο. Μπορεί να αγαπά βαθιά το παιδί του, αλλά να δυσκολεύεται να ανταποκριθεί συναισθηματικά επειδή αυτό δεν το έμαθε ποτέ.
Άλλες φορές, το έντονο άγχος, η εξουθένωση, οι δύσκολες οικογενειακές συνθήκες ή προσωπικά τραύματα μπορεί να επηρεάσουν τη συναισθηματική διαθεσιμότητα του γονέα.
Τα καλά νέα είναι ότι ναι. Ο δεσμός δεν είναι μια μόνιμη «ταμπέλα». Ο εγκέφαλος των παιδιών είναι εξαιρετικά ευέλικτος και οι σχέσεις μπορούν να θεραπεύσουν παλιές εμπειρίες. Αυτό που χρειάζεται περισσότερο ένα παιδί είναι να νιώθει ότι τα συναισθήματά του έχουν χώρο και να βρίσκει έναν ενήλικα που το ακούει χωρίς να το κρίνει. Να μπορεί να ζητά βοήθεια χωρίς να ντρέπεται και να βιώνει σταθερότητα, συνέπεια και συναισθηματική διαθεσιμότητα.
Πολλές φορές θαυμάζουμε ένα παιδί επειδή είναι «ανεξάρτητο». Όμως η αληθινή συναισθηματική υγεία δεν είναι να μη χρειάζεσαι κανέναν. Είναι να ξέρεις ότι μπορείς να σταθείς στα πόδια σου και ταυτόχρονα να νιώθεις ασφαλής να απλώσεις το χέρι σου όταν χρειάζεσαι βοήθεια. Και αυτό είναι μάλλον το μεγαλύτερο δώρο που μπορούμε να προσφέρουμε στα παιδιά μας: τη βεβαιότητα ότι δεν χρειάζεται να τα καταφέρνουν όλα μόνα τους.
NEWSLETTER
Εγγραφείτε στο NewsLetter
Μετάβαση στο περιεχόμενο
