Μπορεί μια μητέρα να έχει σύντροφο, οικογένεια, φίλους και ανθρώπους που τη βοηθούν, αλλά να αισθάνεται μόνη; Μια νέα ευρωπαϊκή έρευνα αναδεικνύει τη μοναξιά που βιώνουν πολλοί γονείς στα πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού τους. Και μας υπενθυμίζει ότι η πρακτική βοήθεια δεν είναι πάντα το ίδιο με τη συναισθηματική υποστήριξη.
Μπορεί να έχεις ανθρώπους γύρω σου. Να υπάρχει κάποιος που θα κρατήσει το μωρό για λίγο. Κάποιος που θα σε βοηθήσει με το σπίτι. Κάποιος που θα σε ρωτήσει αν το παιδί κοιμήθηκε, αν έφαγε ή αν είναι καλά. Και παρ’ όλα αυτά, να αισθάνεσαι μόνη. Όχι επειδή δεν αγαπάς το παιδί σου. Όχι επειδή δεν εκτιμάς όσα κάνουν οι άλλοι για σένα. Αλλά επειδή, μέσα σε όλες αυτές τις ερωτήσεις για το μωρό, ίσως έχει χαθεί μια άλλη ερώτηση. «Εσύ πώς είσαι;»
Η μοναξιά στη μητρότητα είναι μια εμπειρία που δεν συζητάμε πάντα ανοιχτά. Και ίσως αυτό να την κάνει ακόμη πιο δύσκολη.
Τι δείχνει νέα ευρωπαϊκή έρευνα
Μια ευρωπαϊκή έρευνα στην οποία συμμετείχαν 4.339 γονείς παιδιών ηλικίας έως τριών ετών, το 53% ανέφερε ότι είχε αισθανθεί μοναξιά κατά τις πρώτες 1.000 ημέρες της γονεϊκότητας. Το ενδιαφέρον είναι ότι η μοναξιά δεν αφορούσε αποκλειστικά γονείς χωρίς κοινωνικό ή οικογενειακό δίκτυο. Αρκετοί από τους συμμετέχοντες δήλωναν ότι είχαν ανθρώπους γύρω τους, αλλά εξακολουθούσαν να βιώνουν μοναξιά.
Η μοναξιά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είσαι μόνη
Συχνά συγχέουμε τη μοναξιά με την απουσία ανθρώπων. Όμως πρόκειται για δύο διαφορετικές καταστάσεις. Μπορεί κάποιος να περνά πολλές ώρες μόνος χωρίς να αισθάνεται μοναξιά. Και μπορεί κάποιος άλλος να βρίσκεται διαρκώς ανάμεσα σε ανθρώπους, αλλά να αισθάνεται ότι κανείς δεν τον καταλαβαίνει πραγματικά. Η μοναξιά συνδέεται με την απόσταση ανάμεσα στις σχέσεις που έχουμε και στις σχέσεις που θα θέλαμε να έχουμε. Δεν αφορά μόνο το πόσοι άνθρωποι βρίσκονται γύρω μας. Αφορά και το αν αισθανόμαστε ότι μας βλέπουν, μας ακούν και μας καταλαβαίνουν. Για μια νέα μητέρα, αυτή η διαφορά μπορεί να γίνει ιδιαίτερα αισθητή.
Όταν όλοι ρωτούν για το μωρό
Μετά τη γέννηση ενός παιδιού, η προσοχή στρέφεται φυσιολογικά στο μωρό. Πώς κοιμάται; Πώς τρώει; Παίρνει βάρος; Κλαίει πολύ; Και φυσικά, όλα αυτά είναι σημαντικά. Όμως η μητέρα περνά και η ίδια μια μεγάλη μετάβαση. Το σώμα της αναρρώνει από την εγκυμοσύνη και τον τοκετό. Ο ύπνος της μπορεί να είναι διακεκομμένος. Η καθημερινότητά της αλλάζει. Ο διαθέσιμος χρόνος για προσωπικές ανάγκες, σχέσεις και ενδιαφέροντα συχνά περιορίζεται.
Παράλληλα, προσπαθεί να γνωρίσει έναν καινούργιο ρόλο, χωρίς να χάσει εντελώς την αίσθηση του εαυτού της. Μέσα σε αυτή τη μετάβαση, η ανάγκη για ουσιαστική επικοινωνία μπορεί να γίνει ακόμη μεγαλύτερη. Και μερικές φορές δεν αρκεί κάποιος να προσφερθεί να κάνει τα ψώνια ή να μαγειρέψει. Μπορεί να χρειάζεται απλώς να καθίσει δίπλα της και να την ακούσει.
Η πρακτική βοήθεια δεν είναι πάντα συναισθηματική υποστήριξη
Ας φανταστούμε μια μητέρα που έχει ένα μωρό λίγων μηνών. Η οικογένειά της τη βοηθά συχνά. Ο σύντροφός της συμμετέχει στη φροντίδα του παιδιού. Υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να ανταποκριθούν όταν χρειαστεί. Κι όμως, η ίδια μπορεί να αισθάνεται ότι δεν έχει κάποιον με τον οποίο να μοιραστεί όσα σκέφτεται. Μπορεί να δυσκολεύεται να πει ότι είναι εξαντλημένη. Ότι της λείπει η προηγούμενη καθημερινότητά της. Ότι κάποιες στιγμές αισθάνεται θυμό, αμφιβολία ή απογοήτευση. Ίσως φοβάται ότι θα παρεξηγηθεί. Ότι θα ακούσει «μα έχεις τόση βοήθεια». Ή «πρέπει να είσαι ευτυχισμένη». Αλλά η ευγνωμοσύνη και η δυσκολία μπορούν να συνυπάρχουν. Μπορεί να αγαπάς βαθιά το παιδί σου και ταυτόχρονα να δυσκολεύεσαι με τις αλλαγές της μητρότητας. Το ένα δεν αναιρεί το άλλο.
Γιατί είναι δύσκολο να μιλήσουμε για τη μοναξιά;
Η εικόνα της μητρότητας συχνά συνοδεύεται από προσδοκίες. Η μητέρα πρέπει να είναι ευτυχισμένη. Να τα καταφέρνει. Να απολαμβάνει κάθε στιγμή. Να μην παραπονιέται. Όταν όμως η πραγματική εμπειρία δεν ταιριάζει με αυτή την εικόνα, μπορεί να εμφανιστεί ενοχή. Μια μητέρα ίσως σκεφτεί: «Αφού έχω όλα όσα χρειάζομαι, γιατί αισθάνομαι έτσι;» Ή: «Μήπως είμαι αχάριστη;» – Αυτές οι σκέψεις μπορούν να την κάνουν να αποσυρθεί ακόμη περισσότερο. Γι’ αυτό έχει σημασία να δημιουργούμε χώρους όπου οι μητέρες μπορούν να μιλούν για την εμπειρία τους χωρίς να χρειάζεται να παρουσιάζουν μόνο την όμορφη πλευρά της.
Τι μπορεί πραγματικά να βοηθήσει;
Δεν υπάρχει μία λύση που να ταιριάζει σε όλες τις μητέρες. Υπάρχουν όμως μικρές κινήσεις που μπορούν να ενισχύσουν την αίσθηση σύνδεσης.
1. Να μιλήσουμε με ειλικρίνεια σε έναν άνθρωπο που εμπιστευόμαστε.
Δεν χρειάζεται να εξηγήσουμε τα πάντα. Μπορούμε να ξεκινήσουμε λέγοντας: «Τον τελευταίο καιρό αισθάνομαι αρκετά μόνη».
2. Να ζητήσουμε συγκεκριμένη μορφή υποστήριξης.
Μερικές φορές δεν χρειαζόμαστε άλλη μία συμβουλή. Χρειαζόμαστε παρέα, χρόνο για συζήτηση ή κάποιον να αναλάβει για λίγο τη φροντίδα του παιδιού.
3. Να διατηρήσουμε επαφή με ανθρώπους πέρα από τον γονεϊκό μας ρόλο.
Μια φιλία, μια προσωπική δραστηριότητα ή μια συζήτηση που δεν αφορά αποκλειστικά τα παιδιά μπορεί να μας θυμίσει πλευρές της ταυτότητάς μας που εξακολουθούν να έχουν σημασία.
4. Να αναζητήσουμε κοινότητες γονέων.
Ομάδες γονέων και υποστηρικτικά δίκτυα μπορούν να προσφέρουν την ανακούφιση της κοινής εμπειρίας, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ασφαλές και μη επικριτικό περιβάλλον.
5. Να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να μην είναι διαρκώς καλά.
Η μητρότητα δεν χρειάζεται να βιώνεται ως μια αδιάκοπη περίοδος ευτυχίας για να είναι γεμάτη αγάπη.
Τι μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι γύρω από μια μητέρα;
Η υποστήριξη δεν είναι μόνο ευθύνη της ίδιας της μητέρας. Ο σύντροφος, οι φίλοι και η οικογένεια μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά. Αντί να περιορίζονται στην ερώτηση «Χρειάζεσαι κάτι;», μπορούν να προσφέρουν συγκεκριμένη βοήθεια. Αντί να δίνουν αμέσως συμβουλές, μπορούν πρώτα να ακούσουν. Αντί να υποθέτουν ότι μια μητέρα είναι καλά επειδή φαίνεται λειτουργική, μπορούν να ενδιαφέρονται και για το πώς αισθάνεται. Μερικές φορές, η πιο σημαντική ερώτηση δεν είναι «Πώς πάει το μωρό;» Είναι «Πώς είσαι εσύ μέσα σε όλο αυτό;»
Πότε η μοναξιά χρειάζεται περισσότερη προσοχή;
Η μοναξιά δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση ψυχικής διαταραχής. Ωστόσο, όταν είναι επίμονη, συνοδεύεται από έντονη θλίψη, απώλεια ενδιαφέροντος, μεγάλη ανησυχία, απόσυρση ή δυσκολία στην καθημερινή λειτουργικότητα, είναι σημαντικό να ζητείται υποστήριξη από επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Η επιλόχεια κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές μπορούν να εμφανιστούν κατά την περίοδο μετά τον τοκετό και χρειάζονται κατάλληλη αξιολόγηση. Η αναζήτηση βοήθειας δεν χρειάζεται να περιμένει μέχρι η κατάσταση να γίνει αφόρητη.
Η αλήθεια της μητρότητας που χρειάζεται να ακούμε περισσότερο
Μπορεί να είσαι ευτυχισμένη που έχεις το παιδί σου. Μπορεί να αισθάνεσαι ευγνωμοσύνη για την οικογένειά σου. Μπορεί να έχεις βοήθεια. Και ταυτόχρονα να αισθάνεσαι μόνη. Δεν χρειάζεται να διαλέξεις ποια από αυτές τις εμπειρίες είναι η αληθινή. Μπορούν να υπάρχουν όλες μαζί. Ίσως αυτό που χρειαζόμαστε περισσότερο ως μητέρες δεν είναι να μας υπενθυμίζουν συνεχώς πόσο όμορφη είναι η μητρότητα. Ίσως είναι να μπορούμε να μιλάμε ανοιχτά και για τις στιγμές που είναι δύσκολη.
Γιατί η ουσιαστική στήριξη δεν είναι μόνο να υπάρχει κάποιος που θα κρατήσει το μωρό. Είναι να υπάρχει και κάποιος που θα δει τη μητέρα.
NEWSLETTER
Εγγραφείτε στο NewsLetter
Μετάβαση στο περιεχόμενο
