Τι αλλάζει στην παιδική προστασία στην Ελλάδα – Το νέο πρόγραμμα που βάζει στο επίκεντρο τα παιδιά και τις οικογένειες

Η προστασία των παιδιών δεν ξεκινά όταν εμφανιστεί ένα πρόβλημα. Ξεκινά πολύ νωρίτερα: από την πρόληψη, την έγκαιρη στήριξη των οικογενειών και τη συνεργασία όλων των υπηρεσιών που βρίσκονται δίπλα στο παιδί.

Με αυτό το σκεπτικό, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, σε συνεργασία με τη UNICEF και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (SG REFORM), ανακοίνωσε την έναρξη ενός νέου διετούς προγράμματος με στόχο τον εκσυγχρονισμό του συστήματος παιδικής προστασίας και της διακυβέρνησης των δικαιωμάτων του παιδιού στην Ελλάδα. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Technical Support Instrument και θα υλοποιηθεί σε ορίζοντα 24 μηνών.

Γιατί κρίθηκε αναγκαίο το νέο πρόγραμμα;

Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα στη χώρα μας για την ενίσχυση της παιδικής προστασίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ίδρυση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, η προώθηση της αποϊδρυματοποίησης και της οικογενειακής φροντίδας, η ανάπτυξη υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης και η εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Εγγύησης για το Παιδί.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη UNICEF, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις, όπως ο κατακερματισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ διαφορετικών υπηρεσιών,  οι ελλείψεις στην πρόληψη και την έγκαιρη παρέμβαση, περιορισμένοι μηχανισμοί παρακολούθησης και αξιολόγησης, αλλά και η ανάγκη για καλύτερη συλλογή και αξιοποίηση δεδομένων που αφορούν τα παιδιά.

Το νέο πρόγραμμα επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς άξονες:

1. Νέο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Δικαιώματα του Παιδιού

Στόχος είναι να σχεδιαστεί μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική που θα καλύπτει τις σύγχρονες ανάγκες των παιδιών και των οικογενειών, με έμφαση στην πρόληψη, την ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες και την προστασία των δικαιωμάτων κάθε παιδιού.

2. Ενίσχυση του συστήματος παιδικής προστασίας

Το πρόγραμμα φιλοδοξεί να δημιουργήσει καλύτερο συντονισμό ανάμεσα στις υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας, υγείας, εκπαίδευσης και παιδικής προστασίας, ώστε οι οικογένειες να λαμβάνουν έγκαιρη και αποτελεσματική υποστήριξη όταν τη χρειάζονται.

3. Καλύτερα δεδομένα για καλύτερες αποφάσεις

Προβλέπεται η ανάπτυξη μιας ψηφιακής πλατφόρμας δεδομένων για τα παιδιά, καθώς και ενός συστήματος παρακολούθησης και αξιολόγησης των πολιτικών για τα δικαιώματα του παιδιού. Στόχος είναι οι αποφάσεις να βασίζονται σε πραγματικά στοιχεία και όχι μόνο σε αποσπασματικές πληροφορίες.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τις οικογένειες;

Για τους περισσότερους γονείς, αυτές οι αλλαγές μπορεί να ακούγονται μακρινές ή διοικητικές. Στην πραγματικότητα, όμως, ένας πιο οργανωμένος μηχανισμός παιδικής προστασίας μπορεί να σημαίνει:

• ταχύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες όταν μια οικογένεια χρειάζεται βοήθεια,
• καλύτερο συντονισμό ανάμεσα στους επαγγελματίες που υποστηρίζουν ένα παιδί,
• μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη αντί στην αντιμετώπιση μιας κρίσης,
• πολιτικές που σχεδιάζονται με βάση τις πραγματικές ανάγκες των παιδιών.

Η φιλοσοφία πίσω από το πρόγραμμα είναι ότι η προστασία ενός παιδιού δεν είναι ευθύνη ενός μόνο φορέα. Απαιτεί συνεργασία ανάμεσα σε όλους όσοι συμμετέχουν στην ανατροφή, την εκπαίδευση και τη φροντίδα του.

Ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα της πρωτοβουλίας είναι η έμφαση στην πρόληψη. Αντί οι υπηρεσίες να ενεργοποιούνται μόνο όταν ένα παιδί βρίσκεται ήδη σε κίνδυνο, στόχος είναι να ενισχυθούν οι μηχανισμοί που θα εντοπίζουν νωρίς τις ανάγκες των οικογενειών και θα προσφέρουν υποστήριξη πριν οι δυσκολίες εξελιχθούν σε σοβαρότερα προβλήματα.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ευημερία των παιδιών και να μειώσει την ανάγκη για πιο σύνθετες παρεμβάσεις αργότερα.

Η ανακοίνωση αυτού του προγράμματος δεν σημαίνει ότι όλα θα αλλάξουν από τη μία μέρα στην άλλη. Αποτελεί όμως ένα σημαντικό βήμα προς τη δημιουργία ενός πιο συντονισμένου και αποτελεσματικού συστήματος παιδικής προστασίας στην Ελλάδα.

Για τους γονείς, το πιο σημαντικό μήνυμα είναι ότι η φροντίδα των παιδιών δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση δύσκολων καταστάσεων. Ξεκινά από την πρόληψη, την έγκαιρη στήριξη των οικογενειών και τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου κάθε παιδί μπορεί να μεγαλώνει με ασφάλεια, σεβασμό και ίσες ευκαιρίες.