Screen time στα παιδιά: Τι δείχνει μελέτη 2,8 εκατ. παιδιών

Οι οθόνες έχουν γίνει ίσως ένα από τα μεγαλύτερα πεδία ενοχής για τους σύγχρονους γονείς. «Πόση ώρα είναι πολλή;» / «Του κάνω κακό αν βλέπει YouTube;» / «Κι αν παίζει videogames;» / «Τα social media είναι το ίδιο με το να βλέπει μια ταινία;»

Μια νέα, πολύ μεγάλη επιστημονική ανασκόπηση που συγκέντρωσε δεδομένα από 2.817.252 παιδιά και εφήβους από 64 χώρες, έρχεται να βάλει σε τάξη όσα γνωρίζουμε μέχρι σήμερα. Συνολικά, η μεγαλύτερη έκθεση σε screen-based media συνδέθηκε με χαμηλότερη γενική σχολική επίδοση και χαμηλότερες γλωσσικές δεξιότητες. Παράλληλα, βρέθηκαν συσχετίσεις με περισσότερες εσωτερικευμένες δυσκολίες —όπως συναισθηματική δυσφορία— αλλά και εξωτερικευμένες συμπεριφορές, συναισθηματικά προβλήματα και δυσκολίες στις σχέσεις με συνομηλίκους.

Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια. Οι οθόνες δεν συνδέθηκαν αρνητικά με τα πάντα. Για παράδειγμα, η ανασκόπηση δεν βρήκε στατιστικά σημαντικές συνολικές συσχετίσεις με τις εκτελεστικές λειτουργίες ή με επιδόσεις συγκεκριμένα στα μαθηματικά, τις φυσικές επιστήμες και την ανάγνωση.

Επίσης εν είναι όλες οι οθόνες ίδιες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο τύπος χρήσης της οθόνης, η ηλικία του παιδιού και το είδος της δυσκολίας που εξεταζόταν επηρέαζαν ορισμένες από τις συσχετίσεις. Και αυτό μας απομακρύνει από την απλοϊκή ερώτηση: «Πόσες ώρες screen time κάνει;» Ένα παιδί που μιλά με τη γιαγιά του σε βιντεοκλήση, ένα παιδί που δημιουργεί μια παρουσίαση στον υπολογιστή και ένας έφηβος που κάνει ατελείωτο scrolling στα social media βρίσκονται όλοι μπροστά σε μια οθόνη. Δεν κάνουν όμως το ίδιο πράγμα.

Υπάρχει και κάτι ακόμη που αξίζει να αναρωτηθούμε: Τι αντικαθιστά η οθόνη; Ύπνο; Κίνηση; Παιχνίδι; Διάβασμα; Συζήτηση; Χρόνο με φίλους; Ή μήπως χρησιμοποιείται μέσα σε μια κατά τα άλλα ισορροπημένη καθημερινότητα; Γιατί 30 λεπτά μπροστά σε μια οθόνη δεν έχουν απαραίτητα την ίδια σημασία σε κάθε παιδί και σε κάθε οικογένεια.

Ακόμη είναι σημαντικό να κρατήσουμε ότι μπορεί η αυξημένη χρήση οθονών να συμβάλλει σε μια δυσκολία. Μπορεί όμως και ένα παιδί που ήδη αντιμετωπίζει δυσκολίες να στρέφεται περισσότερο στις οθόνες. Οι σχέσεις μπορεί να είναι αμφίδρομες. Δεν είναι λοιπόν το θέμα να πετάξουμε τα tablets από το σπίτι. Ούτε ότι κάθε φορά που ένα παιδί βλέπει τηλεόραση πρέπει να νιώθουμε ενοχές. Ίσως χρειάζεται να περάσουμε από τη λογική του «πόσα λεπτά;» σε μια πιο ουσιαστική παρατήρηση: Τι βλέπει; Γιατί το βλέπει; Πότε; Με ποιον; Και κυρίως: τι χάνει από τη ζωή του όταν βρίσκεται στην οθόνη;

Γιατί η ψηφιακή ζωή είναι πλέον μέρος της παιδικής ηλικίας. Η πρόκληση δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά χωρίς οθόνες. Είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που θα μάθουν να χρησιμοποιούν τις οθόνες χωρίς οι οθόνες να καταλαμβάνουν όλα όσα χρειάζονται για να αναπτυχθούν.