Μήπως το σημαντικότερο screen time είναι τελικά το δικό μας;

Όταν συζητάμε για τις οθόνες και το λεγόμενο “screen time”, σχεδόν πάντα η κουβέντα ξεκινά με το ίδιο ερώτημα: “Πόση ώρα είναι το παιδί στο κινητό;”

Μετράμε λεπτά, βάζουμε χρονικά όρια, αναζητούμε εφαρμογές γονικού ελέγχου και προσπαθούμε να προστατεύσουμε τα παιδιά μας από την υπερβολική χρήση της τεχνολογίας. Υπάρχει όμως μια ερώτηση που κάνουμε πολύ πιο σπάνια:

Πόση ώρα είμαστε εμείς στο κινητό όταν είμαστε μαζί με τα παιδιά μας; Μήπως αυτή να είναι η ερώτηση που αξίζει περισσότερο να μας απασχολήσει;

Όταν το κινητό μπαίνει ανάμεσα στον γονιό και το παιδί

Μια νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να φωτίσει μια πλευρά της καθημερινότητας που συχνά περνά απαρατήρητη. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι έφηβοι που νιώθουν πως οι γονείς τους αποσπώνται συστηματικά από το κινητό κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας τους είναι πιθανότερο να αναπτύξουν ανασφαλείς μορφές δεσμού, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο που θα δημιουργούν σχέσεις αργότερα στη ζωή τους. Τα ευρήματα δείχνουν ότι δεν είναι απλώς η παρουσία ενός κινητού που έχει σημασία, αλλά το πώς αυτό επηρεάζει την αίσθηση ότι «ο άλλος είναι πραγματικά εδώ μαζί μου».

Οι ειδικοί χρησιμοποιούν συχνά τον όρο “technoference”, δηλαδή τις μικρές αλλά επαναλαμβανόμενες διακοπές στην ανθρώπινη αλληλεπίδραση που προκαλεί η τεχνολογία. Ένα μήνυμα. Μια ειδοποίηση. Ένα γρήγορο scroll. Κάθε ένα από αυτά διαρκεί λίγα μόνο δευτερόλεπτα. Όταν όμως επαναλαμβάνεται πολλές φορές μέσα στην ημέρα, μπορεί να διακόψει τις μικρές στιγμές σύνδεσης που είναι τόσο σημαντικές για ένα παιδί.

Τα παιδιά δεν χρειάζονται την απόλυτη προσοχή μας όλη μέρα

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι. Κανένας γονιός δεν μπορεί – ούτε χρειάζεται – να είναι 100% διαθέσιμος κάθε στιγμή. Όλοι εργαζόμαστε. Όλοι απαντάμε σε μηνύματα. Όλοι χρησιμοποιούμε το κινητό μας για πρακτικούς λόγους. Το πρόβλημα δεν είναι η χρήση της τεχνολογίας. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν η παρουσία μας γίνεται διαρκώς «μισή». Όταν το παιδί μιλάει και εμείς κοιτάζουμε την οθόνη. Όταν απαντάμε μηχανικά χωρίς να έχουμε ακούσει πραγματικά. Όταν λέμε «ένα λεπτό» τόσες φορές, που τελικά το παιδί σταματά να μας ζητά την προσοχή του.

Η σύνδεση χτίζεται στις μικρές στιγμές

Στην γονεϊκότητα συχνά πιστεύουμε ότι η σχέση με το παιδί χτίζεται μέσα από τις μεγάλες συζητήσεις ή τις ξεχωριστές εμπειρίες. Στην πραγματικότητα, η εμπιστοσύνη δημιουργείται μέσα από εκατοντάδες μικρές καθημερινές στιγμές. Όταν σηκώνουμε το βλέμμα, όταν χαμογελάμε. Και όταν ακούμε μέχρι το τέλος μια ιστορία που για εμάς ίσως μοιάζει ασήμαντη, αλλά για το παιδί είναι ολόκληρος ο κόσμος του.

Αυτές οι στιγμές είναι που κάνουν ένα παιδί να αισθάνεται ασφαλές, σημαντικό και συνδεδεμένο.

Δεν χρειάζεται να πετάξουμε το κινητό

Η τεχνολογία δεν είναι ο εχθρός. Το κινητό μάς βοηθά να εργαζόμαστε, να οργανώνουμε την καθημερινότητά μας, να επικοινωνούμε και πολλές φορές να βρίσκουμε πολύτιμες πληροφορίες. Η πρόκληση είναι να μάθουμε να το χρησιμοποιούμε συνειδητά. Ίσως αξίζει να δημιουργήσουμε μικρές «ζώνες χωρίς οθόνες» μέσα στην ημέρα, είτε αυτές είναι το πρωινό ή το οικογενειακό τραπέζι, η διαδρομή προς το σχολείο και τα δέκα λεπτά πριν τον ύπνο. Δεν χρειάζονται πολλές ώρες. Χρειάζονται λίγες στιγμές όπου το παιδί νιώθει ότι έχει απέναντί του έναν γονιό πραγματικά παρόντα.

Να θυμάστε… Το πιο δυνατό μήνυμα που δίνουμε δεν είναι αυτά που λέμε

Τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερο από αυτό που βλέπουν παρά από αυτό που ακούν. Αν εμείς δυσκολευόμαστε να αφήσουμε το κινητό στην άκρη, είναι φυσικό να δυσκολεύονται και εκείνα. Αν όμως μας βλέπουν να το κλείνουμε όταν μιλούν, να το αφήνουμε στο τραπέζι όταν παίζουμε μαζί τους ή να επιλέγουμε μια βόλτα αντί για λίγο ακόμη scrolling, τους διδάσκουμε κάτι πολύ πιο σημαντικό από οποιονδήποτε κανόνα. Τους δείχνουμε πώς μοιάζει η ουσιαστική παρουσία.

Ίσως τελικά το σημαντικότερο screen time μέσα σε μια οικογένεια να μην είναι εκείνο των παιδιών, ίσως να είναι το δικό μας.

Όχι γιατί πρέπει να αισθανθούμε ενοχές. Αλλά γιατί έχουμε μια μοναδική ευκαιρία: να γίνουμε το παράδειγμα που θα θέλαμε να ακολουθήσουν. Και φυσικά, δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι. Χρειάζεται μόνο, κάθε μέρα, να χαρίζουμε στα παιδιά μας λίγες στιγμές αληθινής, αδιαίρετης παρουσίας. Και αυτές οι στιγμές μπορεί να είναι πολύ πιο ισχυρές από οποιοδήποτε όριο βάλουμε στις οθόνες.

Τι είναι το “technoference”;

Ο όρος χρησιμοποιείται όλο και συχνότερα στη διεθνή βιβλιογραφία και αναφέρεται στις διακοπές της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης που προκαλεί η χρήση της τεχνολογίας. Ενσωματώνοντάς τον στο άρθρο, το MomStories μπορεί να εμφανίζεται και σε αναζητήσεις γύρω από αυτόν τον επιστημονικό όρο, ενώ παράλληλα ενισχύεται η επιστημονική τεκμηρίωση του περιεχομένου.