Videogames και παιδιά: Μπορούν τελικά να ενισχύσουν τη νοημοσύνη;

Για χρόνια, τα βιντεοπαιχνίδια θεωρούνταν ένας από τους βασικούς «ενόχους» για τη μείωση της συγκέντρωσης και των γνωστικών δεξιοτήτων των παιδιών. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα έρχονται να αμφισβητήσουν αυτή την αντίληψη και να προσθέσουν αποχρώσεις σε μια συζήτηση που συχνά γίνεται με απόλυτους όρους.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports, ο χρόνος που αφιερώνουν τα παιδιά στα βιντεοπαιχνίδια συνδέεται με μια μικρή αλλά μετρήσιμη αύξηση της νοημοσύνης τους. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίου-αποτελέσματος, ωστόσο θεωρούνται στατιστικά σημαντικά και επιστημονικά ενδιαφέροντα.

Η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα από σχεδόν 10.000 παιδιά ηλικίας 9 και 10 ετών, που συμμετείχαν στη μακροχρόνια μελέτη ABCD στις Ηνωμένες Πολιτείες. Κατά μέσο όρο, τα παιδιά περνούσαν καθημερινά περίπου 2,5 ώρες μπροστά στην τηλεόραση ή σε διαδικτυακά βίντεο, μία ώρα παίζοντας βιντεοπαιχνίδια και μισή ώρα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Δύο χρόνια αργότερα, οι επιστήμονες επανεξέτασαν περισσότερα από 5.000 από αυτά τα παιδιά. Εκείνα που έπαιζαν βιντεοπαιχνίδια περισσότερο από τον μέσο όρο εμφάνισαν αύξηση περίπου 2,5 μονάδων IQ πάνω από την αναμενόμενη άνοδο για την ηλικία τους. Η βελτίωση αυτή καταγράφηκε σε δοκιμασίες που αξιολογούσαν δεξιότητες όπως η κατανόηση κειμένου, η μνήμη, η οπτικοχωρική επεξεργασία, η ευελιξία σκέψης και ο αυτοέλεγχος.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η μελέτη δεν βρήκε αντίστοιχη θετική ή αρνητική συσχέτιση με την παρακολούθηση τηλεόρασης ή τη χρήση των social media. Παράλληλα, οι ερευνητές έλαβαν υπόψη γενετικούς και κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες, περιορίζοντας ένα από τα βασικά προβλήματα προηγούμενων μελετών στον συγκεκριμένο τομέα.

«Τα ψηφιακά μέσα αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της παιδικής ηλικίας, όμως οι γνωστικές τους επιδράσεις δεν είναι πάντα ξεκάθαρες», αναφέρει η ερευνητική ομάδα από την Ολλανδία, τη Γερμανία και τη Σουηδία, τονίζοντας ότι η ενσωμάτωση γενετικών δεδομένων μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση της πραγματικής σχέσης μεταξύ οθονών και νοημοσύνης.

Ο νευροεπιστήμονας Torkel Klingberg από το Karolinska Institute επισημαίνει ότι τα ευρήματα δείχνουν πως ο χρόνος οθόνης δεν είναι από μόνος του επιβλαβής και ότι το gaming, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να συμβάλλει θετικά στη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών.

Οι επιστήμονες, πάντως, παραμένουν προσεκτικοί. Υπογραμμίζουν ότι η νοημοσύνη επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες και ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες για να αποσαφηνιστεί πότε, πώς και για ποιον τα βιντεοπαιχνίδια μπορούν να λειτουργήσουν ευεργετικά.

Το συμπέρασμα; Τα βιντεοπαιχνίδια δεν είναι ούτε «εχθρός» ούτε πανάκεια. Όπως συμβαίνει με τις περισσότερες ψηφιακές συνήθειες, το μέτρο, το περιεχόμενο και το πλαίσιο χρήσης φαίνεται να κάνουν τη διαφορά.

Webinar: Κατανοώντας την Εφηβεία: Προκλήσεις, επικοινωνία και υποστήριξη