Στην καθημερινότητά μας, λέμε στα παιδιά μας χιλιάδες φράσεις – κάποιες τις έχουμε ακούσει από τους δικούς μας γονείς και τις επαναλαμβάνουμε μηχανικά, άλλες τις θεωρούμε «αθώες» ή ακόμα και «παιδαγωγικές».
Όμως, τι συμβαίνει όταν τα λόγια που λέμε με καλή πρόθεση αρχίζουν να επηρεάζουν αρνητικά την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού;
Η παιδοψυχολόγος Δρ. Caroline Danda τονίζει πως «το οικογενειακό περιβάλλον, οι λέξεις που χρησιμοποιούμε και οι αντιδράσεις μας λειτουργούν σαν καθημερινό υπόστρωμα πάνω στο οποίο χτίζει ένα παιδί την αυτοεικόνα και την αυτοπεποίθησή του».
Αντίστοιχα, η κλινική ψυχολόγος Δρ. Sarah Bren επισημαίνει πως «ακόμη και όταν δεν το αντιλαμβανόμαστε, τα λόγια μας περνούν μηνύματα για το πώς “πρέπει” να νιώθουν, να αντιδρούν ή να σκέφτονται τα παιδιά. Και αυτά τα μηνύματα μένουν».
Ας δούμε 5 κοινές φράσεις που, αν και φαίνονται αθώες, μπορούν να αφήσουν ψυχολογικό αποτύπωμα – και πώς να τις αντικαταστήσουμε με κάτι πιο υποστηρικτικό.
1. «Τέλεια!» ή «Είσαι καταπληκτικός!»
Τι λέμε: Επαινούμε το παιδί όταν κάνει κάτι καλά.
Τι περνάμε χωρίς να το θέλουμε: Ότι η αξία του παιδιού εξαρτάται από την απόδοσή του και την τελειότητα. Πολλά παιδιά αρχίζουν να κυνηγούν την επιβεβαίωση και να φοβούνται το λάθος.
Τι λέει η ψυχολογία: Οι υπερβολικοί ή ασαφείς έπαινοι μπορούν να δημιουργήσουν πίεση και προσδοκίες. Τα παιδιά χρειάζονται επιβράβευση για την προσπάθεια, όχι για το αποτέλεσμα.
Τι μπορούμε να πούμε αντί αυτού:
– «Είδα πόσο συγκεντρωμένος ήσουν!»
– «Χάρηκα που το απόλαυσες!»
– «Δούλεψες πολύ σκληρά και τα κατάφερες.»
2. «Δεν είναι και τόσο μεγάλο θέμα»
Τι λέμε: Θέλουμε να καθησυχάσουμε ένα παιδί που νιώθει έντονα για κάτι.
Τι περνάμε: Ότι τα συναισθήματά του δεν έχουν σημασία ή είναι υπερβολικά. Αυτό το μήνυμα μαθαίνει στο παιδί να αμφισβητεί τη συναισθηματική του πραγματικότητα.
Η συναισθηματική ακύρωση μπορεί να κάνει τα παιδιά πιο εσωστρεφή ή ανασφαλή ως προς τα συναισθήματά τους, σύμφωνα με πολλές μελέτες συναισθηματικής ρύθμισης.
Αντί γι’ αυτό:
– «Καταλαβαίνω ότι νιώθεις έτσι. Θες να μου πεις περισσότερα;»
– «Μου φαίνεται ότι σε στενοχώρησε πολύ. Θες να το λύσουμε μαζί;»
3. «Να τι πρέπει να κάνεις»
Τι λέμε: Δίνουμε «έτοιμες λύσεις» για να βοηθήσουμε.
Τι περνάμε: Ότι το παιδί δεν έχει δική του ικανότητα επίλυσης. Ενισχύουμε την εξάρτηση από τον ενήλικα και αδυνατίζουμε τη δεξιότητα λήψης αποφάσεων.
Τι λέει η Bren: «Η καθοδήγηση δεν σημαίνει ότι δίνω έτοιμες απαντήσεις. Σημαίνει ότι βοηθώ το παιδί να αναπτύξει την ανεξαρτησία του με ασφάλεια.»
Αντί αυτού:
– «Τι νομίζεις εσύ ότι μπορείς να κάνεις;»
– «Έχεις σκεφτεί κάποιες επιλογές; Θες να το δούμε μαζί;»
4. «Πώς ήταν η μέρα σου;»
Τι λέμε: Προσπαθούμε να ξεκινήσουμε διάλογο.
Τι πετυχαίνουμε: Συνήθως… ένα «καλά». Η ερώτηση είναι πολύ γενική και δεν προσκαλεί πραγματική σύνδεση.
Η σύνδεση χρειάζεται συγκεκριμένες και ανοιχτές ερωτήσεις. Τα παιδιά χρειάζονται αίσθηση ασφάλειας για να ανοίξουν.
Προτείνουμε:
– «Με ποιον έπαιξες σήμερα;»
– «Τι ήταν το πιο αστείο που συνέβη;»
– «Ποιο μάθημα σου άρεσε πιο πολύ σήμερα;»
«Ποιο είναι το πλάνο σου για σπουδές και πανεπιστήμιο;»
Τι λέμε: Ενδιαφερόμαστε για το μέλλον του παιδιού.
Τι περνάμε: Πίεση για να “ξέρει” από νωρίς τι θέλει. Ειδικά σε εφήβους, αυτή η φράση μπορεί να προκαλέσει άγχος, ενοχές ή και φόβο αποτυχίας.
Τι λέει η έρευνα: Οι ερωτήσεις με προοπτική “απόδοσης” ή “στόχου” μειώνουν την αυθεντική εσωτερική παρακίνηση. Το παιδί νιώθει ότι πρέπει να «αποδώσει» και όχι να «ανακαλύψει».
Ρώτα έτσι:
– «Τι σου αρέσει να κάνεις αυτόν τον καιρό;»
– «Υπάρχει κάτι που σε κάνει να νιώθεις δημιουργικός/ή;»
– «Ποια μαθήματα σε τραβούν περισσότερο;»
Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε διαμορφώνουν τον εσωτερικό διάλογο του παιδιού — την «φωνή» που θα κουβαλά μέσα του για μια ζωή. Όσο πιο συνειδητοί είμαστε με τις λέξεις μας, τόσο πιο ασφαλές, ενθαρρυντικό και υποστηρικτικό γίνεται το περιβάλλον που μεγαλώνει. Δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι – χρειάζεται να είμαστε παρόντες, συνειδητοί και πρόθυμοι να μάθουμε. Κάθε κουβέντα είναι μια ευκαιρία για σύνδεση. Και αυτή η σύνδεση είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορούμε να προσφέρουμε.
Το καλοκαίρι, με τον χαλαρότερο ρυθμό και τον περισσότερο ελεύθερο χρόνο, αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για τους γονείς να κάνουν έναν ειλικρινή απολογισμό της σχέσης τους με τα παιδιά τους και της πορείας της γονεικότητας τους. Είναι η στιγμή να σταματήσουμε για λίγο, να κοιτάξουμε πίσω στη χρονιά που πέρασε και να αναρωτηθούμε: Πώς τα πήγαμε; Πώς εξελίχθηκε η σχέση μας με τα παιδιά μας; Πώς να εκτιμήσουμε τη σχέση μας με τα παιδιά;
Επικοινωνία: Αναλογιστείτε πόσο ανοιχτή και ειλικρινής είναι η επικοινωνία στο σπίτι. Τα παιδιά νιώθουν ότι μπορούν να μιλήσουν μαζί σας χωρίς φόβο κριτικής ή τιμωρίας; Ακούτε πραγματικά τις ανάγκες και τα συναισθήματά τους;
Ποιότητα χρόνου: Πόσο ποιοτικός ήταν ο χρόνος που περάσατε μαζί; Είναι προτιμότερο λίγος αλλά ουσιαστικός χρόνος παρά πολύς χρόνος χωρίς αληθινή επαφή.
Υποστήριξη και κατανόηση: Νιώθουν τα παιδιά σας ότι τα στηρίζετε, ότι κατανοείτε τις δυσκολίες και τις προκλήσεις τους, και τα ενθαρρύνετε να αναπτύξουν τα ταλέντα και τα ενδιαφέροντά τους;
Συνέπεια και όρια: Τα όρια και οι κανόνες είναι απαραίτητα για την ασφάλεια και την ισορροπία. Αναλογιστείτε αν είστε συνεπείς και δίκαιοι, αλλά και αν αφήνετε χώρο για ελευθερία και πρωτοβουλία.
Αν παρατηρείτε απόσταση ή κλειστότητα στην επικοινωνία, ίσως ήρθε η ώρα να αφιερώσετε χρόνο για να χτίσετε ξανά τη σχέση εμπιστοσύνης. Αν το άγχος, η πίεση ή η αυστηρότητα κυριαρχούν, ίσως χρειάζεται να προσαρμόσετε την προσέγγισή σας, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην κατανόηση και τη συμπαράσταση.
Αν τα παιδιά δείχνουν σημάδια απογοήτευσης ή απουσίας ενδιαφέροντος για τη σχέση σας, είναι σημαντικό να αναζητήσετε τρόπους να ενισχύσετε το δεσμό και να εκφράσετε την αγάπη σας με πράξεις και λόγια. Αν οι κανόνες και τα όρια γίνονται εμπόδιο στην ανάπτυξη της αυτονομίας τους, σκεφτείτε να δώσετε περισσότερη ευελιξία και να ενθαρρύνετε την υπευθυνότητα.
Το Mom Stories, πάντα αρωγός στο ταξίδι της γονεϊκότητας και της καθημερινής πρόκλησης της ανατροφής, προσφέρει δύο κορυφαία εκπαιδευτικά εργαλεία σε καλοκαιρινές τιμές προσφοράς!
Ένα ολοκληρωμένο online πρόγραμμα γονεϊκής ενδυνάμωσης, που σε βοηθά:
Να κατανοήσεις καλύτερα το παιδί σου
Να διαχειριστείς συναισθηματικές και επικοινωνιακές προκλήσεις
Να επανεξετάσεις τον ρόλο σου με ενσυναίσθηση και επίγνωση
Διαθέσιμο καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού – για να το παρακολουθήσεις με τον δικό σου ρυθμό!
Το δημοφιλές webinar για γονείς εφήβων με την επιμέλεια και καθοδήγηση της parent coach & Educator Εύης Σταθάτου αποτελεί πολύτιμο οδηγό για:
Να επικοινωνείς ουσιαστικά με τον/την έφηβο/η σου
Να κατανοήσεις τις ψυχοσυναισθηματικές αλλαγές που βιώνει
Να σταθείς υποστηρικτικά σε μία από τις πιο κρίσιμες φάσεις της ανάπτυξης
Να καταλάβεις τι συμβαίνει στο μυαλό και την ψυχή του εφήβου
Να μάθεις πώς να επικοινωνείς αποτελεσματικά και χωρίς εντάσεις
Να προσφέρεις ουσιαστική στήριξη και σταθερότητα, σε μια φάση γεμάτη αλλαγές
Το σεμινάριο προσφέρεται μαγνητοσκοπημένο, για να το παρακολουθήσεις όποτε και όσες φορές το χρειαστείς.
Γιατί η σχέση με το παιδί σου είναι η πιο σημαντική «επένδυση» που θα κάνεις ποτέ.
Γιατί η κατανόηση, η σύνδεση και η υποστήριξη δεν διδάσκονται στα σχολεία – αλλά μπορούν να μάθουν οι γονείς.
Γιατί κανένα παιδί δεν χρειάζεται τέλειους γονείς – μόνο παρόντες, αληθινούς, πρόθυμους να εξελιχθούν.
Κλείσε το online μάθημα που σου ταιριάζει και μπες στο καλοκαίρι με τη γνώση, την ηρεμία και την αυτοπεποίθηση που χρειάζεται κάθε γονιός!
NEWSLETTER
Εγγραφείτε στο NewsLetter
Μετάβαση στο περιεχόμενο
