Από τον γονιό-ήρωα στον γονιό-άνθρωπο. Όταν το παιδί καταλαβαίνει ότι οι γονείς του δεν ξέρουν τα πάντα.

Έρχεται μια στιγμή που το παιδί αρχίζει να κοιτάζει τον γονιό του διαφορετικά. Όχι με λιγότερη αγάπη, αλλά με λιγότερη εξιδανίκευση. Μέχρι τότε, ο γονιός μοιάζει να ξέρει, να μπορεί, να προβλέπει, να προστατεύει. Είναι εκείνος που έχει απαντήσεις, που λύνει προβλήματα, που λέει «μη φοβάσαι, είμαι εδώ για εσένα» και κάπως, μέσα από τη δική του σιγουριά, ο κόσμος μοιάζει λίγο πιο ασφαλής.

Ώσπου κάποια στιγμή το παιδί καταλαβαίνει πως ο γονιός δεν ξέρει τα πάντα. Δεν μπορεί να το προστατεύει συνεχώς. Δεν μπορεί να κάνει τις συνθήκες πάντα ευχάριστες. Δεν μπορεί, όσο κι αν το επιθυμεί, να εμποδίσει κάθε ματαίωση, κάθε απώλεια, κάθε στιγμή που το παιδί του θα πληγωθεί. Πιθανών, να το καταλάβει μέσα από κάτι απλό, μια ερώτηση που μένει χωρίς απάντηση, μια λάθος απόφαση, μια συγγνώμη, μια στιγμή αμηχανίας ή αδυναμίας. Και αυτή η ανακάλυψη μπορεί να το ταράξει. Γιατί το παιδί δεν χάνει απλώς μια απάντηση. Χάνει, για λίγο, την ψευδαίσθηση ότι υπάρχει κάποιος μεγάλος που μπορεί να κρατά απόλυτα τον κόσμο στη θέση του.

Ο Freud περιγράφει πως, καθώς το παιδί μεγαλώνει, αρχίζει σταδιακά να απομακρύνεται από την αρχική εξιδανίκευση των γονιών του και να τους βλέπει με πιο κριτικό, πιο ανθρώπινο βλέμμα. Αυτή η εσωτερική μετατόπιση δεν σημαίνει απαραίτητα απόρριψη, αλλά  είναι μέρος της ψυχικής ανάπτυξης και της προσπάθειας του παιδιού να αποκτήσει τη δική του θέση απέναντι στους γονείς και στον κόσμο. Με άλλα λόγια, ο γονιός κατεβαίνει από το βάθρο. Δεν εξαφανίζεται. Απλώς γίνεται άνθρωπος. Και αυτό, όσο κι αν φοβίζει τους γονείς, δεν είναι αποτυχία. Είναι ανάπτυξη.

Το παιδί δεν χρειάζεται έναν γονιό που τα ξέρει όλα. Χρειάζεται έναν γονιό που μπορεί να παραμένει δίπλα του ακόμα κι όταν δεν ξέρει. Έναν γονιό που μπορεί να πει «δεν είμαι σίγουρος», «έκανα λάθος», «θα το σκεφτούμε μαζί». Αυτές οι φράσεις δεν μικραίνουν τον γονιό στα μάτια του παιδιού. Τον κάνουν πιο αληθινό. Ο γονιός δεν μπορεί πάντα να αποτρέψει τη δυσκολία. Μπορεί, όμως, να είναι εκεί όταν αυτή συμβεί. Να γίνει ένα ασφαλές σημείο αναφοράς, όχι επειδή έχει όλες τις λύσεις, αλλά επειδή το παιδί ξέρει πως δεν θα μείνει μόνο του μέσα σε αυτό που ζει. Η ασφάλεια δεν χτίζεται πάνω στην τελειότητα. Χτίζεται πάνω στη σχέση. Στην παρουσία. Στην ειλικρίνεια. Στην ικανότητα του γονιού να παραμένει συναισθηματικά διαθέσιμος, ακόμα και όταν δεν έχει έτοιμες απαντήσεις.

Ίσως, λοιπόν, μια από τις πιο σημαντικές στιγμές στη σχέση γονιού-παιδιού είναι όταν το παιδί παύει να βλέπει τον γονιό του σαν ήρωα και αρχίζει να τον βλέπει σαν άνθρωπο.