Πρόωρα μωρά και ψυχική υγεία: Τι έδειξε 20ετής μελέτη

Η γέννηση ενός μωρού πολύ νωρίτερα από το αναμενόμενο συνοδεύεται συχνά από ένα τεράστιο ερωτηματικό για τους γονείς: «Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον του παιδιού μου;» Η ιατρική βιβλιογραφία έχει συνδέσει την πολύ πρόωρη γέννηση με αυξημένους κινδύνους σε διαφορετικούς τομείς της ανάπτυξης, μεταξύ των οποίων και η ψυχική υγεία.

Μια νέα διαχρονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Pediatric Research προσθέτει όμως μια σημαντική και περισσότερο καθησυχαστική πλευρά. Οι ερευνητές παρακολούθησαν ανθρώπους που είχαν γεννηθεί πολύ πρόωρα από την παιδική ηλικία μέχρι τα 20 χρόνια τους και διαπίστωσαν ότι η αναπτυξιακή πορεία των διαταραχών άγχους και διάθεσης ήταν σε μεγάλο βαθμό παρόμοια με εκείνη των συνομηλίκων τους που είχαν γεννηθεί τελειόμηνοι.

Οι διαταραχές άγχους και διάθεσης γίνονταν συχνότερες από την παιδική ηλικία προς τη νεαρή ενήλικη ζωή. Αυτό όμως συνέβαινε και στις δύο ομάδες. Οι ερευνητές βρήκαν μόνο σχετικά μικρές συνολικές διαφορές μεταξύ όσων είχαν γεννηθεί πολύ πρόωρα και όσων είχαν γεννηθεί τελειόμηνα. Η μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ των ομάδων εμφανίστηκε στις αγχώδεις διαταραχές στην ηλικία των 13 ετών. Συνολικά, όμως, η αναπτυξιακή πορεία ήταν παρόμοια. Και αυτό είναι ένα σημαντικό εύρημα. Γιατί δεν σημαίνει ότι η πολύ πρόωρη γέννηση δεν συνδέεται με αυξημένους κινδύνους.

Σημαίνει ότι δεν καθορίζει από μόνη της την ψυχική πορεία ενός παιδιού μέχρι την ενήλικη ζωή.

Ίσως το πιο ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης βρίσκεται όμως στην ομάδα των παιδιών που είχαν γεννηθεί πολύ πρόωρα, αφού ο υψηλότερος κοινωνικός κίνδυνος στην ηλικία των 2 ετών συνδεόταν με περίπου 2,5 φορές μεγαλύτερες πιθανότητες εμφάνισης αγχώδους διαταραχής ή διαταραχής διάθεσης αργότερα. Ο κοινωνικός κίνδυνος περιλαμβάνει παράγοντες που σχετίζονται με τις συνθήκες στις οποίες μεγαλώνει ένα παιδί και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση της οικογένειας. Με άλλα λόγια, η ιστορία δεν τελειώνει στη ΜΕΝΝ. Το περιβάλλον στο οποίο επιστρέφει και μεγαλώνει το παιδί έχει σημασία.

Γιατί αυτό είναι σημαντικό για τους γονείς πρόωρων μωρών

Οι γονείς ενός πολύ πρόωρου μωρού βομβαρδίζονται συχνά με πιθανότητες. Πιθανότητες για αναπτυξιακές δυσκολίες, για μαθησιακές δυσκολίες, προβλήματα συμπεριφοράς. Και φυσικά αυτές οι πληροφορίες είναι απαραίτητες ώστε τα παιδιά που χρειάζονται παρακολούθηση ή πρώιμη παρέμβαση να την έχουν εγκαίρως. Υπάρχει όμως μεγάλη διαφορά ανάμεσα στον αυξημένο στατιστικό κίνδυνο και στην προδιαγεγραμμένη ατομική πορεία. Το ένα δεν σημαίνει το άλλο. Ένα παιδί δεν είναι το ποσοστό μιας μελέτης.

Οι ίδιοι οι ερευνητές καταλήγουν ότι η έγκαιρη αναγνώριση και υποστήριξη οικογενειών που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κοινωνικό και οικονομικό κίνδυνο μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της μακροπρόθεσμης ψυχικής υγείας των παιδιών που γεννήθηκαν πολύ πρόωρα.

«Τι υποστήριξη χρειάζεται αυτό το παιδί και η οικογένειά του καθώς μεγαλώνει;»

Η παρακολούθηση της ανάπτυξης ενός πρόωρου παιδιού δεν χρειάζεται να γίνεται μέσα από τον φόβο ότι κάτι οπωσδήποτε θα πάει στραβά. Μπορεί να γίνεται με εγρήγορση, έγκαιρη υποστήριξη και γνώση ότι η ανάπτυξη παραμένει μια δυναμική διαδικασία. Η προωρότητα είναι μέρος της ιστορίας ενός παιδιού. Δεν είναι ολόκληρη η ιστορία του.