Διάβασμα στα μωρά: Δεν έχει σημασία μόνο το βιβλίο αλλά και πώς διαβάζουμε

Mία από τις συμβουλές που ακούν συχνότερα οι νέοι γονείς, και δικαιολογημένα, είναι να διαβάζουν στο παιδί βιβλία από μωρό. Και είναι αλήθεια ότι το κοινό διάβασμα έχει συνδεθεί με τη γλωσσική ανάπτυξη, την επικοινωνία και αργότερα με δεξιότητες που σχετίζονται με τον γραμματισμό.

Μια νέα μελέτη όμως έρχεται να προσθέσει μια σημαντική λεπτομέρεια: Δεν έχει σημασία μόνο το βιβλίο. Έχει σημασία η σχέση που δημιουργείται γύρω από αυτό. Δεν φαίνεται δηλαδή να έχει αξία μόνο το να ανοίξουμε ένα βιβλίο. Σημασία έχει τι συμβαίνει ανάμεσα σε εμάς και το παιδί ενώ το βιβλίο είναι ανοιχτό.

Το μωρό δεν χρειάζεται να «παρακολουθήσει την ιστορία»

Ένα μωρό μπορεί να πιάσει τη σελίδα, να δείξει μια εικόνα, να βγάλει έναν ήχο, να κοιτάξει ξαφνικά κάτι άλλο, να θέλει να επιστρέψει στην προηγούμενη σελίδα. Και εκεί βρίσκεται ένα μεγάλο μέρος της αξίας του κοινού διαβάσματος. Δεν είναι το θέμα μόνο να τελειώσουμε το βιβλίο, αλλά να ακολουθήσουμε το ενδιαφέρον του παιδιού. Και όταν το παιδί κάνει έναν ήχο, δείξει κάτι ή κοιτάξει προς το μέρος μας, να ανταποκριθούμε. Αυτή η μικρή εναλλαγή —παιδί, γονιός, παιδί, γονιός— αποτελεί μια από τις βασικές μορφές αλληλεπίδρασης μέσα από τις οποίες χτίζεται η επικοινωνία.

Η λογική του responsive reading είναι σχετικά απλή: Δεν προσπαθώ να κάνω το παιδί να ακολουθήσει εμένα. Παρατηρώ και ακολουθώ κι εγώ το παιδί. Αν κοιτάζει την μπάλα στην εικόνα, μιλάω για την μπάλα. Αν δείχνει το σκυλάκι, μιλάω για το σκυλάκι. Αν προσπαθεί να πει έναν ήχο, του απαντώ. Αν χάσει το ενδιαφέρον του μετά από τρία λεπτά, δεν υπάρχει κανένας λόγος να επιμείνω ώστε να «τελειώσουμε την ιστορία». Ο στόχος δηλαδή σε αυτή την ηλικία δεν είναι να μεγαλώσουμε ένα μωρό που κάθεται ήσυχα και ακούει ένα βιβλίο από την αρχή μέχρι το τέλος, αλλά να δημιουργούμε μικρές στιγμές κοινής προσοχής και επικοινωνίας.

Το βιβλίο λοιπόν δεν είναι μόνο ένα εργαλείο για να μάθει το παιδί περισσότερες λέξεις. Είναι μια αφορμή να καθίσουμε κοντά και να παρατηρήσουμε τι τραβά την προσοχή του. Ή και να επαναλάβουμε τον ίδιο ήχο δέκα φορές επειδή αυτό το κάνει να γελά! Και μέσα από αυτές τις φαινομενικά μικρές στιγμές το παιδί μαθαίνει κάτι πολύ μεγαλύτερο από τις λέξεις ενός βιβλίου: «Όταν επικοινωνώ, κάποιος με ακούει και μου απαντά.» Και αυτή είναι μια από τις πρώτες εμπειρίες πάνω στις οποίες χτίζεται η ανθρώπινη επικοινωνία.