Το παιδί επιστρέφει από το σχολείο. Αφήνει την τσάντα του, κάθεται στον καναπέ και ανοίγει το κινητό. Για εμάς, η σχολική ημέρα έχει τελειώσει. Για εκείνο, όμως, μπορεί να συνεχίζεται.
Ένα προσβλητικό μήνυμα στην ομαδική συνομιλία. Μια φωτογραφία που κυκλοφορεί χωρίς τη συγκατάθεσή του. Ένα σχόλιο που ξεκίνησε στο προαύλιο και συνεχίζεται στο Instagram.
Το bullying δεν σταματά απαραίτητα στην πόρτα του σχολείου. Μπορεί να ακολουθεί το παιδί μέχρι το δωμάτιό του.
Όταν ο σχολικός εκφοβισμός συνεχίζεται online
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Psychiatry Research, διαπίστωσε ότι ο διαδικτυακός εκφοβισμός συχνά δεν αποτελεί ένα ανεξάρτητο φαινόμενο. Συνυπάρχει με μορφές εκφοβισμού που συμβαίνουν πρόσωπο με πρόσωπο.
Γιατί το cyberbullying μπορεί να είναι τόσο επιβαρυντικό;
Στον παραδοσιακό σχολικό εκφοβισμό, ένα παιδί μπορεί τουλάχιστον να απομακρυνθεί προσωρινά από το περιβάλλον όπου συμβαίνει η επιθετική συμπεριφορά. Στο ψηφιακό περιβάλλον τα όρια γίνονται λιγότερο σαφή. Ένα προσβλητικό μήνυμα μπορεί να φτάσει οποιαδήποτε ώρα. Μια φωτογραφία μπορεί να αναπαραχθεί από πολλούς χρήστες. Ένα σχόλιο μπορεί να παραμένει ορατό ακόμη κι όταν το παιδί προσπαθεί να το αγνοήσει. Επιπλέον, ο έφηβος δεν γνωρίζει πάντα ποιος έχει δει το περιεχόμενο ή πού μπορεί να φτάσει. Το αποτέλεσμα είναι ότι μπορεί να αισθάνεται πως δεν υπάρχει πραγματικός χώρος διαφυγής.
Δεν είναι πάντα τόσο απλό όσο «θύτης» και «θύμα»
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας είναι ότι οι ρόλοι δεν είναι πάντοτε ξεκάθαροι. Ορισμένοι έφηβοι μπορεί να βιώνουν εκφοβισμό σε ένα περιβάλλον και να συμμετέχουν σε επιθετικές συμπεριφορές σε κάποιο άλλο. Αυτό δεν σημαίνει ότι η επιθετικότητα δικαιολογείται. Σημαίνει ότι, για να κατανοήσουμε ένα περιστατικό, χρειάζεται να εξετάσουμε τις δυναμικές της ομάδας, τις σχέσεις εξουσίας και όσα έχουν προηγηθεί. Η απλή επιβολή μιας τιμωρίας δεν αρκεί πάντοτε για να διακοπεί ένας κύκλος εκφοβισμού.
Τι χρειάζεται να παρατηρούν οι γονείς;
Δεν υπάρχει ένα μοναδικό σημάδι που να αποδεικνύει ότι ένα παιδί βιώνει cyberbullying. Μπορεί όμως να παρατηρήσουμε αλλαγές όπως έντονη ανησυχία μετά τη χρήση του κινητού, αποφυγή του σχολείου, απόσυρση από φίλους, διαταραχές ύπνου, ξαφνική απροθυμία συμμετοχής σε ομαδικές συνομιλίες ή σημαντική αλλαγή στη διάθεση. Το σημαντικό είναι να μην ερμηνεύουμε αυτόματα κάθε αλλαγή ως πρόβλημα με τις οθόνες. Μερικές φορές, το πρόβλημα δεν είναι η συσκευή αλλά αυτό που συμβαίνει στις σχέσεις του παιδιού μέσα από τη συσκευή.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Αν το παιδί μάς μιλήσει για διαδικτυακό εκφοβισμό, η πρώτη μας αντίδραση έχει μεγάλη σημασία. Αντί για «γιατί δεν μου το είπες νωρίτερα;» ή «δώσε μου αμέσως το κινητό», είναι σημαντικό να ακούσουμε το παιδί και να του περάσουμε το μήνυμα ότι είμαστε εκεί για να το στηρίξουμε.
Χρειάζεται να ακούσουμε, να καταγράψουμε τα περιστατικά, να διατηρήσουμε αποδεικτικά στοιχεία όπου είναι ασφαλές, να χρησιμοποιήσουμε τις δυνατότητες αναφοράς των πλατφορμών και να συνεργαστούμε με το σχολείο όταν εμπλέκονται συμμαθητές. Η παρέμβαση χρειάζεται να προστατεύει το παιδί, όχι να το εκθέτει περισσότερο. Σε περιπτώσεις απειλών, εκβιασμού ή διακίνησης προσωπικών εικόνων απαιτείται άμεση αναζήτηση κατάλληλης υποστήριξης.
Η λύση δεν είναι πάντα να κλείσουμε το κινητό
Φυσικά και χρειάζονται ψηφιακά όρια. Αλλά αν ένα παιδί βιώνει εκφοβισμό από συμμαθητές του, η αφαίρεση του κινητού δεν λύνει απαραίτητα το πρόβλημα. Μπορεί μάλιστα να το κάνει να διστάζει να μιλήσει την επόμενη φορά, από φόβο μήπως χάσει την πρόσβασή του στην επικοινωνία με τους φίλους του.
Χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε την επιθετική συμπεριφορά και τις σχέσεις μέσα στις οποίες εκδηλώνεται. Γιατί ο διαδικτυακός κόσμος των εφήβων δεν είναι ένας ξεχωριστός, φανταστικός κόσμος. Είναι μέρος της πραγματικής κοινωνικής τους ζωής.
Να θυμάστε ότι όταν ένα παιδί μάς λέει ότι κάτι συμβαίνει στο κινητό του, ίσως στην πραγματικότητα προσπαθεί να μας μιλήσει για κάτι που συμβαίνει στη ζωή του.
NEWSLETTER
Εγγραφείτε στο NewsLetter
Μετάβαση στο περιεχόμενο
