Το παιδί που φοβάται να κάνει λάθος: Πώς γεννιέται η τελειομανία και πώς μπορούμε να το βοηθήσουμε 

Υπάρχουν παιδιά που δυσκολεύονται πολύ όταν κάνουν ένα λάθος. Απογοητεύονται έντονα από έναν βαθμό ή αποφεύγουν κάτι καινούργιο, αν δεν είναι σίγουρα ότι θα τα καταφέρουν. Για αυτά τα παιδιά, ένα λάθος μπορεί να βιώνεται ως προσωπική ανεπάρκεια και όχι απλώς ως μέρος της μάθησης.

Γράφει η Ψυχολόγος Νίκη Τόλια

Πίσω από την ανάγκη να γίνουν όλα «σωστά», συχνά βρίσκεται ο φόβος της αποτυχίας. Η τελειομανία γίνεται επιβαρυντική όταν η επίδοση συνδέεται με την προσωπική αξία, και συχνά υπάρχει η πεποίθηση, «Αν τα καταφέρω, είμαι αρκετά καλός. Αν αποτύχω, κάτι δεν πάει καλά με εμένα». Έτσι, η προσπάθεια συνοδεύεται από την αγωνία να αποφευχθεί οποιαδήποτε ατέλεια. Οι υπερβολικές γονεϊκές προσδοκίες και η αυστηρή κριτική συσχετίζονται με την τελειομανία, χωρίς να αποτελούν τη μοναδική της αιτία (Curran & Hill, 2022). Ακόμη και με καλές προθέσεις, η συνεχής έμφαση στο αποτέλεσμα μπορεί να μεταφέρει το μήνυμα ότι η αποδοχή εξαρτάται από την επιτυχία. Χρειάζεται, επομένως, να αναρωτιόμαστε αν οι προσδοκίες μας βιώνονται ως ενθάρρυνση ή ως πίεση προς το παιδί.

Η υποστήριξη αρχίζει από την κατανόηση της εμπειρίας του παιδιού. Η αναγνώριση του συναισθήματος προηγείται των λύσεων. Δεν χρειάζεται να βιαστούμε να απομακρύνουμε τη στενοχώρια του. Μπορούμε να παραμείνουμε διαθέσιμοι, δίνοντάς του χρόνο να εκφράσει όσα αισθάνεται. Όταν είναι έτοιμο, μπορούμε να διερευνήσουμε μαζί τι το δυσκόλεψε και τι θα δοκίμαζε διαφορετικά (Arky, 2025).

Μιλώντας για δικά μας λάθη, δείχνουμε ότι οι δυσκολίες αποτελούν μέρος της μάθησης. Έχει σημασία να περιγράφουμε πώς διαχειριστήκαμε την απογοήτευσή μας, χωρίς να υποτιμούμε τον εαυτό μας. Παράλληλα, όταν επιτρέπουμε στο παιδί να προσπαθεί χωρίς να διορθώνουμε αμέσως κάθε αστοχία, του προσφέρουμε ευκαιρίες να εξασκηθεί στην επίλυση προβλημάτων και στη διαχείριση της ματαίωσης (Arky, 2025). Έτσι, δημιουργούμε χώρο για την προσπάθεια, την αβεβαιότητα και την αποτυχία. Το παιδί χρειάζεται να μπορεί να δοκιμάζει χωρίς να γνωρίζει αν θα πετύχει και να διαπιστώνει ότι ένα λάθος δεν αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο το βλέπουμε.

Το ζητούμενο δεν είναι να υπάρχει η βεβαιότητα ότι θα πετυχαίνει πάντα. Είναι η ασφάλεια που του προσφέρουμε όταν μπορεί και να μην τα καταφέρει, και να εξακολουθεί να αισθάνεται ότι αξίζει το ίδιο.