Όταν ένα παιδί με ADHD δυσκολεύεται στο σχολείο, η προσοχή μας συνήθως πέφτει αμέσως στο διάβασμα.
«Πώς θα συγκεντρωθεί;», «Πώς θα τελειώσει τις εργασίες;», «Πώς θα οργανωθεί καλύτερα;» Μια νέα μεγάλη μελέτη στο BMC Pediatrics, όμως, στρέφει την προσοχή μας και σε κάτι άλλο: στο πώς περνά το παιδί ολόκληρο το 24ωρό του.
Η μελέτη αξιοποίησε στοιχεία από περισσότερα από 200.000 παιδιά σχολικής ηλικίας εξετάζοντας τρεις βασικές καθημερινές συμπεριφορές: σωματική δραστηριότητα, ψυχαγωγικό χρόνο οθόνης και ύπνο.
Οι «οδηγίες / συστάσεις των 24 ωρών»
Η λογική των συγκεκριμένων οδηγιών είναι απλή: η υγεία και η λειτουργικότητα ενός παιδιού δεν εξαρτώνται μόνο από το πόσο κινείται ή μόνο από το πόσο κοιμάται. Οι τρεις συμπεριφορές αλληλεπιδρούν. Για παιδιά σχολικής ηλικίας οι διεθνείς οδηγίες χρησιμοποιούν γενικά ως σημεία αναφοράς καθημερινή μέτρια έως έντονη σωματική δραστηριότητα, περιορισμένο screen time και επαρκή ύπνο ανάλογα με την ηλικία.
Οι ερευνητές θέλησαν να δουν τι συμβαίνει όταν τα παιδιά πληρούν μία, δύο ή και τις τρεις συστάσεις.
Σχεδόν τετραπλάσια πιθανότητα καλύτερης σχολικής λειτουργικότητας
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι τα παιδιά που κάλυπταν και τις τρεις συστάσεις είχαν σχεδόν τετραπλάσιες πιθανότητες να παρουσιάζουν καλή σχολική λειτουργικότητα σε σύγκριση με παιδιά που δεν κάλυπταν καμία. Και η σχέση δεν εμφανίστηκε μόνο στον γενικό πληθυσμό. Το ίδιο μοτίβο παρατηρήθηκε σε παιδιά με ADHD, μαθησιακές δυσκολίες αλλά και συνύπαρξη των δύο. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, γιατί μας καλεί να δούμε τη σχολική καθημερινότητα ενός παιδιού πιο ολιστικά.
Δεν σημαίνει ότι ύπνος και άσκηση «θεραπεύουν» το ADHD
Δεν αποδεικνύει φυσικά τι αν μειώσουμε την οθόνη, αυξήσουμε την άσκηση και βάλουμε το παιδί νωρίτερα για ύπνο, θα βελτιωθεί αυτομάτως η σχολική του επίδοση. Μπορεί να υπάρχουν πολλοί άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν ταυτόχρονα αυτές τις συμπεριφορές και τη σχολική λειτουργικότητα. Και φυσικά οι καθημερινές συνήθειες δεν αντικαθιστούν την εξατομικευμένη υποστήριξη ή θεραπεία ενός παιδιού με ADHD.
Δίνουν όμως ένα πολύ ενδιαφέρον μήνυμα.
Το σχολείο δεν αρχίζει στις 8 το πρωί
Από αναπτυξιακή άποψη, η σχολική λειτουργικότητα ενός παιδιού δεν ξεκινά όταν κάθεται στο θρανίο. Ένα παιδί που κοιμήθηκε πολύ λίγο φτάνει στο σχολείο με διαφορετικές δυνατότητες αυτορρύθμισης. Ένα παιδί που έχει περάσει πολλές συνεχόμενες ώρες σε καθιστική δραστηριότητα δεν έχει την ίδια καθημερινή ισορροπία με ένα παιδί που έχει χρόνο για κίνηση.
Και όταν μιλάμε για ADHD —όπου η προσοχή, η αναστολή παρόρμησης και η αυτορρύθμιση αποτελούν ήδη μεγαλύτερες προκλήσεις— έχει νόημα να κοιτάμε το σύνολο της ημέρας. Προηγούμενη έρευνα σε παιδιά και εφήβους με μέτριο ή σοβαρό ADHD είχε επίσης συνδέσει την τήρηση περισσότερων 24ωρων συστάσεων με καλύτερους δείκτες σχολικής εμπλοκής.
Όταν λοιπόν ένα παιδί δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί, η πρώτη σκέψη μας συχνά είναι: «Πώς θα το κάνω να καθίσει περισσότερο στο γραφείο;», αλλά ίσως αξίζει παράλληλα να κοιτάξουμε αν κοιμάται αρκετά, αν έχει καθημερινές ευκαιρίες για κίνηση, αν υπάρχει χώρος μέσα στη μέρα του όπου δεν βρίσκεται ούτε μπροστά σε μια οθόνη ούτε μπροστά σε ένα βιβλίο;
Γιατί ένα παιδί δεν είναι μαθητής μόνο τις ώρες που βρίσκεται στο σχολείο. Ο εγκέφαλος που κάθεται στο θρανίο είναι ο ίδιος εγκέφαλος που χρειάζεται ύπνο, κίνηση, παιχνίδι και ξεκούραση.



