Μεγαλώνουμε ασφαλή παιδιά ή παιδιά που φοβούνται να κάνουν οτιδήποτε μόνα τους;

Πότε αφήσαμε τελευταία φορά το παιδί μας να κάνει κάτι εντελώς μόνο του; Να πάει μέχρι τον φούρνο. nΝα περπατήσει μέχρι το σπίτι ενός φίλου. Να ζητήσει μόνο του πληροφορίες από έναν άγνωστο υπάλληλο. Να λύσει μια μικρή δυσκολία χωρίς να παρέμβουμε αμέσως.

Για πολλούς γονείς, ακόμη και αυτές οι απλές καθημερινές πράξεις συνοδεύονται από ανησυχία. Κι αν συμβεί κάτι; Κι αν δεν τα καταφέρει; Κι αν χρειαστεί βοήθεια; Μόνο που μέσα στην προσπάθειά μας να προστατεύσουμε τα παιδιά, υπάρχει ένα ερώτημα που αξίζει να θέσουμε:

Μήπως κάποιες φορές περιορίζουμε και τις ευκαιρίες τους να ανακαλύψουν τι μπορούν να κάνουν μόνα τους;

Η ιστορία που άνοιξε ξανά τη συζήτηση

Το 2014, στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο δεκάχρονος τότε Rafi Meitiv περπατούσε με την εξάχρονη αδελφή του από μια παιδική χαρά προς το σπίτι τους στο Maryland. Τα δύο παιδιά γνώριζαν τη διαδρομή και είχαν προηγούμενη εμπειρία μετακίνησης στη γειτονιά. Ωστόσο, αστυνομικοί τα σταμάτησαν και τα μετέφεραν στο σπίτι τους.

Ακολούθησε έρευνα των υπηρεσιών παιδικής προστασίας σχετικά με την απόφαση των γονιών να τους επιτρέψουν να μετακινηθούν χωρίς ενήλικα. Η υπόθεση προκάλεσε μεγάλη δημόσια αντιπαράθεση. Ήταν μια επικίνδυνη γονεϊκή επιλογή ή μια φυσιολογική ευκαιρία για ανάπτυξη αυτονομίας; Περισσότερο από μία δεκαετία αργότερα, ο Rafi, σήμερα 21 ετών, μίλησε στο Business Insider για την εμπειρία του. Ο ίδιος θεωρεί ότι η ελευθερία που του έδωσαν οι γονείς του συνέβαλε στην ανεξαρτησία και στην αυτοπεποίθησή του. Πρόκειται για προσωπική μαρτυρία, όχι για επιστημονική απόδειξη ότι μια συγκεκριμένη μορφή ανατροφής είναι η καλύτερη για όλα τα παιδιά.

Ανοίγει, όμως, μια πολύ ουσιαστική συζήτηση.

Τι είναι το free-range parenting;

Ο όρος περιγράφει μια προσέγγιση που δίνει στα παιδιά περισσότερες ευκαιρίες για ανεξάρτητη δράση, εξερεύνηση και ανάληψη ευθύνης, ανάλογα με την ηλικία και τις δυνατότητές τους. Δεν σημαίνει ότι αφήνουμε τα παιδιά χωρίς προστασία. Δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τους πραγματικούς κινδύνους. Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως η αυτονομία δεν εμφανίζεται ξαφνικά στην ενηλικίωση.

Καλλιεργείται μέσα από μικρές, επαναλαμβανόμενες εμπειρίες.

Πώς μαθαίνει ένα παιδί να εμπιστεύεται τον εαυτό του;

Φανταστείτε ένα παιδί που θέλει να παραγγείλει μόνο του σε ένα εστιατόριο. Ο γονιός μπορεί να μιλήσει εκ μέρους του, επειδή είναι πιο γρήγορο ή επειδή το παιδί ντρέπεται. Μπορεί όμως και να του δώσει χρόνο να προσπαθήσει. Αν ξεχάσει τι ήθελε να πει, δεν έγινε κάτι τρομερό. Αν χρειαστεί βοήθεια, ο γονιός είναι εκεί.

Το παιδί, όμως, έχει αποκτήσει μια εμπειρία που δεν θα μπορούσε να αποκτήσει αν κάποιος άλλος έκανε πάντα τα πάντα για εκείνο. Το ίδιο συμβαίνει όταν ένα παιδί αναλαμβάνει μια μικρή δουλειά, οργανώνει την τσάντα του ή προσπαθεί να λύσει μια διαφωνία με φίλο. Η αυτοπεποίθηση δεν καλλιεργείται μόνο μέσα από ενθαρρυντικές φράσεις.Καλλιεργείται και όταν το παιδί αποκτά πραγματικές εμπειρίες ικανότητας.

Ασφάλεια δεν σημαίνει απουσία κάθε δυσκολίας

Ένα από τα μεγαλύτερα διλήμματα της σύγχρονης γονεϊκότητας είναι ότι συχνά συγχέουμε την ασφάλεια με την αποφυγή οποιασδήποτε δυσκολίας. Όμως ένα παιδί χρειάζεται να μάθει να αντιμετωπίζει μικρά εμπόδια, απογοητεύσεις και αβεβαιότητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εκτεθεί σε σοβαρούς ή ακατάλληλους κινδύνους. Η διαφορά βρίσκεται ανάμεσα σε έναν πραγματικό κίνδυνο και σε μια διαχειρίσιμη πρόκληση. Ένα παιδί που μαθαίνει να διασχίζει με ασφάλεια τον δρόμο, με σταδιακή εκπαίδευση και επίβλεψη, αποκτά μια σημαντική δεξιότητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί είναι έτοιμο να διασχίζει μόνο του οποιονδήποτε δρόμο. Η ηλικία, η ωριμότητα, οι κυκλοφοριακές συνθήκες, η γειτονιά και το ισχύον πλαίσιο ασφάλειας έχουν σημασία.

Πέντε μικροί τρόποι να καλλιεργήσουμε την αυτονομία

Μπορούμε να ξεκινήσουμε από πράγματα που δεν απαιτούν να απομακρυνθεί το παιδί από την επίβλεψή μας. Να του επιτρέψουμε να κάνει μια μικρή παραγγελία. Να αναλάβει μια σταθερή οικογενειακή ευθύνη. Να οργανώσει μόνο του ένα μέρος της ημέρας του. Να προσπαθήσει να λύσει ένα πρόβλημα πριν του δώσουμε έτοιμη απάντηση. Να αποφασίσει ανάμεσα σε δύο ασφαλείς και κατάλληλες επιλογές. Και κάθε φορά που αποκτά μια νέα δεξιότητα, μπορούμε να διευρύνουμε σταδιακά το πεδίο της ανεξαρτησίας του.

Το δύσκολο κομμάτι είναι συχνά δικό μας

Μερικές φορές το παιδί είναι έτοιμο να κάνει το επόμενο βήμα, αλλά εμείς δεν είμαστε έτοιμοι να του το επιτρέψουμε. Γιατί η ανεξαρτησία του απαιτεί και από εμάς να διαχειριστούμε τη δική μας ανησυχία. Να αντέξουμε ότι μπορεί να κάνει λάθος. Να αποδεχτούμε ότι δεν θα μπορούμε να προβλέπουμε κάθε δυσκολία. Να εμπιστευτούμε τις δεξιότητες που έχουμε ήδη βοηθήσει να αποκτήσει. Η προστασία και η αυτονομία δεν είναι αντίθετες έννοιες. Ο στόχος είναι να βρίσκουμε την κατάλληλη ισορροπία για το συγκεκριμένο παιδί, στη συγκεκριμένη ηλικία και στο συγκεκριμένο περιβάλλον.