«Έφαγα junk food. Μήπως έκανα κακό στο μωρό;»
«Δεν κατάφερα να τρώω όσο υγιεινά ήθελα.»
«Τις πρώτες εβδομάδες το μόνο που μπορούσα να φάω ήταν ψωμί και μακαρόνια.»
Η εγκυμοσύνη συνοδεύεται από δεκάδες διατροφικές οδηγίες — και μερικές φορές από ακόμη περισσότερες ενοχές.
Νέα γερμανική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο European Journal of Clinical Nutrition, εξέτασε τη διατροφή 1.404 εγκύων και εντόπισε τέσσερα διαφορετικά διατροφικά μοτίβα. Τα αποτελέσματα έχουν ενδιαφέρον. Αλλά ίσως ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει αυτό που δεν βρήκαν οι ερευνητές.
Τέσσερα διαφορετικά διατροφικά μοτίβα
Με βάση τις απαντήσεις τους σε ερωτηματολόγιο συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων, οι ερευνητές εντόπισαν τέσσερα βασικά patterns:
1. Mixed diet: μικτή διατροφή.
2. Traditional bread-based: μεγαλύτερη κατανάλωση ψωμιού και βασικών τροφίμων, αλλά και ψαριού.
3. High-UPF: μεγαλύτερη κατανάλωση ultra-processed, snacks, γαλακτοκομικών και convenience foods.
4. Vegetable-rich: περισσότερα λαχανικά, φρούτα, ξηροί καρποί, σπόροι και φυτικά έλαια.
Τι παρατήρησαν στις μητέρες;
Οι γυναίκες της high-UPF ομάδας είχαν κατά μέσο όρο υψηλότερο BMI (δείκτης μάζας σώματος) πριν από την εγκυμοσύνη και μεγαλύτερη αύξηση βάρους κατά την κύηση. Αντίθετα, οι γυναίκες της vegetable-rich ομάδας είχαν το χαμηλότερο μέσο BMI πριν από την εγκυμοσύνη. Υπήρχαν όμως και σημαντικές κοινωνικές διαφορές μεταξύ των ομάδων.
Οι γυναίκες της vegetable-rich ομάδας είχαν κατά μέσο όρο υψηλότερη κοινωνικοοικονομική θέση και μεγαλύτερη ηλικία, ενώ εκείνες της high-UPF ομάδας ήταν νεότερες και είχαν χαμηλότερο κοινωνικο-οικονομικό στάτους.
Αυτό είναι σημαντικό. Γιατί μας θυμίζει ότι η διατροφή δεν είναι απλώς θέμα «πειθαρχίας» ή «σωστών επιλογών». Επηρεάζεται από εισόδημα, χρόνο, πρόσβαση σε τρόφιμα, εκπαίδευση, εργασία και ολόκληρο το κοινωνικό περιβάλλον μιας γυναίκας.
Και στα μωρά;
Εδώ τα αποτελέσματα γίνονται πολύ πιο ήπια από έναν τίτλο του τύπου: «Τι τρώει η μαμά καθορίζει το μωρό». Τα μωρά των γυναικών στη vegetable-rich ομάδα είχαν κατά μέσο όρο ελαφρώς μεγαλύτερη διάρκεια κύησης. Όταν όμως οι ερευνητές προσαρμόσαν τα αποτελέσματα για την ηλικία και το εκπαιδευτικό επίπεδο της μητέρας, αυτή η σχέση εξασθένησε. Το μέσο βάρος γέννησης δεν διέφερε σημαντικά μεταξύ των τεσσάρων ομάδων. Το μήκος γέννησης ήταν ελαφρώς μεγαλύτερο στη vegetable-rich ομάδα και η διαφορά παρέμεινε στατιστικά σημαντική σε ορισμένες συγκρίσεις ακόμη και μετά την προσαρμογή για άλλους παράγοντες.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης αν τα μωρά ήταν μικρά ή μεγάλα για την ηλικία κύησης. Παρότι υπήρχαν αριθμητικές διαφορές μεταξύ των ομάδων, δεν ήταν στατιστικά σημαντικές.
Τι σημαίνουν όλα αυτά;
Ότι η ποιότητα της διατροφής στην εγκυμοσύνη έχει σημασία. Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε γεύμα έχει τη δύναμη να καθορίσει την έκβαση μιας εγκυμοσύνης. Οι επιστήμονες δεν εξέτασαν αν μια γυναίκα έφαγε πίτσα την Τρίτη ή αν ένα βράδυ παρήγγειλε burger. Εξέτασαν συνολικά διατροφικά μοτίβα μέσα στον χρόνο.
Μία σαλάτα δεν «φτιάχνει» την εγκυμοσύνη — ένα burger δεν την «χαλάει»
Η διατροφή είναι σημαντική για την υγεία της εγκύου και την ανάπτυξη του μωρού. Αλλά δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε αυτή τη γνώση σε ακόμη έναν χώρο τελειομανίας. Ειδικά το πρώτο τρίμηνο, ναυτία, έμετοι, αποστροφές σε τρόφιμα και έντονη κόπωση μπορεί να κάνουν την «τέλεια διατροφή» απλώς ανέφικτη.
Αν κάτι αξίζει να κρατήσουμε από τη νέα έρευνα, είναι ότι η διατροφή στην εγκυμοσύνη έχει περισσότερο νόημα να αντιμετωπίζεται ως συνολικό pattern. Όχι ως μια σειρά από «καλά» και «κακά» γεύματα. Υπάρχει χώρος για λαχανικά και φρούτα. Υπάρχει χώρος για πρωτεΐνη, υδατάνθρακες και καλά λιπαρά. Και υπάρχει χώρος και για εκείνη την ημέρα που η μόνη τροφή που μπορείς να αντικρίσεις χωρίς να ανακατευτείς είναι δύο φρυγανιές.
Άρα καταλήγουμε ότι στην εγκυμοσύνη χρειάζεται αξιόπιστη ενημέρωση, πρόσβαση σε θρεπτικές τροφές και εξατομικευμένη καθοδήγηση όταν υπάρχει ιατρική ή διατροφική ανάγκη. Δεν μεγαλώνει ένα μωρό από ένα «τέλειο» γεύμα. Μεγαλώνει μέσα σε εννέα μήνες ζωής — και αυτό είναι πολύ μεγαλύτερο από το τι έφαγε η μαμά σήμερα το μεσημέρι.
NEWSLETTER
Εγγραφείτε στο NewsLetter
Μετάβαση στο περιεχόμενο
