Digital stress στους εφήβους: Δεν είναι μόνο το screen time

Ένα μήνυμα στο group chat, άλλο ένα notification. Κάποιος ανέβασε story. Κάποιος είδε το μήνυμα αλλά δεν απάντησε. Μήπως έγινε κάτι; Μήπως πρέπει να απαντήσω; Μήπως χάνω κάτι;

Όταν οι γονείς μιλάμε για παιδιά και κινητά, έχουμε την τάση να μετράμε χρόνο. Μία ώρα, τρεις ώρες, πέντε ώρες. Μια νέα μεγάλη μελέτη όμως σε περισσότερους από 14.000 εφήβους δείχνει ότι υπάρχει μια άλλη ερώτηση που αξίζει να κάνουμε: Πώς αισθάνεται το παιδί όταν βρίσκεται online;

Τι είναι το digital stress;

Το digital stress είναι η πίεση που δημιουργεί το ψηφιακό περιβάλλον. Και το social media fatigue είναι η συναισθηματική, γνωστική και συμπεριφορική εξάντληση που μπορεί να προκύπτει από τη συνεχή χρήση. Οι ερευνητές εντόπισαν διαφορετικά προφίλ ψηφιακής επιβάρυνσης. Με απλά λόγια: δεν κουράζονται όλοι οι έφηβοι από την online ζωή με τον ίδιο τρόπο.

Η πίεση να είσαι πάντα διαθέσιμος

Για έναν ενήλικα ένα μήνυμα μπορεί να περιμένει. Για έναν έφηβο, όμως, η κοινωνική ζωή συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό και online. Και αυτό δημιουργεί νέες πιέσεις.

Πρέπει να απαντήσω;

Γιατί δεν απάντησε;

Γιατί όλοι πήγαν εκεί κι εγώ όχι;

Πόσα likes πήρε;

Ποιος είδε το story;

Τι συζητήθηκε στο group όσο δεν ήμουν μέσα;

Το κινητό δεν είναι απλώς συσκευή. Για πολλούς εφήβους είναι κοινωνικός χώρος. Και ένας κοινωνικός χώρος που δεν κλείνει ποτέ μπορεί να γίνει εξαντλητικός.

Η περίοδος του Γυμνασίου φαίνεται ιδιαίτερα σύνθετη

Ένα ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι τα προφίλ ψηφιακού στρες διαφοροποιούνταν ανάλογα με τη σχολική βαθμίδα.  Η πρώιμη εφηβεία φαίνεται να αποτελεί ιδιαίτερα σύνθετη περίοδο ως προς τον τρόπο που βιώνεται η ψηφιακή πίεση. Και αυτό βγάζει νόημα. Είναι η περίοδος κατά την οποία η γνώμη των συνομηλίκων αποκτά τεράστια σημασία και η κοινωνική ταυτότητα βρίσκεται υπό διαμόρφωση.

Ίσως η ψηφιακή ανθεκτικότητα δεν χτίζεται λοιπόν μόνο με περιορισμούς στο κινητό. Χτίζεται και βοηθώντας ένα παιδί να μην αξιολογεί συνεχώς την αξία του μέσα από την αντίδραση των άλλων.

Αντί να ρωτήσουμε μόνο: «Πόσες ώρες ήσουν στο κινητό;» μπορούμε κάποιες φορές να ρωτήσουμε: «Σε ξεκουράζει ή σε κουράζει τελευταία το Instagram/TikTok;» / «Νιώθεις ότι πρέπει να απαντάς αμέσως;» / «Υπάρχει κάτι στα group chats που σε αγχώνει;» / «Μπορείς να αφήσεις το κινητό χωρίς να φοβάσαι ότι θα χάσεις κάτι;»

Οι απαντήσεις μπορεί να μας πουν πολύ περισσότερα από το Screen Time report. Τα παιδιά μας θα ζήσουν σε έναν ψηφιακό κόσμο. Το ζητούμενο επομένως δεν μπορεί να είναι μόνο να τους αφαιρούμε την πρόσβαση. Χρειάζεται να τα βοηθήσουμε να αναγνωρίζουν:

«Αυτό με κουράζει.»

«Χρειάζομαι διάλειμμα.»

«Δεν χρειάζεται να απαντήσω τώρα.»

«Δεν καθορίζεται η αξία μου από το τι συμβαίνει σε αυτή την οθόνη.»

Αυτό ίσως είναι η πραγματική ψηφιακή δεξιότητα που θα χρειαστούν.