Μπορεί η παρουσία δέντρων, πάρκων και χώρων πρασίνου στη γειτονιά να επηρεάζει την προσοχή και τη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών; Μια νέα αμερικανική μελέτη συνδέει την πρόσβαση στο πράσινο με καλύτερες επιδόσεις σε συγκεκριμένες δοκιμασίες προσοχής και σκέψης, ανοίγοντας μια ενδιαφέρουσα συζήτηση για τον ρόλο του περιβάλλοντος στην παιδική ανάπτυξη.
Πόσο χρόνο περνά το παιδί μας έξω από το σπίτι; Ανάμεσα στο σχολείο, στα μαθήματα, στις δραστηριότητες και στις οθόνες, η καθημερινότητα πολλών παιδιών αφήνει όλο και λιγότερο χώρο για αυθόρμητο παιχνίδι στη φύση. Κι όμως, ακόμη και ένας μικρός περίπατος σε ένα πάρκο μπορεί να προσφέρει κάτι περισσότερο από λίγη σωματική άσκηση.
Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες εξετάζουν όλο και συχνότερα τη σχέση ανάμεσα στο φυσικό περιβάλλον και στη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών. Μια νέα αμερικανική μελέτη προσθέτει ενδιαφέροντα στοιχεία σε αυτή τη συζήτηση. Η ερευνητική ομάδα αξιοποίησε δεδομένα από τη μεγάλη αμερικανική μελέτη Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD), η οποία παρακολουθεί την ανάπτυξη χιλιάδων παιδιών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι επιστήμονες εξέτασαν τη σχέση ανάμεσα στην παρουσία χώρων πρασίνου γύρω από την κατοικία των παιδιών και στις επιδόσεις τους σε γνωστικές δοκιμασίες.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα παιδιά που ζούσαν σε περιοχές με μεγαλύτερη παρουσία πρασίνου εμφάνιζαν, κατά μέσο όρο, καλύτερες επιδόσεις σε ορισμένες από αυτές τις δοκιμασίες.
Γιατί το φυσικό περιβάλλον μπορεί να βοηθά;
Υπάρχουν αρκετοί πιθανοί μηχανισμοί που οι επιστήμονες διερευνούν. Ένας από αυτούς αφορά την αποκατάσταση της προσοχής. Στην καθημερινότητά μας, ο εγκέφαλος χρειάζεται να διαχειρίζεται συνεχώς πληροφορίες, ερεθίσματα και απαιτήσεις. Στο σχολείο, για παράδειγμα, ένα παιδί καλείται να παρακολουθεί τον εκπαιδευτικό, να συγκεντρώνεται σε εργασίες και να αγνοεί περισπασμούς. Το φυσικό περιβάλλον προσφέρει διαφορετικού τύπου ερεθίσματα. Ο ήχος των φύλλων, η κίνηση των δέντρων ή η παρατήρηση ενός πουλιού μπορούν να τραβήξουν την προσοχή χωρίς να απαιτούν την ίδια έντονη προσπάθεια συγκέντρωσης.
Μια επιστημονική υπόθεση είναι ότι τέτοιες εμπειρίες βοηθούν τον εγκέφαλο να ξεκουράζεται από τις συνεχείς απαιτήσεις της κατευθυνόμενης προσοχής. Άλλοι πιθανοί παράγοντες είναι η μεγαλύτερη σωματική δραστηριότητα, η κοινωνική αλληλεπίδραση και η μειωμένη έκθεση σε θόρυβο ή ρύπανση σε ορισμένα φυσικά περιβάλλοντα.
Δεν χρειάζεται να ζούμε δίπλα σε δάσος
Για πολλές οικογένειες που ζουν σε μεγάλες πόλεις, η καθημερινή πρόσβαση στη φύση δεν είναι αυτονόητη. Οι πολυκατοικίες, η κυκλοφορία και η έλλειψη ελεύθερων χώρων συχνά περιορίζουν τις επιλογές. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να οργανώνουμε μεγάλες εκδρομές για να έρθουν τα παιδιά σε επαφή με το φυσικό περιβάλλον. Ένα μικρό πάρκο της γειτονιάς, μια δεντροφυτεμένη πλατεία ή μια βόλτα σε έναν χώρο με πράσινο μπορούν να αποτελέσουν ευκαιρίες για παιχνίδι και εξερεύνηση. Ακόμη και η παρατήρηση της φύσης κατά τη διάρκεια μιας καθημερινής διαδρομής μπορεί να γίνει μια ενδιαφέρουσα δραστηριότητα. Το σημαντικό είναι να δημιουργούμε ευκαιρίες επαφής με το περιβάλλον, χωρίς να μετατρέπουμε κάθε έξοδο σε ακόμη μία οργανωμένη υποχρέωση.
Το ελεύθερο παιχνίδι έχει τη δική του αξία
Όταν ένα παιδί βρίσκεται σε έναν εξωτερικό χώρο, δεν χρειάζεται πάντα να του προτείνουμε συγκεκριμένες ασκήσεις ή εκπαιδευτικά παιχνίδια. Μπορεί να μαζέψει φύλλα, να παρατηρήσει έντομα, να τρέξει, να σκαρφαλώσει σε κατάλληλο και ασφαλές σημείο ή να δημιουργήσει το δικό του φανταστικό παιχνίδι. Αυτές οι δραστηριότητες προσφέρουν ευκαιρίες για κίνηση, παρατήρηση, επίλυση προβλημάτων και δημιουργικότητα. Το ελεύθερο παιχνίδι επιτρέπει επίσης στο παιδί να επιλέγει τον ρυθμό και το αντικείμενο της δραστηριότητάς του. Δεν χρειάζεται να υπάρχει πάντα ένας στόχος ή ένα μετρήσιμο αποτέλεσμα. Μερικές φορές, το μεγαλύτερο όφελος είναι απλώς η δυνατότητα να παίξει χωρίς πίεση.
Πέντε τρόποι να βάλουμε περισσότερο πράσινο στην καθημερινότητα
1. Μια μικρή στάση στο πάρκο μετά το σχολείο.
Ακόμη και μια σύντομη επίσκεψη μπορεί να δώσει στο παιδί την ευκαιρία να κινηθεί και να αποφορτιστεί από τη σχολική ημέρα.
2. Περίπατος χωρίς συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Αφήνουμε το παιδί να παρατηρήσει όσα του κινούν την περιέργεια, χωρίς να βιαζόμαστε συνεχώς να ολοκληρώσουμε τη διαδρομή.
3. Παιχνίδια παρατήρησης της φύσης.
Μπορούμε να αναζητήσουμε διαφορετικά φύλλα, να παρατηρήσουμε σύννεφα ή να ακούσουμε τους ήχους γύρω μας.
4. Περισσότερες συναντήσεις με φίλους σε εξωτερικούς χώρους.
Όταν ο καιρός και οι συνθήκες το επιτρέπουν, ένα πάρκο μπορεί να γίνει χώρος κοινωνικοποίησης και παιχνιδιού.
5. Μικρές οικογενειακές συνήθειες.
Μια κυριακάτικη βόλτα, μια επίσκεψη σε έναν βοτανικό κήπο ή ένας περίπατος σε κοντινό άλσος μπορούν να ενταχθούν στη ρουτίνα της οικογένειας.
Η πρόσβαση στο πράσινο είναι και θέμα δημόσιας υγείας
Η νέα έρευνα αναδεικνύει και μια ευρύτερη διάσταση. Δεν έχουν όλα τα παιδιά την ίδια πρόσβαση σε ασφαλείς και ποιοτικούς χώρους πρασίνου. Σε ορισμένες γειτονιές υπάρχουν πάρκα, παιδικές χαρές και δεντροφυτεμένοι δρόμοι. Σε άλλες, οι ελεύθεροι χώροι είναι περιορισμένοι ή δύσκολα προσβάσιμοι. Αυτό σημαίνει ότι η δημιουργία περισσότερων χώρων πρασίνου δεν αφορά μόνο την αισθητική των πόλεων. Μπορεί να αποτελεί και μια σημαντική επένδυση στην υγεία και στην ποιότητα ζωής των παιδιών.
NEWSLETTER
Εγγραφείτε στο NewsLetter
Μετάβαση στο περιεχόμενο
