Δεν είναι μόνο τα κορίτσια: Γιατί τα παιδιά δυσκολεύονται να αγαπήσουν το σώμα τους

«Είμαι χοντρή;»

«Γιατί δεν έχω κοιλιακούς όπως οι φίλοι μου;»

«Δεν μου αρέσει το σώμα μου».

Μπορεί να ακούμε αυτές τις φράσεις από παιδιά όλο και μικρότερης ηλικίας. Και συχνά, όταν μιλάμε για την εικόνα σώματος, το μυαλό μας πηγαίνει αυτόματα στα κορίτσια. Όμως, η δυσαρέσκεια για το σώμα δεν έχει φύλο.

Μια νέα μεγάλη βρετανική έρευνα έρχεται να μας υπενθυμίσει ότι τόσο τα αγόρια όσο και τα κορίτσια μπορεί να μεγαλώνουν αισθανόμενα ότι το σώμα τους δεν είναι αρκετά καλό. Και ίσως χρειάζεται να αλλάξουμε όχι μόνο τον τρόπο που μιλάμε στα παιδιά για την εμφάνισή τους, αλλά και τον τρόπο που μιλάμε για το δικό μας σώμα μπροστά τους.

Τι έδειξε η νέα έρευνα σε περισσότερα από 13.000 παιδιά

Οι ερευνητές εξέτασαν πώς συνδέεται η σωματική σύνθεση κατά την παιδική ηλικία με τη δυσαρέσκεια για το σώμα στην ηλικία των 14 ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα παιδιά με υψηλότερες διαχρονικές τιμές δείκτη μάζας σώματος και λιπώδους μάζας ανέφεραν, κατά μέσο όρο, μεγαλύτερη δυσαρέσκεια για το σώμα τους στην εφηβεία.

Και αυτό παρατηρήθηκε τόσο στα κορίτσια όσο και στα αγόρια.

Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι το βάρος προκαλεί τη δυσαρέσκεια ούτε ότι κάθε παιδί με υψηλότερο βάρος έχει αρνητική εικόνα σώματος. Αναδεικνύει, όμως, μια σημαντική σχέση που αξίζει να κατανοήσουμε καλύτερα.

Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε τα αγόρια

Για πολλά χρόνια, η συζήτηση για την εικόνα σώματος επικεντρωνόταν κυρίως στα κορίτσια. Και δικαιολογημένα, καθώς η πίεση για λεπτό σώμα και συγκεκριμένα πρότυπα ομορφιάς έχει επηρεάσει γενιές γυναικών. Ωστόσο, τα αγόρια αντιμετωπίζουν και εκείνα κοινωνικές προσδοκίες για την εμφάνισή τους, ότι το σώμα πρέπει να είναι δυνατό, να έχει μύες, να μην έχει «παραπανίσια» κιλά. Να μοιάζει με εκείνα που προβάλλονται στα social media, στις αθλητικές διαφημίσεις ή στα βίντεο γυμναστικής.

Ένα αγόρι μπορεί να αισθάνεται ανεπαρκές επειδή θεωρεί ότι είναι πολύ αδύνατο. Ένα άλλο επειδή πιστεύει ότι έχει περισσότερο λίπος από όσο «πρέπει». Και ένα τρίτο επειδή το σώμα του αλλάζει με διαφορετικό ρυθμό από εκείνον των φίλων του.

Η εικόνα σώματος, λοιπόν, δεν αφορά μόνο την επιθυμία να είμαστε πιο αδύνατοι. Αφορά τη συνολική σχέση μας με την εμφάνισή μας.

Πότε αρχίζει ένα παιδί να πιστεύει ότι το σώμα του δεν είναι αρκετό;

Τα παιδιά δεν γεννιούνται γνωρίζοντας ποιο σώμα θεωρείται «ιδανικό». Σταδιακά παρατηρούν τον τρόπο που οι άνθρωποι γύρω τους μιλούν για την εμφάνιση. Ακούν σχόλια για κιλά. Βλέπουν ποια σώματα επαινούνται και ποια γίνονται αντικείμενο κριτικής. Παρατηρούν πώς οι ενήλικες μιλούν για τον εαυτό τους. Και καθώς μεγαλώνουν, οι συνομήλικοι και τα ψηφιακά μέσα αποκτούν όλο και μεγαλύτερη επιρροή. Ένα αστείο για την κοιλιά κάποιου παιδιού. Ένα παρατσούκλι που αφορά το βάρος του. Μια σύγκριση στα αποδυτήρια.

Μπορεί να φαίνονται μικρά περιστατικά στους ενήλικες, αλλά να επηρεάζουν σημαντικά στον τρόπο που ένα παιδί αντιλαμβάνεται τον εαυτό του. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο στιγματισμός του βάρους και οι αρνητικές κοινωνικές εμπειρίες αποτελούν πιθανούς μηχανισμούς που αξίζει να διερευνηθούν περισσότερο.

Η εφηβεία κάνει τις συγκρίσεις ακόμη πιο δύσκολες

Στην εφηβεία, το σώμα αλλάζει με εντυπωσιακούς ρυθμούς. Και δεν αλλάζει με τον ίδιο τρόπο ή την ίδια στιγμή για όλους. Κάποια παιδιά ψηλώνουν νωρίς. Άλλα αναπτύσσονται αργότερα. Κάποια αποκτούν περισσότερο σωματικό λίπος, κάτι που μπορεί να αποτελεί φυσιολογικό μέρος της εφηβικής ανάπτυξης. Άλλα παρατηρούν αλλαγές στη μυϊκή τους μάζα. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν αυτές οι φυσιολογικές διαφορές μετατρέπονται σε κριτήριο προσωπικής αξίας. Όταν το παιδί δεν σκέφτεται απλώς «το σώμα μου αλλάζει», αλλά «κάτι δεν πάει καλά με το σώμα μου».

Πέντε πράγματα που μπορούμε να αλλάξουμε ως γονείς

1. Σταματάμε να σχολιάζουμε διαρκώς τα σώματα.

Όχι μόνο το σώμα του παιδιού μας, αλλά και τα σώματα άλλων ανθρώπων. Φράσεις όπως «πάχυνε πολύ» ή «κοίτα πόσο αδυνάτισε, μπράβο της» μεταφέρουν μηνύματα για το ποια εμφάνιση θεωρείται αποδεκτή.

2. Προσέχουμε πώς μιλάμε για το δικό μας σώμα.

Όταν ένα παιδί ακούει τη μητέρα του να λέει «είμαι χάλια με αυτά τα κιλά», μπορεί να εσωτερικεύσει την ιδέα ότι το βάρος καθορίζει την αξία ενός ανθρώπου. Δεν χρειάζεται να προσποιούμαστε ότι αγαπάμε κάθε χαρακτηριστικό μας. Μπορούμε όμως να μιλάμε για το σώμα μας με περισσότερο σεβασμό.

3. Δεν χρησιμοποιούμε το φαγητό ως ηθική αξιολόγηση.

Το φαγητό δεν είναι ανταμοιβή για την καλή συμπεριφορά ούτε τιμωρία για την κακή. Αντί να χαρακτηρίζουμε τρόφιμα ως «απαγορευμένα» ή να δημιουργούμε ενοχές, μπορούμε να καλλιεργούμε ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες.

4. Μιλάμε για το τι μπορεί να κάνει το σώμα, όχι μόνο για το πώς φαίνεται.

Το σώμα μάς επιτρέπει να τρέχουμε, να χορεύουμε, να αγκαλιάζουμε, να δημιουργούμε και να ανακαλύπτουμε τον κόσμο. Η αξία του δεν περιορίζεται στην εμφάνιση.

5. Ακούμε χωρίς να ακυρώνουμε το συναίσθημα.

Αν το παιδί πει «δεν μου αρέσει το σώμα μου», η αυτόματη απάντηση «μα είσαι πανέμορφη» μπορεί να μην αρκεί. Μπορούμε να ρωτήσουμε: «Τι σε έκανε να αισθανθείς έτσι;» / «Συνέβη κάτι σήμερα;» / «Υπάρχει κάποιο σχόλιο που σε στενοχώρησε;» Έτσι δημιουργούμε χώρο για μια ουσιαστική συζήτηση.

Πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή;

Η περιστασιακή δυσαρέσκεια για την εμφάνιση είναι σχετικά συνηθισμένη στην εφηβεία. Όταν όμως το παιδί αρχίζει να αποφεύγει γεύματα, να αποκλείει συστηματικά τρόφιμα, να γυμνάζεται καταναγκαστικά, να απομονώνεται ή να παρουσιάζει έντονο φόβο για το βάρος του, χρειάζεται αξιολόγηση από κατάλληλο επαγγελματία υγείας.

Οι διατροφικές διαταραχές δεν εμφανίζονται μόνο σε παιδιά με χαμηλό βάρος και δεν περιορίζονται στα κορίτσια. Η έγκαιρη αναγνώριση έχει μεγάλη σημασία.

Δεν χρειάζεται να αγαπάμε κάθε μέρα την εικόνα μας

Ίσως ένας από τους πιο απελευθερωτικούς τρόπους να μιλήσουμε στα παιδιά για το σώμα είναι να τους εξηγήσουμε ότι δεν χρειάζεται να αισθάνονται όμορφα κάθε στιγμή. Δεν χρειάζεται να αγαπούν κάθε χαρακτηριστικό τους.

Δεν χρειάζεται να είναι διαρκώς γεμάτα αυτοπεποίθηση. Χρειάζεται όμως να γνωρίζουν ότι η αξία τους δεν εξαρτάται από το μέγεθος, το σχήμα ή την εμφάνιση του σώματός τους. Και ότι το σώμα τους αξίζει φροντίδα και σεβασμό, ανεξάρτητα από το πώς αισθάνονται γι’ αυτό σήμερα.